अट्ट
aṭṭaपुं · masc.In 14 kośas: 20 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.
प्राकाराग्रं कपिशीर्षं क्षौमाट्टाट्टालकाः समाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
पण्यशाला निषद्याट्टो हट्टो विपणिरापणः ॥ १००२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्र्यगारं भूभुजामन्तःपुरं स्यादवरोधनम् ॥ ११ ॥शुद्धान्तश्चावरोधश्च स्यादट्टः क्षौममस्त्रियाम् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुधाधवलितं सौधं कुट्टिमं बद्धभूमिकम् ।इन्द्रकोशस्तमङ्गः स्यादट्टश्चाट्टालको मतः ॥ २९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अट्टो(?)निशाहसोऽप्यत्र शालूकं तूत्पलादिनः ।निर्वृत्तादौ कौमुदिकं तथा कुमुदिकं त्रिषु ।सूक्ष्मकन्दः कन्दलः स्यात्त्रिलिङ्ग्यां समुदीरितः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अट्टोऽस्त्री निगमो द्वंद्वे विपणिः स्याद्वणिक्पथः ।क्रयस्थली पण्यवीथी वासनी विपणिर्द्वयोः ।बहुमानवसंकीर्णं निर्मुटं च कचङ्गनम् ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अन्तःपुरं च राज्ञां यत्स्त्रीजनस्य निकेतनम् ।अट्टोऽस्त्र्यट्टालको द्वंद्वे क्षौमं कथितमस्त्रियाम् ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
परञ्जं कटु स्यादकार्येऽट्ट-कष्टेविधौ दिष्टमह्नो मुखे व्युष्टमुक्तम् ।गिरि म्लिष्टमिष्टं क्रतोः कर्मणि स्या-ल्ललाटं करोटं कृपीटं च रिष्टम् ॥ ९६ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderक्लीneut.
कच्छो निकुञ्जो रज-भूर्ज-कुञ्ज-व्रजाङ्गजाः शङ्खगतस्तथाब्जः ।ध्वजो नटः कर्वटकुक्कुटाट्टाःकुटारकूटावपि कालकूटः ॥ ४१ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.doubtful
कपिशीर्षं तु वप्राग्रं क्षोमाट्टाट्टालकाः समाः ।प्रतोल्यां गोपुरं रथ्या विशिखापि तथोच्यते ॥ २६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
हट्टाट्टौ विपणिर्भित्तिः कुड्यं वेदी वितर्दिका ।एडूकं क्लीबलिङ्गे स्याद्यदन्तर्न्यस्तकीकसम् ॥ २८३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नटः किरीटः कुटकर्पटौ चकूटारकूटौ विटकोट्टकुष्ठाः ।खेटाट्टपिष्टानि कटश्च लोष्टःप्रोक्तौ तथा त्र्यङ्गटकालकूटौ ॥ १३५ ॥
उपजातिः
genderपुंक्लीm. n.
अट्टमट्टालकं क्षौमं गृहस्योपरिभूमिका ।चित्रशाला चतुर्द्वारं चन्द्रशाला शिरोगृहम् ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अट्टश्चट्टालकः क्षौमं सालोपरि समस्थलम् ।सैन्यगृहं कोट्टोपरि प्रोक्तं तूपरिमालके ॥ १६८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
निषद्या पण्यशाला च विपणी विपणिस्तथा ।आपणः पण्यशालं च हट्टोऽट्टः कथ्यते पुनः ॥ १७२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अन्तःपुरन्तु शुद्धान्तस्त्ववरोधोऽवरोधनम् ।अट्टः क्षौमः क्षोममस्त्री प्राकाराग्रगृहे त्रयम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वरणे प्राकारः पारक् जान्तः क्षौमे तु अट्टवत् ।अट्टालकयुतोट्टालो, वृत्तौ वाटी च वाटिका ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अन्वासनमावेशनं, भिल्लसद्मनि पक्वणः ।द्विककारोऽस्त्रियां, हट्टेऽट्टोऽस्त्रियां विपणिः स्त्रियाम् ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
क्षेमे पुण्ये च स्वस्ति स्यादुच्चैरर्थेऽट्ट कीर्तितम् ।वारंवारं शश्वदर्थे वारं वारेण चेष्यते ॥ ३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 च (wrong syllable)
genderअindecl.
वेश्यागृहे कायमानं तथेदं केलिमण्डपे ।अट्टालयोऽट्टः क्षौमोऽस्त्री तलिन्यट्टालिके समे ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अर्ममस्त्री स्थले ग्रामे नेत्ररोगान्तरेऽपि च ।अट्टो नातिशये घाते क्षौमसंज्ञगृहान्तरे ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
शुष्कस्फुटितभूभागे त्रिषु पक्वौदने तु नप् ।अयः शुभावहे दैवे द्यूताक्षपतने गतौ ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
द्यूतमेदे ग्लहे कर्षे शकटेऽप्यक्षमिन्द्रिये ।अट्टः पक्वौदने घातेऽतिशये क्षौमवेश्मनि ॥ १८६४ ॥
अनुष्टुप्
अट्ट as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् तल्पतल्पं शय्याट्टदारेषु स्तम्बेऽपि विटपोऽस्त्रियाम् । Amarakośa 3.3.248
- धरणिकोश तल्पतल्पोऽपि शयनीये स्यात्तल्पमट्टकलत्रयोः । सूपो व्यञ्जनभेदः स्यात्सूपोऽपि सूपकारकः ॥ Dharaṇikośa 20.2.2
- कोषकल्पतरु क्षौमध्वाङ्क्षे दण्डधरे यमोऽपि यमजे स्यात्संयमे तादृशः । शारीरेऽपि च नित्यकर्मणि भवेत्स्यादानुपूर्व्यां क्रमः । शक्तौ कल्पपदक्षिपो(?)रथ भवेत्क्षौमं दुकूलेऽस्त्रिया- मट्टे स्यादतसीकृते च वसने क्षेमं पुनर्न स्त्रियाम् ॥ ५८ ॥ Koṣakalpataru 6.25.58
- नानार्थार्णवसंक्षेप तल्पतल्पं शय्याट्टदारेषु मङ्गे युद्धेऽप्यथ त्रपु । वङ्गे सीसेऽप्यथ तरो बले वेगे तनुस्त्विदम् ॥ २८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.3.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षोमअट्टे नृशण्डयोः शण्डे त्वन्ये वस्त्रान्तरेऽब्रुवन् । क्षोभ्यं वङ्गाख्यलोहे क्ली क्षोभणीये तु भेद्यवत् ॥ २९३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.293
- शब्दरत्नावली तल्पछपः क्षुपे स्पर्शने च अपुरङ्गे च सीसके । अल्पमट्टे क्लीबलिङ्गं शयनीयकलत्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.7
- शब्दरत्नावली क्षौमअस्त्रियान्तु शुभे वल्ये क्षेमा गौर्य्यामपि स्त्रियाम् । क्षौमं स्याद्दुकूले चाट्टे पुनपुंसकयोरिह ॥ क्षौमन्तु शणजेऽपि स्यादतसीजे नपुंसकम् । खर्मश्च पौरुषेऽपि स्यात्कोषजांशुक इत्यपि ॥ गमो नाक्षविवर्ते स्यादपर्यालोचिते पथि ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.7
- त्रिकाण्डशेष शिलाटकशिलाटको विलेपेऽट्टे शुल्को यौतकदानयोः । श्वाविध्वृक्षौ च शल्लक्यौ मणौ खड्गे च सस्यकः ॥ ४६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.46
- त्रिकाण्डशेष क्षौमरेतोनिकामकाम्येषु कामं पुंसि स्मरेच्छयोः । क्षौममट्टे दुकूले च ग्रामः संवसथे स्वरे ॥ २९५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.295
- वैजयन्ती तल्पएकस्यैवोभयार्थत्वे कुडुंबव्यापृतावपि । तल्पं शय्याट्टजायासु तनुषी तनुविस्तृती ॥ १२ ॥ Vaijayantī 6.3.12