कराल

karālaवि · adj.

In 11 kośas: 7 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.753 · p. 86

विशङ्कटं विशालं स्यात्करालं विकटं तथा ।निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ॥ ७५३ ॥

अनुष्टुप्

विषङ्कटवि विशालवि करालवि विकटवि निस्तलवि वर्तुलवि वृत्तवि स्थपुटवि विषमोन्नतवि

genderविadj.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.71 · p. 180

करालः कपिशः कालमल्ली स्यात्कालमल्लिका ।सितोऽसौ बिल्वगन्धः स्याद्गन्धपत्रो वटच्छदः ॥ ७१ ॥

अनुष्टुप्

करालपुं कपिशपुं कालमल्लीस्त्री कालमल्लिकास्त्री बिल्वगन्धपुं गन्धपत्रपुं वटच्छदपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.81 · p. 20

करालमायतं दीर्घं तुङ्गमुन्नतमुद्धुरम् ।उच्च-प्रांशूच्छ्रितोदग्राण्यथ दीर्घातिशायने ॥ ८१ ॥

अनुष्टुप्

करालवि आयतवि दीर्घवि तुङ्गवि उन्नतवि उद्धुरवि उच्चवि प्रांशुवि उच्छ्रितवि उदग्रवि

genderविadj.

नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.52 · p. 14

अल्पमाले तु वैकुण्ठो बिल्वगन्धो वचाच्छदः ।कालपर्ण्यां तु सुरभिः करालः कालमालिका ॥ ५२ ॥

अनुष्टुप्

वैकुण्ठपुं बिल्वगन्धपुं वचाच्छदपुं सुरभिपुं करालपुं कालमालिकास्त्री

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1637 · p. 197

जिह्ममजिह्मप्रगुणावृजुरथ विकृतं करालविप्रकृते ।भ्राजितभासितशोभितराजितविद्योतितं दीप्तम् ॥ १६३७ ॥

आर्या

जिह्मवि अजिह्मवि प्रगुणवि ऋजुवि विकृतवि करालवि विप्रकृतवि भ्राजितवि भासितवि शोभितवि राजितवि विद्योतितवि दीप्तवि

genderविadj.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश वनाध्यायः Vaijayantī 3.3.122 · p. 55

कालपर्ण्यां तु सुरभिः करालः कालमालकः ।मालो ब्रह्मजटायां तु सलज्जं दानवांजनम् ॥ १२२ ॥

अनुष्टुप्

कालपर्णीस्त्री सुरभिपुं करालपुं कालमालकपुं मालपुं ब्रह्मजटास्त्री सलज्जक्ली दानवांजनक्ली

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुराध्यायः Vaijayantī 4.3.62 · p. 163

भाण्डमावपनेऽमत्रं भाजने पात्रमित्युभे ।चर्मकोशं तु कललं करालं तरलञ्च तत् ॥ ६२ ॥

अनुष्टुप्

भाण्डक्ली आवपनक्ली अमत्रक्ली भाजनक्ली पात्रक्ली चर्मकोशक्ली कललक्ली करालक्ली तरलक्ली

genderक्लीneut.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.205

करालो दन्तुरे तुङ्गे चारौ दक्षे च पेशलः ॥ २०५ ॥

अनुष्टुप्

meaningsदन्तुर तुङ्ग

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास लार्धश्लोकः Dharaṇikośa 27.2.36 · p. 196

करालो दन्तुरे तुङ्गे भीषणे तैलधूणके ।प्रवालो वल्लकीदण्डे विद्रुमे नवपल्लवे ॥

अनुष्टुप्

meaningsदन्तुर तुङ्ग भीषण तैलधूणक

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ लान्ताः Koṣakalpataru 6.28.44 · p. 351

तुङ्गे करालस्त्रिषु दन्तुरेऽपिकुठेरकेऽन्त्ये व्रणतैलके ना ।शृगाल उक्तो दितिजे च फेरौक्रोष्ट्यां तु योषिड्डमरेऽपि तद्वत् ॥ ४४ ॥

उपजातिः

meaningsतुङ्ग दन्तुर कुठेरक व्रणतैलक

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.352 · p. 77

करालो दन्तुरे तुङ्गे विशाले विकृतेऽपि च ।कडारवर्णयुक्ते च कराली तु स्त्रियामियम् ॥ ३५२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsदन्तुर तुङ्ग विशाल विकृत कडारवर्णयुक्त

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.353 · p. 77

अग्निजिह्वाविशेषे च दंष्ट्राभेदे च भोगिनः ।पार्वत्यामपि ना तु स्यात् कालमाले गुणे तथा ॥ ३५३ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकालमाल गुण

doubtful

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.354 · p. 77

कडार इति विख्याते चर्मकोशे तु नप्यदः ।अविश्वास्योऽत्र रभसो वाक्यमेतदधीतवान् ॥ ३५४ ॥

अनुष्टुप्

meaningsकडारचर्मकोश

doubtful

शिवकोष Śivakoṣa · शिवदत्तमिश्र लत्रिः Śivakoṣa 23.2.452 · p. 41

पुमान् क्लीबं तु रोध्रे स्यात्कट्फलः सोमवल्कले ।कट्फला कृष्णवृन्तायां कन्दलोऽभिनवोद्भिदि ॥ ४५२ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरोध्र

doubtful

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश लान्ताः Śabdaratnāvalī 7.28.48 · p. 280

करालं सर्जतैले स्याद्भीषणे दन्तुरेऽन्यवत् ।कन्दलोऽस्त्री कलध्वाने नवाङ्कुरकपालयोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsसर्जतैल भीषण दन्तुर

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.389 · p. 228

कर्म्मरङ्गतरौ कर्म्मफलं दुःखे सुखेऽपि च ।करालो धूनतैलेऽपि देशे केशे च कुन्तलः ॥ ३८९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsधूनतैल

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.4.8 · p. 254

करालो दन्तुरे तुंगे विशाले विकृतेऽपि च ।कर्कशः प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसिन्यपि ॥ ८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsदन्तुर तुङ्ग विशाल विकृत

कराल as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु उत्तालक्षौमे दुकूलं विरले च वस्त्रे जम्बूल उक्तः क्रकचच्छदेऽपि । जम्बूतरोः स्याद्विटपेऽथ भीमे- ऽप्युत्तालमू [र्ध्वो]त्कटयोः कराले ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.28.52
शब्दरत्नावली विकटवर्णाटो गायने चित्रकरे स्त्रीकृतजीवने । विकटः स्यात्कराले तु विशालेऽपि च वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.52
शब्दरत्नावली उद्दन्तुरउडुम्बरः पण्डताम्रकुष्ठभिद्वृक्षभित्सु च । उद्दन्तुरः स्यादुत्तुङ्गे करालोत्कटयोरपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.118
वैजयन्ती विकटपृथौ कराले विकटो विसृतं विगते तते । वदान्यो वल्गुवाग्दात्रोर्वरीयान् सत्तमेऽत्युरौ ॥ २६ ॥ Vaijayantī 7.4.26