विशाल
viśālaवि · adj.In 15 kośas: 19 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
वृहदुरु गुरु विस्तीर्णं पुरु पृथु पृथुलं महद्विशालं च ।व्यूढं विपुलं रुद्रं वरिष्ठमेकार्थमुद्दिष्टम् ॥ ६९९ ॥
आर्या
genderविadj.
विशङ्कटं विशालं स्यात्करालं विकटं तथा ।निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ॥ ७५३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विसंकटो विशालो द्वे वद्रं वड्रं बृहत्पृथु ।पीनं तु पीवरं पीवा बहूरु विपुलं पुनः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
चतुर्विधोऽथ षोढा स्यादथ निःसारकाभिधः ।सुनरोऽपि विशालः स्यान्नन्दो वैकुण्ठवाञ्छितौ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पलालमूलमुकुलचषालानां नानस्य च ।विशालतैलतूलानां स्यात्कुद्मलतमालयोः ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 ना (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अधोमुखमवाग्रं स्यादुभे चावनतानतम् ।विशङ्कटं विशालं स्याद्विकटं पृथुलं पृथु ॥ ८४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रवालं विशालं चषालं तमालं ।कपालं च भालं सतैलालवाले ।सजम्बाल-कङ्काल-कोलाहलानिस्मृतान्यत्र काकोलहालाहलानि ॥ ६७ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderपुंक्लीm. n.
निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ।दीर्घं प्रांशु विशालं च बहुलं पृथुलं पृथु ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उदग्रमथ नीचैव मन्थरं कुब्जवामने ।खर्वं ह्रस्वं पृथौ व्यूढं विशालं पृथुलं पुनः ॥ ३१९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विस्तीर्णे विकटं व्यूढं विकरालं च विस्तृतम् ।विशङ्कटं विशालं च वद्रं स्थूलं बृहत्पृथु ॥ ६८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बृहद्विशालं विस्तीर्णं महच्च विपुलं पृथु ।कठोरः कठिनो रूक्षो निष्ठुरः कर्कशः खरः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विशङ्कटं विशालं च विस्तीर्णं विकटं महत् ।वरिष्ठं विपुलं व्यूढं वड्रं ततं तथा बृहत् ॥ २६०० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 त (wrong syllable)
genderविadj.
अप्राग्र्यं न द्वयोरेते अप्रधानोपसर्जने ।बृहद्विशालपृथुलं महत् पृथुविशङ्कटकम् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तरललोलचलाचलचञ्चलप्रचलकम्पनकम्प्रचलानि च ।विकटपीनविशंकटपीवराः पृथुविशालबृहत्पृथुलोरवः ॥ १५९६ ॥
द्रुतविलम्बितम्
genderविadj.
कक्ष्यापटस्तु कौपीनं समौ रल्लककंबलौ ।विशालस्त्वाविकौरभ्रौ हस्तिकर्णस्तु रोचकः ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विशालमुरु विस्तीर्णं विपुलं पृथुलं पृथु ।स्फारं भद्रं बृहद्व्यूढमुदूढं बहुलं बहु ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विशालं विकरालं स्याद्विकटं च विशङ्कटम् ।वर्त्तुलं निस्तलं वृत्तं सुवृत्तं परिमण्डलम् ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विशाल as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश विकटविकटो वि[22]कराले स्याद्विशाले दन्तुरेऽपि च । चिपिटः खाद्यभेदे स्यात्तथा पिट्टिकविस्तृते ॥ Dharaṇikośa 10.2.14
- धरणिकोश महत्महद्राज्ये विशाले च गञ्जडुं ? गमशोक्रयोः । पर्वतौ गिरिदेवर्षी संहतौ दृढसंगतौ ॥ Dharaṇikośa 15.1.15
- कोषकल्पतरु विकटअवटः कपटोपजीविगर्ता- न्धुखिलेषु प्रथितोऽथ पर्पटः स्यात् । नरि पिष्टविकारचर्मनाम्नो(?)- ऽथ विशाले विकलाङ्गके मनोज्ञे ॥ २४ ॥ Koṣakalpataru 6.10.24
- कोषकल्पतरु महत्तर्यां स्त्री गिरिशे ******** जयन्तः पुमान् शर्वाण्यां त्वरणिद्रुमेन्द्रतनयाधू ( ? )कास्वसौ योषिति । गोदन्तो हरितालदंशितकयोर्भासे तु भासां निधौ भासन्तस्त्रिषु सुन्दरेऽप्यथ मह[295b]त्प्राज्ये विशाले त्रिषु ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.21
- कोषकल्पतरु संनद्धअस्थाघे स्यात्त्रिष्वगाधो बिलेन विख्याते स्याद्भूषिते च प्रसिद्धः । संनद्धः स्याद्वर्मयुक्ते विशाले- ऽथानद्धं स्याद्वाद्यभेदे च बद्धे ॥ ७१ ॥ Koṣakalpataru 6.20.71
- नानार्थार्णवसंक्षेप करालकरालो दन्तुरे तुङ्गे विशाले विकृतेऽपि च । कडारवर्णयुक्ते च कराली तु स्त्रियामियम् ॥ ३५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.352
- नानार्थार्णवसंक्षेप वागरनिर्जरेऽपि विशाले च वा(गु?ग)रो वारके पुमान् । इत्येवमत्र लिङ्गानि व्यवस्थाप्यानि यत्नतः ॥ १६५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1657
- परमानन्दीयनाममाला पृथुपीलुः काण्डे तरौ पुष्पे परमाणौ मतङ्गजे । पृथुर्भूपे विशाले च पुरं मन्दिरदेहयोः ॥ २९१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.291
- शब्दरत्नावली वरण्डकवर्तुले गजवेद्याञ्च तथा यौवनकण्टके । विशाले भयसम्पन्ने कृपणे च वरण्डकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.185
- शब्दरत्नावली विकटवर्णाटो गायने चित्रकरे स्त्रीकृतजीवने । विकटः स्यात्कराले तु विशालेऽपि च वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.52
- शब्दरत्नावली बभ्रुपुमान् क्लीबं कुङ्कुमे स्यात्तथा श्रेष्ठे भवेत्त्रिषु । वरी स्त्रियां शतावर्यां त्रिफलायां वरापि च ॥ वरं क्लीबं मनागिष्टे कुत्रचिन्मान्तमव्ययम् । वम्रूर्विशाले नकुले महेशवह्निविष्णुषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.35
- वैजयन्ती महत्अक्षरावयवे माने मात्रं कार्त्स्न्येऽवधारणे । मध्यं युक्तेंऽतराले च महद्राज्यविशालयोः ॥ ६३ ॥ Vaijayantī 6.5.63
- वैजयन्ती करालकरालो दन्तुरे तुंगे विशाले विकृतेऽपि च । कर्कशः प्रखरस्पर्शे निर्दये साहसिन्यपि ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.4.8