भीषण
bhīṣaṇaवि · adj.In 17 kośas: 20 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 15 as a meaning of another word.
भयंकरं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयानकम् ॥ ३०२ ॥भीषणं भैरवं घोरं दारुणं च भयावहम् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
विस्मयोऽद्भुतमाश्चर्यं चित्रमप्यथ भैरवम् ॥ १९ ॥दारुणं भीषणं भीष्मं घोरं भीमं भयानकम् ।भयङ्करं प्रतिभयं रौद्रं तूग्रममी त्रिषु ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
घोरं प्रतिभयं भीमं दारुणं स्याद्भयानकम् ।आभीलं भीषणं भीष्मं भैरवं च भयावहम् ॥ ७०५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बीभत्सो विकृतं चित्रं त्वाश्चर्यं फुल्लमद्भुतम् ।भयानकं प्रतिभयं भीमं भीष्मं च भीषणम् ॥ १२९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
बहुरूपः कललजः सुरभिर्यक्षधूपकः ।देवेष्टः शीतलोऽपि स्यादथ पालीन्दभीषणौ ॥ ४१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोकथुस्तु वनोद्भूते धूसरो धूम्रलोचनः ।भीषणोऽग्निसहायः स्याद्दहनो गृहनाशनः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भयङ्करं प्रतिभयं भयं भीष्मं भयावहम् ।भीषणं भैरवं घोरमाभीलं डमरं पुनः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अत्याहितं महाभीतिरथ पुंसि रसार्थकाः ।भीषणो भैरवो भीमो भीष्मो घोरो भयंकरः ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भीषणः स्यादार्तगलो बहुकण्ठो रुजाकरः ।जालीवृक्षो दुःप्रधर्षः [26a] स्वादुतिक्तफलोऽर्गटः ॥ १०४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
गलरक्षा कुन्दुरुकी भक्ततिक्ताथ कुन्दुरुः ।मुकुन्द-कुन्दौ पालिन्दः सुगन्धो भीषणो बली ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तद्गणा भीषणा घोणाः काणाः खञ्जाः करालकाः ।तस्य प्रिया तु कौत्केली कालिकालीकलाधराः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भयं दरः साध्वसं भीराशङ्कातङ्कभीतयः ।भीषणं दारुणं रौद्रं भीष्मं प्रतिभयं तथा ॥ २१२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रथमार्गे तु विशिखा मुण्डी तोली प्रतोलिका ।प्राकाराधारभूमौ स्याच्चयः पुञ्जश्च भीषणम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्वपरचक्रजं दृष्टं ज्ञेयं भीमं च भैरवम् ।दारुणं भीषणं घोरं भयानकं भयावहम् ॥ ४४२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)
genderविadj.
गङ्गाधरो वामदेवः क्रतुध्वंसी महानटः ।लेलिहानो भवभीरुर्भीषणो भैरवो भवः ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 व (wrong syllable)
genderपुंmasc.
दारुणो भीषणो भीष्मो भीमो घोरश्च भैरवः ।भयङ्करः प्रतिभयं त्रिष्वेते च भयानके ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रुजाकरस्त्वार्तगलो भीषणो बहुकण्टकः ।स्वादुतिक्तफलो जालवृक्षो दुर्धर्षकर्कशौ ॥ ५२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रौद्रमुग्रं प्रतिभयं भीमं भीष्मं भयानकम् ।भीषणं दारुणं घोरं भैरवं च भयंकरम् ॥ ९७० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विद्युन्मुखो महाज्वाली कपाली भीषणो गुरुः ।-----------------------------------प्रहारी रौरवो दण्डी बलितोऽत्युग्रशूलधृक् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भैरवं भीषणं घोरमाभीलं दारुणञ्च तत् ।करुणः सकृपो रौद्रस्तूग्रोऽमी विंशतिस्त्रिषु ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
स्याद्भीषणो दारुणगाढवाचीत्रये रसे कु[282a]न्दुरुकीभवेऽन्त्ये ।कल्याणमक्षय्यहिरण्यभद्रेखड्गे कृपाणश्छुरिकादिषु स्त्री ॥ २८ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 त्र (wrong syllable); pāda 2, syllable 5 कु (wrong syllable)
कुलिशे भेद्यवत् तु स्याद् भेत्तर्यपि भिदेलिमे ।भीषणं तु त्रिषु ज्ञेयं भीमे स्त्रीशण्डयोः पुनः ॥ १२९९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsभीम
भीषण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश आभीलधूली संख्यान्तरे पांसौ दोला यानं च सीविका । आभीलं भीषणे कृच्छ्रे कीलालमसृगम्बुनोः ॥ Dharaṇikośa 27.1.5
- धरणिकोश करालकरालो दन्तुरे तुङ्गे भीषणे तैलधूणके । प्रवालो वल्लकीदण्डे विद्रुमे नवपल्लवे ॥ Dharaṇikośa 27.2.36
- धरणिकोश भैरवबल्लवो भीमसेने स्याद्बल्लवो गोपसूदयोः । भैरवः कथितः शम्भौ भैरवं भीषणं स्मृतम् ॥ Dharaṇikośa 28.2.15
- कोषकल्पतरु रौद्रगुन्द्रः पुमांस्तेजनके स्त्रियां तु स्याद्भद्रमुस्तासु तथा प्रियङ्गौ । स्यान्मुस्तके चाथ रसान्तरे ना रौद्रोऽन्यवद्भीषणतीव्रवाची ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.27.53
- कोषकल्पतरु रौरवस्यात्केशवः[78b]केशवति त्रिलिङ्गो- ऽथो कैतवं द्यूत इहच्छले च । स्यात्फेरवः क्रोष्टरि रक्तपे च स्याद्रौरवो भीषणनारकार्थः ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.29.19
- कोषकल्पतरु भैरवस्यात्कैरवो हंससपत्नधूर्ते- ऽथो कैरवं स्यात्कुमुदे स्त्रियां तु । ज्योत्स्नाभिधानेऽप्यथ भैरवः स्या- च्छंभौ त्रये भीषणभन्न( ? )योश्च ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.29.20
- परमानन्दीयनाममाला भीष्मभूरिस्तु पुष्कले हेम्नि भरुर्भर्मणि भर्तरि । भीष्मो गंगासुते रुद्रे भीषणे सर्परक्षसोः ॥ ३३३ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.20.333
- शब्दरत्नावली रौद्ररौद्रं धर्मे रसे क्लीबं चण्डायां स्त्री भीषणे त्रिषु । वज्रो योगान्तरे पुंसि क्लीबं धात्र्याञ्च बालके । वज्रा स्नुहीगुडुच्योस्तु वज्री स्रुह्यन्तरे स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.41
- शब्दरत्नावली करालकरालं सर्जतैले स्याद्भीषणे दन्तुरेऽन्यवत् । कन्दलोऽस्त्री कलध्वाने नवाङ्कुरकपालयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.48
- शब्दरत्नाकर क्रूरक्रूरो नृशंसे कुपिते भीषणे कर्कशे त्रिषु । क्षमस्त्रिषु हिते योग्ये युक्ते शक्ते पटावपि ॥ १८९५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1895
- तन्त्राभिधान डअ विद्युज्जिह्वा, आ कालवज्री, इ गर्जिनी, ई धूम्रभैरवी, उ कालरात्रिः, ऊ विदारी, ऋ महारौद्री, ॠ भयङ्करी, ऌ संहारिणी, ॡ करालिनी, ए ऊर्ध्वकेशी, ऐ उग्रभैरवी, ओ भीमाक्षी, औ डाकिनी, अं रुद्रराकिणी, अः चण्डिका, क क्रोधीशः, ख वामनः, ग चण्डः, घ विकारी, ङ उन्मत्तभैरवः, च ज्वालामुखः, छ रक्तदंष्ट्रः, ज असिताङ्गः, झ वडवामुखः, ञ विद्युन्मुखः, ट महाज्वालः, ठ कपाली, ड भीषणः, ढ रुरुः, ण संहारी, त भैरवः, थ दण्डी, द बलिभुक्, ध उग्रशूलधृक्, न सिंहनादी, प कपर्दी, फ करालाग्निः, ब भयङ्करः, भ बहुरूपी, म महाकालः, य जीवात्मा, र क्षतजोक्षितः, ल बलभेदी, व रक्तपटः, श चण्डीशः, ष ज्वलनध्वजः, स धूमध्वजः, ह व्योमवक्त्रः, क्ष त्र्यैलोक्यग्रसनात्मकः ॥ Tantrābhidhāna 4.1
- त्रिकाण्डशेष भीष्मगाङ्गेयभीषणौ भीष्मौ भीमः शम्भौ च पाण्डवे । नरके मङ्गले भौमः स्वरे मध्ये च मध्यमः ॥ ३०१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.301
- त्रिकाण्डशेष क्रूरकारे पीडा बन्धशाले क्रूरौ कठिनभीषणौ । जम्बुद्वीपसहाकन्याः कुमार्योऽथास्ववारके ॥ ३३७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.337
- त्रिकाण्डशेष आभीलआलिः सेतुः सखी यज्वा शौण्डिकश्चाऽसुतीवलः । आभीलं भीषणे कृच्छ्रे इला भूवाग्बुधाङ्गनाः ॥ ३८२ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.382
- वैजयन्ती आभीलआविद्धौ क्षिप्तकुटिलावादृतौ सादरार्चितौ । विपन्नप्राप्तावापन्नावाभीलौ कष्टभीषणौ ॥ २ ॥ Vaijayantī 7.4.2