वैकुण्ठ
vaikuṇṭhaपुं · masc.In 21 kośas: 28 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
विष्णुर्जिष्णुजनार्दनौ हरिहृषीकेशाच्युताः केशवोदाशार्हः पुरुषोत्तमोऽब्धिशयनोपेन्द्रावजेन्द्रानुजौ ।विष्वक्सेननरायणौ जलशयो नारायणः श्रीपति-र्दैत्यारिश्च पुराणयज्ञपुरुषस्तार्क्ष्यध्वजोऽधोक्षजः ॥ २१४ ॥गोविन्दषड्बिन्दुमुकुन्दकृष्णा वैकुण्ठपद्मेशयपद्मनाभाः ।वृषाकपिर्माधववासुदेवौ विश्वंभरः श्रीधरविश्वरूपौ ॥ २१५ ॥दामोदरः शौरिसनातनौ विधुः पीताम्बरो मार्जजिनौ कुमोदकः ।त्रिविक्रमो जह्नुचतुर्भुजौ पुनर्वसुः शतावर्तगदाग्रजौ स्वभूः ॥ २१६ ॥मुञ्जकेशिवनमालिपुण्डरीकाक्षबभ्रुशशबिन्दुवेधसः ।पृश्निशृङ्गधरणीधरात्मभूः पाण्डवायनसुवर्णबिन्दवः ॥ २१७ ॥श्रीवत्सो देवकीसूनुर्गोपेन्द्रो विष्टरश्रवाः ।सोमसिन्धुर्जगन्नाथो गोवर्धनधरोऽपि च ॥ २१८ ॥यदुनाथो गदाशार्ङ्गचक्रश्रीवत्सशङ्खभृत् ।
शार्दूलविक्रीडितम्
विष्णुपुंजिष्णुपुंजनार्दनपुंहरिपुंहृषीकेशपुंअच्युतपुंकेशवपुंदाशार्हपुंपुरुषोत्तमपुंअब्धिशयनपुंउपेन्द्रपुंअजपुंइन्द्रानुजपुंविष्वक्सेनपुंनरायणपुंजलशयपुंनारायणपुंश्रीपतिपुंदैत्यारिपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंतार्क्ष्यध्वजपुंअधोक्षजपुंगोविन्दपुंषड्बिन्दुपुंमुकुन्दपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंपद्मेशयपुंपद्मनाभपुंवृषाकपिपुंमाधवपुंवासुदेवपुंविश्वंभरपुंश्रीधरपुंविश्वरूपपुंदामोदरपुंशौरिपुंसनातनपुंविधुपुंपीताम्बरपुंमार्जपुंजिनपुंकुमोदकपुंत्रिविक्रमपुंजह्नुपुंचतुर्भुजपुंपुनर्वसुपुंशतावर्तपुंगदाग्रजपुंस्वभूपुंमुञ्जकेशिन्पुंवनमालिन्पुंपुण्डरीकाक्षपुंबभ्रुपुंशशबिन्दुपुंवेधस्पुंपृश्निशृङ्गपुंधरणीधरपुंआत्मभूपुंपाण्डवायनपुंसुवर्णबिन्दुपुंश्रीवत्सपुंदेवकीसूनुपुंगोपेन्द्रपुंविष्टरश्रवस्पुंसोमसिन्धुपुंजगन्नाथपुंगोवर्धनधरपुंयदुनाथपुंगदाभृत्पुंशार्ङ्गभृत्पुंचक्रभृत्पुंश्रीवत्सभृत्पुंशङ्खभृत्पुं
genderपुंmasc.
द्वादशार्का वसवोऽष्टौ विश्वेदेवास्त्रयोदश ।षट्त्रिंशत्तुषिताश्चैव षष्टिराभास्वरा अपि ॥ ४ ॥षट्त्रिंशदधिके माहाराजिकाश्च शते उभे ।रुद्रा एकादशैकोनपञ्चाशद्वायवोऽपि च ॥ ५ ॥चतुर्दश तु वैकुण्ठाः सुशर्माणः पुनर्दश ।साध्याश्च द्वादशेत्याद्या विज्ञेया गणदेवताः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विष्णुर्नारायणः कृष्णो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।दामोदरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १८ ॥दैत्यारिः पुण्डरीकाक्षो गोविन्दो गरुडध्वजः ।पीताम्बरोऽच्युतः शार्ङ्गी विष्वक्सेनो जनार्दनः ॥ १९ ॥उपेन्द्र इन्द्रावरजश्चक्रपाणिश्चतुर्भुजः ।पद्मनाभो मधुरिपुर्वासुदेवस्त्रिविक्रमः ॥ २० ॥देवकीनन्दनः शौरिः श्रीपतिः पुरुषोत्तमः ।वनमाली बलिध्वंसी कंसारातिरधोक्षजः ॥ २१ ॥विश्वम्भरः कैटभजिद्विधुः श्रीवत्सलाञ्छनः ।पुराणपुरुषो यज्ञपुरुषो नरकान्तकः ॥जलशायी विश्वरूपो मुकुन्दो मुरमर्दनः ।वसुदेवोऽस्य जनकः स एवानकदुन्दुभिः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
विष्णुपुंनारायणपुंकृष्णपुंवैकुण्ठपुंविष्टरश्रवस्पुंदामोदरपुंहृषीकेशपुंकेशवपुंमाधवपुंस्वभूपुंदैत्यारिपुंपुण्डरीकाक्षपुंगोविन्दपुंगरुडध्वजपुंपीताम्बरपुंअच्युतपुंशार्ङ्गिन्पुंविष्वक्सेनपुंजनार्दनपुंउपेन्द्रपुंइन्द्रावरजपुंचक्रपाणिपुंचतुर्भुजपुंपद्मनाभपुंमधुरिपुपुंवासुदेवपुंत्रिविक्रमपुंदेवकीनन्दनपुंशौरिपुंश्रीपतिपुंपुरुषोत्तमपुंवनमालिन्पुंबलिध्वंसिन्पुंकंसारातिपुंअधोक्षजपुंविश्वम्भरपुंकैटभजित्पुंविधुपुंश्रीवत्सलाञ्छनपुंपुराणपुरुषपुंयज्ञपुरुषपुंनरकान्तकपुंजलशायिन्पुंविश्वरूपपुंमुकुन्दपुंमुरमर्दनपुंवसुदेवपुंआनकदुन्दुभिपुं
genderपुंmasc.
गोविन्दो धरणिधरः सुपर्णकेतु-र्वैकुण्ठो जलशयनश्चतुर्भुजश्च ।दैत्यारिर्मधुमथनो रथाङ्गपाणि-र्दाशार्हः क्रतुपुरुषो वृषाकपिः स्यात् ॥ २२ ॥
प्रहर्षिणी
genderपुंmasc.
विष्णुर्नारायणो बभ्रुश्चक्रपाणिर्जनार्दनः ।वैकुण्ठवासी वैकुण्ठो दाशार्हो दशरूपभृत् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अल्पमाले तु वैकुण्ठो बिन्वगन्धो वचाछदः ।कालपर्ण्यां तु सुरभिः करालिः कालमालिका ॥ २३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तुलसी भारती सेव्या द्रोणो वैकुण्ठ ईश्वरः ।लतायां वल्लिका वल्ली वल्लरीति च कथ्यते ॥ ४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पत्रो वटपुटाभ्यां स्याद्वैकुण्ठो भूरिगन्धकः ।कृष्णार्जकः कालुमालो मालूकः कृष्णमालुकः ॥ २९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चतुर्विधोऽथ षोढा स्यादथ निःसारकाभिधः ।सुनरोऽपि विशालः स्यान्नन्दो वैकुण्ठवाञ्छितौ ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञो नारायणः कुन्दो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।पीताम्बरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णौ कृष्ण-जनार्द्दनाऽच्युत-हरि-श्रीवत्सलक्ष्माऽजित-श्रीवत्स-क्रतुपूरुषाऽसुररिपु-श्रीश-स्वभू-माधवाः ।वैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मुरभिदो विश्वंभरः श्रीधरोगोविन्दो गरुडध्वजो गिरिधरः पीताम्बरः केशवः ॥ १३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
शङ्खो हरेः पाञ्चजन्यो गदा कौमोदकी तथा ।श्रीवत्सोऽङ्को भृगुपदं पुरं वैकुण्ठमुच्यते ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैकुण्ठश्चार्जकोऽथ स्यात्सुमुखः क्षुद्रपत्रकः ।पोतक्युपोदिका मत्स्यकाली मदलिका च सा ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैकुण्ठस्तीक्ष्णगन्धश्च द्वितीयो वटपत्रकः ।पर्णासो बिल्वगन्धश्च स तु कृष्णः करालकः ॥ २२२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मालती राजपुत्री स्यात्सुगन्धा नवमालिका ।भारती तुलसी सेव्या द्रोणो वैकुण्ठ ईश्वरी ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अल्पमाले तु वैकुण्ठो बिल्वगन्धो वचाच्छदः ।कालपर्ण्यां तु सुरभिः करालः कालमालिका ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैष्णवं वरदं वैभ्रं वैकुण्ठं वासुकं परम् ।परं पदं महास्थानं रङ्गं भाग्यं शरालयम् ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैकुण्ठो मुञ्जकेशश्च दाशार्हो लोकसम्मतः ।वासुः शान्तनन्दः शौरिरिन्दीशः शंकरप्रियः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गदी नारायणो विष्णुर्वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।त्रिविक्रमो वासुदेवः कौस्तुभी गरुडध्वजः ॥ ३९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यदुनाथो हृषीकेशः शौरिः श्रीवत्सलाञ्छनः ।वैकुण्ठ इन्द्रावरजो वनमाली त्रिविक्रमः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैकुण्ठः कालकुण्ठश्च विष्वक्सेनो महीधरः ।धर्मलोकब्रह्मनाभाः सूक्ष्मनाभः सुरोत्तमः ॥ २८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अष्टाकर्णो हंसरथः सर्वकर्ता चतुर्मुखः ।कृष्णो विष्णुर्वासुदेवो वैकुण्ठः केशवो विधुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विष्णुः श्रीपतिरच्युतोऽसुररिपुर्विश्वंभरः केशवोवैकुण्ठः पुरुषोत्तमो मधुरिपुर्नारायणो माधवः ।शार्ङ्गी तार्क्ष्यरथः समुद्रशयनः पीताम्बरः श्रीधर-श्चक्री कैटभजित्सरोजनयनोऽनन्तो मुकुन्दो हरिः ॥ १९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
सत्या जयाश्च पितरो वैकुण्ठा हरयोऽजिताः ।मरीचयः सुशर्माणः स्वरूपा अमृतौजसः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
-----------------------------------वैकुण्ठश्च महाकालस्तन्द्री(न्त्री) जठरसंस्थितः ।मन्त्रेशो मण्डलो मानी विषं सूर्यो म-कारकः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
प्र(वि)मत्तो मण्डलं मारी महाकालो विषं रविः ।मन्त्रेशो जाठरस्तन्द्री वैकुण्ठश्च म-कारकः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वासुदेवः स्वभूश्चक्री वैकुण्ठः पुरुषोत्तमः ।अरिष्टनेमिरजितः श्रीधरो यज्ञपूरुषः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तीक्ष्णे तीक्ष्णार्जको गौरी भूतघ्नी देवदुंदुभिः ।अल्पमात्रे तु वैकुण्ठो विल्वगन्धो वचाच्छदः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
षिड्गेऽपि वक्त्रावयवप्रभेदेपाण्डौ कठोरे जरठः त्रिषु स्यात् ।वैकुण्ठ इन्द्रे कुरुजाङ्गले तुश्रीकण्ठ उक्तोऽथ वरिष्ठ उक्तः ॥ ६० ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsइन्द्र
वैकुण्ठ as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु वामनपापापनुत्त्यै नियमेऽथ वह्नौ स्यात्सिह्ल[15a]केऽथ त्रिषु शुद्धिहेतौ । स्त्रियां तु तत्स्यादभयार्थकं चे- दकोटवैकुण्ठहरिद्गजेषु ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.21.41
- शब्दरत्नाकर वृषाकपिवृषाकपिस्तु वैकुण्ठे हरेऽर्केऽग्नौ विभावसुः । विश्वकर्मा द्युकक्ष्णि स्यादर्यम्णि हरिवातयोः ॥ २२२३ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2223
- तन्त्राभिधान मभ-कारश्च द्विवचनो विश्वमूर्तिश्च कीर्त्तितः । म आदित्यो महाकालो वैकुण्ठोऽपि विषं प्रिये! ॥ २४ ॥ Tantrābhidhāna 1.24
- तन्त्राभिधान ममः काली क्लेशितः कालो महाकालो महान्तकः । वैकुण्ठो वसुधा चन्द्रो रविः पुरुषवाचकः ॥ १३५ ॥ Tantrābhidhāna 2.42.135
- तन्त्राभिधान फवामपार्श्वोऽथ वैकुण्ठः शिवोऽनलस्त्रिपत्रकः । कान्तोरगौ सरित् फुल्लः फट्कारः फा-र्णको मतः ॥ ३९ ॥ Tantrābhidhāna 6.39