कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

जिह्म

jihmaवि · adj.

In 15 kośas: 12 synonym verses, 10 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.108 · p. 55
कुञ्चितं नतमाविद्धं कुटिले वक्रवेल्लिते ॥ १४५६ ॥वृजिनं भङ्गुरं भुग्नमरालं जिह्ममूर्मिमत् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.71
अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमत्कुञ्चितं नतम् ।आविद्धं कुटिलं भुग्नं वेल्लितं वक्रमित्यपि ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.387 · p. 45
उत्क उत्कण्ठितः प्रोक्तो विक्लवो विह्वलः स्मृतः ।अलसः शीतको मन्दो जडो जिह्मश्च मन्थरः ॥ ३८७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.696 · p. 80
वक्रं वृजिनं भङ्गुरमाविद्धं वेल्लितं नतं जिह्मम् ।भुग्नमरालं कुटिलं व्याकुञ्चितमूर्मिमत्कथितम् ॥ ६९६ ॥
आर्या
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.128 · p. 228
प्रेङ्खोलितस्तरलितो ललितः प्रेङ्खितः पुनः ।अरालं वृजिनं जिह्ममूर्मिमन्नतमित्यपि ॥ १२८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.89 · p. 20
वक्रं तु कुटिलं भुग्नं कुटिलं कुञ्चितं नतम् ।आविद्धाराल-जिह्मोर्मिमद्-वङ्क-वृजिनानि च ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.345 · p. 94
जिह्मभुग्ने अरालं चादिमादी प्रथमः पुनः ।पौरस्त्यमग्र्यपूर्वे च जघन्यान्तेऽन्तिमं मतम् ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.694 · p. 117
वर्तुले निस्तु(स्त?)लं खर्वे ह्रस्वन्यङ्नीचवामनाः ।आनते कुञ्चितं जिह्ममूर्मिमद्वृजिनं मतम् ॥ ६९४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2 · p. 427
आविद्धं वेल्लितं वक्रं कुञ्चितं कुरिलं नतम् ।अरालं भगुरं भुग्नं वृजिनं जिह्नमूर्मिमत् ॥ २ ॥ २६४८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.26 · p. 165
कुटिले वृजिनं जिह्ममरालं कुञ्चितं नतम् ।आविद्धमूर्मिमद्वक्रं भुग्नं वेल्लितमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1637 · p. 197
जिह्ममजिह्मप्रगुणावृजुरथ विकृतं करालविप्रकृते ।भ्राजितभासितशोभितराजितविद्योतितं दीप्तम् ॥ १६३७ ॥
आर्या
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश सरीसृपाध्यायः Vaijayantī 4.1.5 · p. 148
उरगो भुजगो जिह्मो भुजंगोऽहिर्भुजंगमः ।फुल्लरीको लेलिहानः कुण्डल्याशीविषः फणी ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.141
स्तोमः स्तोत्रेऽध्वरे वृन्दे जिह्मस्तु कुटिलेऽलसे ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास मपादः Dharaṇikośa 24.1.1 · p. 140
शमी सक्तुफला शिम्बा चोमा दुर्गातसी स्मृता ।सूक्ष्मोऽणुः सूक्ष्ममध्यात्मं जिह्मः कुटिलमन्दयोः ॥
अनुष्टुप्
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ मान्ताः Koṣakalpataru 6.25.68 · p. 281
खर्मं दुकूलेऽपि च पौरुषे चघर्मो निदाघे च तथातपे ना ।स्वेदोदके चोष्णगतस्तु न स्त्रीक्लीबे तु[32a]जिह्म तगरद्रुमे स्यात् ॥ ६८ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 5 ह्म (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ मान्ताः Koṣakalpataru 6.25.69 · p. 281
वक्रे च मन्दे परवच्च सूक्ष्मंत्वध्यात्मके कैतवके च षण्ढे ।अणौ पुमान्स्यात्त्रिषु चाल्पवाचिदस्मस्तु चौरानलयष्टृषु स्यात् ॥ ६९ ॥
उपजातिः
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.478 · p. 83
त्रिषु जालवति द्वे तु दाशे स्यात् स्त्री तु जालिनी ।पिप्पल्यां चित्रशालायां जिह्मं तु कुटिले त्रिषु ॥ ४७८ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.479 · p. 83
अलसे क्ली तु पापे द्वे सर्पे क्ली तु जितं जये ।त्रिषु तु स्वीकृते तत् स्याद् युद्धभग्नाभिभूतयोः ॥ ४७९ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास जकारादयः Paramānandīyanāmamālā 5.13.196 · p. 187
अर्जुने वासवे देवपादपेऽथ जलं जडे ।जले जिह्मोऽसमे मन्दे जिह्मं तगरपादपे ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश मान्ताः Śabdaratnāvalī 7.25.10 · p. 253
चमूः सेनामात्रकेतु सेनाभेदेऽपि च स्त्रियाम् ।जाल्मः क्रूरे पामरेऽसमीक्ष्यकारिण्यपि त्रिषु ॥जिह्मः स्यात्कुटिले मन्दे क्लीबं तगरभूरुहे ।तोक्मं कर्णमले ना तु हरिते च हरिद्यवे ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.296 · p. 193
गुल्मः स्तम्बे घट्टभेदे घर्मः स्वेदातपोष्मसु ।जिह्मः स्थात्कुटिले मन्दे तलिमं तल्पकुट्टिमें ॥ २९६ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.5.32 · p. 232
छेको विदग्धे गृह्ये च जिह्यं मन्देऽघवक्रयोः ।जन्यं रणे जनितरि विगीतजननीययोः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्

जिह्म as a meaning in nānārtha verses

  • शिवकोष कुटन्नटकरहाटः पद्मकन्दे पिण्डितेऽथ कुटन्नटम् । कैवर्तीमुस्तके जिह्मे शालूके वा कुटन्नटः ॥ १३७ ॥ Śivakoṣa 8.3.137
  • शिवकोष कुटिलकोविदारे च कुटिला देव्यां जिह्मे तु न द्वयोः । ग्रन्थिलो क्षुरके बिल्वे करीरे च विकङ्कते ॥ ४५५ ॥ Śivakoṣa 23.2.455