दीर्घ
dīrghaवि · adj.In 13 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.
प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं दीर्घमायतम् ।अयन्त्रितं स्यादुद्दाममुच्छृङ्खलमनर्गलम् ॥ ७५१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नेदिष्ठमन्तिकतमं चाव्यवहितमित्यपि ।सुदूरेप्यायतं दीर्घं वृत्ते निस्तलवर्त्तुले ॥ १२५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 2 व्य (wrong syllable)
genderविadj.
स्थिरपत्रो द्विधा लेख्यः सितपत्रोऽम्लसारकः ।बृहत्तालोऽथ माडः स्याद्दीर्घो मद्यद्रुमश्च सः ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रामवर्णोऽपर्वदण्डो दीर्घोऽप्यथ नदीभवः ।यावनालो दृढत्वक् स्यात्खरपत्रो नदी स च ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विन्द्वन्ताः पञ्च पञ्चापि ह्रस्वदीर्घप्लुताः क्रमात् ।ऌवर्जास्त उदात्तानुदात्तस्वरितभेदतः ॥ ४३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
करालमायतं दीर्घं तुङ्गमुन्नतमुद्धुरम् ।उच्च-प्रांशूच्छ्रितोदग्राण्यथ दीर्घातिशायने ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निस्तलं वर्तुलं वृत्तं स्थपुटं विषमोन्नतम् ।दीर्घं प्रांशु विशालं च बहुलं पृथुलं पृथु ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अदभ्रं भूरि भूयिष्ठं भूयश्च प्रबलोऽधिकः ।खर्वं ह्रस्वं वामनं च प्रलम्बं दीर्घमायतम् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
genderविadj.doubtful
नेदिष्ठमन्तिकतममत्यन्तनिकटे द्वयम् ।विप्रकृष्टमनासन्नं दूरे स्याद्दीर्घमायते ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नारायणस्तथाऽनन्तो मुखवृत्तं गुरुस्तथा ।विष्णुशय्या तथा शेषो दीर्घ आ-कार एव च ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शर्वो मन्त्रेश्वरो दीर्घो वामपादाङ्गुलाग्रगः ।नरो नदी च नादी च न-कारश्चानुनासिकः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हृत् तारको गुरुर्दीर्घो नारायण-चतुर्मुखौ ।अनन्तो वासुदेवश्च वेदान्तः कारकः स्मृतः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वामकर्णोऽथ वामांसो दीर्घश्च मधुसूदनः ।इन्द्रचापोऽथ सूक्ष्मश्च षण्मुखः षट्स्वरः स्मृतः ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुखवृत्तं गुरुः शेषो दीर्घोऽनन्तो मरुत् तथा ।नारायणो विघ्नराजः प्रतिष्ठा च द्वितीयकः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं तूच्छ्रिताग्रकम् ।न्यङ्नीचह्रस्वखर्वास्तु वामने दीर्घमायते ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जलाशयविशेषे तु द्वीपी स्त्रीति प्रचक्षते ।दीर्घं त्रिष्वायते मात्राद्वयकालस्वरे तथा ॥ ६०४ ॥
अनुष्टुप्
क्ली तु स्यादुभयोः साम्नोः ससुन्वेवर्गगीतयोः ।द्वीपिर्द्वे श्वापदे काले पुमान् दुग्धं तु नप्यदः ॥ ६०५ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
दीर्घ as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश व्यायतगर्जितो मत्तमातङ्गे गर्जितं घननिःस्वने । व्यायतो व्यापृते दीर्घे व्यायतश्च दृढे भृशे ॥ Dharaṇikośa 15.2.50
- कोषकल्पतरु व्यायतस्याद्व्यायतं दीर्घदृढाधिकेषु व्यासक्तचेतस्यपि योगभेदे । व्याघात उक्तः प्रहृतौ च विघ्ने संघे तु घाते नरकान्तरे च ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.16.10
- नानार्थार्णवसंक्षेप स्यूमतन्तौ रश्मौ निशानाथे स्त्री तु दीर्घे स्त्रियां पुनः । सूचिः स्यूतिशलाकायां कवाटस्यार्गलासु च ॥ १५४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1546
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्यायतव्यायतं व्यापृते दीर्धे दृढे विगतवाक् पुनः । वीते च निष्प्रभे चाथ विसृतं विगते तते ॥ ५० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.50
- शब्दरत्नावली व्यायतवहतुः सचिवे पान्थे वलीवर्दे पुमानयम् । वनिता स्त्री तु कान्तायां जातरागस्त्रियामपि ॥ याचिते सेविते ख्याते त्रिषु स्याद्ददिभिद्यपि (?) । वसतिर्वेश्मरजनीवासभूमिषु च स्त्रियाम् ॥ व्यायतञ्च दृढे दीर्घे व्यापितेऽतिशयेऽन्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.132
- शब्दरत्नावली बृहन्नलरतकेलिः कलालापे षिङ्गे दन्तक्षतेऽपि च । भवेद्वायुफलं शक्रकार्मुके करकेऽपि च ॥ तथा विचकिलो मल्लीप्रभेदे मदनेऽपि च । बृहन्नलो बृहत्पोटगले दीर्घेऽर्जुनेऽपि च ॥ सदाफलं स्कन्धफले नारिकेलेऽप्युडूम्बरे । सिनीवाली दृष्टचन्द्रकलामान्दुर्गयोरपि ॥ सौवर्चलं लवणभित्सर्जिकाक्षारयोरपि । हस्तिमल्लः शङ्खनागे ऐरावतगणेशयोः ॥ हरितालं धातुभेदे स्त्री दूर्वाकाशयोरपि । हालाहलो ब्रह्मसर्प त्वञ्जनाखुभिदि स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.113
- तन्त्राभिधान आआ प्रतिष्ठा मुखं दीर्घं नारायणोऽप्यनन्तकः । इ-कारो माधवः सूक्ष्मो दक्षनेत्रञ्च लोचनम् ॥ २ ॥ Tantrābhidhāna 1.2
- तन्त्राभिधान नवामनो ज्वालिनी दीर्घो निरीहः सुगतिर्वियत् । शब्दात्मा दीर्घघोणा च हस्तिनापुर-मेचकौ ॥ ११९ ॥ Tantrābhidhāna 2.37.119