निग्रह
nigrahaपुं · masc.In 11 kośas: 9 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 6 as a meaning of another word.
अनुग्रहोऽभ्युपपत्तिः समौ निरोधनिग्रहौ ॥ १५०८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
औषधं चागदं जायुः पुंस्यथापि च निग्रहः ।उपचारश्चोपशमश्चिकित्सा रुक् प्रतिक्रिया ॥ ३६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्चो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अभियोगस्त्वभिषहो निग्रहस्त्वननुग्रहः ।मुष्टिबन्धस्तु संग्राहो डिम्बो डिम्बिरविप्लवौ ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
[178a]अभिचारोऽथान्तरायो व्यवायो विघ्न इत्यपि ।प्रत्यूहः प्रतिबन्धस्तु प्रतिष्टम्भोऽप्यथाग्रहः ॥निर्बन्धोऽभिनिवेशः स्यात्पर्यवस्था विरोधनम् ।निग्रहस्तु निरोधः स्यादभियोगस्त्वभिग्रहः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्सवः क्षण उद्धर्षो महश्चोक्तस्तथोद्धवः ।मेलके संगमः सङ्गो निरोधो निग्रहो मतः ॥ ३८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्वीकारे निरोधश्च निग्रहोऽपि निगद्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्च (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अनुग्रहोऽभ्युपपत्तिर्निग्रहस्तद्विरुद्धकः ॥
genderपुंmasc.
स्यान्निग्रहः परिभव आनुकूल्य उपग्रहः ।परिग्रहः परिकर आदानं तु प्रतिग्रहः ॥ १७१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निग्रहो भर्त्सने बन्धमर्यादाभङ्गयोरपि ।निर्व्यूहः शेखरे द्वारे निर्यासनागदन्तयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable)
वियामो वियमो यामो यमः संयामसंयमौ ।निग्रहस्तु निकारेऽपि विग्रहः समरेऽपि च ॥ १७१५ ॥
अनुष्टुप्
meaningsनिकार
निग्रह as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप दण्डक्लीबेऽपनयने पुंसि दण्डोऽस्त्री निग्रहे मथि । आज्ञायां शासने राज्ञां हिंसायां लगुडे नृपे ॥ ५६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.565
- नानार्थार्णवसंक्षेप आग्रहआग्रहस्तु स्वीकरणे निर्बन्धे निग्रहेऽपि च । आसङ्गे चाप्यथानाहो बन्धने चोदरस्य च ॥ २२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.22
- नानार्थार्णवसंक्षेप शासनशासनं निग्रहे लेख्ये वेदवाक्येषु कर्मणि । वाङ्नियोगे प्रहरणे शास्त्रे ग्रामे च निष्करे ॥ ७८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.78
- शब्दरत्नावली हह पादपूरणे कुत्सानियोगक्षेपनिग्रहे । हा विषादे शोककुत्सादुःखार्थेषु निगद्यते । हि सम्भ्रमासूययोः स्यात्पादपूरणशोकयोः ॥ Śabdaratnāvalī 8.1.61
- शब्दरत्नाकर शासनशयनं मञ्चरतयोः शमनोऽजगरे यमे । शासनं निग्रहे शास्त्रे वेदवाक्येषु रक्षणे ॥ २१७४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2174
- वैजयन्ती शासनशासनं निग्रहे लेख्ये वेदवाक्येषु कर्मणि । वाङ्नियोगे प्रहरणे शास्त्रे ग्रामे च निष्करे ॥ ३५ ॥ Vaijayantī 7.3.35