जायु
jāyuपुं · masc.In 13 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.
दोषज्ञस्तु भिषग्वैद्य आयुर्वेदी चिकित्सकः ।रोगहार्यगदंकारो भेषजं तन्त्रमौषधम् ॥ ४७२ ॥भैषज्यमगदो जायुश्चिकित्सा रुक्प्रतिक्रिया ।उपचर्योपचारौ च लङ्घनं त्वपतर्पणम् ॥ ४७३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
जाङ्गुलिको विषभिषक् व्यालग्राह्याहितुण्डिकः ।भैषज्यं भेषजं जायुरगदस्तन्त्रमौषधम् ॥ ६१३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 लि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
औषधं चागदं जायुः पुंस्यथापि च निग्रहः ।उपचारश्चोपशमश्चिकित्सा रुक् प्रतिक्रिया ॥ ३६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 श्चो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अविराजिध्वनिशिशुकर्षूजायुयुजामपि ।हाहाहूहू नग्नहूनां गमत्पां दश्मनामपि ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपचर्योपचारोऽथ भे(भै)षज्यं भेषजं स[156b]मे ।तन्त्रं जीवन्त-जायू नागद औषधमस्त्रियाम् ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वक्रौष्ठिकं वंशिकं च कथानक-कशेरुके ।वाचिकं मधुकं जायौ तादृशं तिन्दुकं फलम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीक्लीf. n.
दोषज्ञश्च तथा चायुर्वेदी भेषजमौषधम् ।भैषज्यमगदस्तन्त्रं जायुरप्युच्यते बुधैः ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वह्न्यग्निदीदिविग्रन्थिकृमयो वमतिस्तथा ।गिरिजायू दृतिः शिश्रुरर्दनिः कलिरञ्जलिः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
औषधादौ तु जायुः स्यादुपतापो गदे पुमान् ।यक्ष्मा तु रोगराजे स्यात्प्रतिश्यायस्तु पीनसः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तथा जायुश्च नामेदं भेषजस्यैव मन्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 दुप (syllable split)
genderपुंmasc.
औषधं भेषजं जायुर्भैषज्यमगदोऽपि च ।उपतापो रुजा रुक् स्त्री रोगव्याध्यामया गदः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भेषजभैषज्यौषधमगदो जायुश्च शुक्रवीर्ये तु ।रेतस्तेजश्चेन्द्रियबीजे करणं समे हृद्धृदये ॥ १११२ ॥
गीतिःmetre not read in every line
genderपुंmasc.
जायुः पुंस्यगदस्तन्त्रं भैषज्यौषधभेषजम् ।क्वाथः कषायो निर्यूहः फाण्टोऽतिक्वाथजो रसः ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जायु as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जीवातुप्रहतौ क्षीणव्यासन्नौ विगतौ वीतनिष्प्रभौ । द्विजाती विप्रशकुनौ जीवातुर्जायुजीवयोः ॥ Dharaṇikośa 15.1.16