परिग्रह
parigrahaपुं · masc.In 14 kośas: 16 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिस्यन्दः परिकरः परिवारः परिग्रहः ॥ ७१५ ॥परिच्छदः परिबर्हस्तन्त्रोपकरणे अपि ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 स (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परिवारः परिकरः परिस्पन्दः परिग्रहः ।तथोपकरणं प्रोक्तं परिवर्हः परिच्छदः ॥ ३०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्रती यावद्विवाहं स्यादुद्व्योर्वाहः परिग्रहः ।पाणिपर्यायग्रहणं पीडापर्यायकं पुनः ॥ ३८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
भार्या जाया च गृहिणी द्वितीयोढा जनी वधूः ।क्षेत्रं परिग्रहो भूम्नि दाराः पुंसि गृहा गृहम् ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिस्पन्दः परिकरः परिबर्हः परिच्छदः ।परिग्रहः परीवारस्तन्त्रोपकरणे अपि ॥ ५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भार्या सहचरी जाया वधूः क्षेत्रं परिग्रहः ।सधर्मिणी जनी जानिः गृहिणी च तथोच्यते ॥ १७९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिग्रहः परिवारः परिस्यन्दपरिच्छदौ ।पुल्लिङ्गे परिकरस्तन्त्रोपकरणे समे ॥ ३४१ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 रि (wrong syllable); pāda 3, syllable 1 पु (syllables merged)
genderपुंmasc.
भार्या सहचरी पत्नी वल्लभा प्रेयसी प्रिया ।कान्ता जाया जनी जानिर्गृहं दाराः परिग्रहः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पत्नी पाणिगृहीती च परिग्रहः सधर्मिरणी ॥ ८०२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
परिवारः परिस्यन्दः परिकरः परिच्छदः ।तन्त्रं च परिबर्हश्च परिजनः परिग्रहः ॥ ११६५ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तत्त्वानभिज्ञसंघाते प्रतिग्रहपरिग्रहौ ।एको हस्ती रथश्चैकस्त्रयोऽश्वाः पञ्चपत्तयः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
राजदेयेऽनीकिन्यां तु सेना सैन्यं चमूश्चमुः ।सैन्यपृष्ठे प्रति-परेर्ग्रहः, केतौ तु केतनम् ॥ २५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नी (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
स्यान्निग्रहः परिभव आनुकूल्य उपग्रहः ।परिग्रहः परिकर आदानं तु प्रतिग्रहः ॥ १७१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिग्रहोपरक्तौ तु ग्रस्तार्केन्द्वोरथ ग्रहे ।उपप्लवोपरागौ द्वौ स तु सन्निहितो रवेः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्वजनो बांधवो बन्धुः कुटुंबन्तु सुतादिकम् ।परिवारः परिजनः परिस्पन्दः परिग्रहः ॥ ५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आदानपत्न्योरर्केन्द्वो राहुवक्रस्थयोरथ ।वीणाया वादनोपाये निर्वादे परिवादवाक् ॥ ८६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तमोपहो हिमकरे चण्डभानुजिनाग्रिषु ।प्रतिग्रहो ग्रहभिदि स्वीकारसैन्यपृष्ठयोः ॥पतद्ग्रहग्रहणयोर्विधिदावव्यवस्तुनि ।परिग्रहः स्त्रीस्वजनादानेषु मूलशापथोः ॥परीवहो जलोच्छ्वासक्षितिभिद्योग्यवस्तुनीः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 षु (wrong syllable)
परिग्रह as a meaning in nānārtha verses
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) पक्षदेहावयवमासार्धपतत्रगृहभित्तिषु । परिग्रहे समीपे च पक्षः षट्सु निगद्यते ॥ ८४९ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.849
- कोषकल्पतरु पक्षयतिस्वराद्यन्तोपसर्गेभ्यो युनक्तिः परतो यदि । तदात्मनेपदयुतो यज्ञपात्रं विना भवेत् । परिग्रहे पक्षयति तथा पक्षयते भवेत् ॥ २६ ॥ Koṣakalpataru 3.5.26
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्रेणिपरिग्रहे च क्षेत्रादेः फलभोगाय तन्वते । दत्त्वा किञ्चित् कियन्तञ्चित् कालं कोटिस्तु वक्ष्यते ॥ २६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.26