उपग्रह
upagrahaपुं · masc.In 13 kośas: 11 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
प्रग्रहोपग्रहौ बन्द्यां कारा स्यात्बन्धनालये ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपग्रहः करमरी ग्राहो वन्दी च बन्धने ।प्राणोऽसुरसवः प्राणाः पुंसि भूम्न्येकभाषणे ॥ ३८५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रग्रहोपग्रहौ तत्र बन्दी स्त्रियांयद्वलद्बन्धनं शत्रुदारादिनः ।गुप्ति-कारे स्त्रियौ पुंसि वारो भवेत् ।तत्र बन्दी गृहं बन्धनस्यालयः ॥ ७७ ॥
स्रग्विणी
genderपुंmasc.
प्रग्रहोपग्रहौ चाथ प्राणाश्चासव इत्यपि ।पुंसि भूम्नि कदाचित्तु वैकतापि प्रसज्यते ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विपत्तिरापद्दुःखाधिः कुणपः शवकः शवः ।प्रग्रहोपग्रहौ बन्धः कारा बन्धनमन्दिरम् ॥ २४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रग्रहो ग्रहको बन्दी चोपग्रहोऽपि कथ्यते ॥ १३४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
अथ हस्तिललाटे स्यादवग्रह उपग्रहः ।इषीका त्वीषिका चाक्षिकूटकं नेत्रगोलके ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संस्क्रिया सत्क्रिया चेति संस्कारोऽपि निगद्यते ।वन्दिर्वन्दी वन्दिका च प्रग्रहोपग्रहौ तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूतः परापर्यभितो, गुप्तौ तु चार-चारकौ ।बन्द्यां ग्रहश्च ग्रहकः प्रोपतो ग्रह इष्यते ॥ २९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
स्यान्निग्रहः परिभव आनुकूल्य उपग्रहः ।परिग्रहः परिकर आदानं तु प्रतिग्रहः ॥ १७१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चिता काष्ठमटी चैत्यं चिताचूडकमिष्यते ।चितं चाऽथान्तशय्यायां खटिर्वारुठ इत्यपि ।उपग्रहस्तु ग्राहः स्याद्वन्द्वी करमरीत्यपि ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात् परस्मैपदेऽप्येष आत्मनेपद एव च ।उपस्पर्शस्तु संस्पर्शे स्नानाचमनयोरपि ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
उपग्रह as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् प्रतियत्नप्रतियत्नावुभौ लिप्सोपग्रहावथ सादिनौ । द्वौ सारथिहयारोहौ वाजिनोऽश्वेषुपक्षिणः ॥ १०७ ॥ Amarakośa 3.3.107
- कोषकल्पतरु प्रतियततेनिष्ठूयोपग्रहेच्छासु कृणोति तु करोत्यपि । कुरुते स्याद्भावयति निर्मिमीते विधत्यपि ॥ Koṣakalpataru 3.5.343
- कोषकल्पतरु प्रतियत्नउपग्रहे संस्करणे तथैव लिप्साह्वये च प्रतियत्न उक्तः । घटोद्भवे तूदयनस्तथार्के श्रीवत्सराजे च बुधैः प्रदिष्टः ॥ २३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.23
- शब्दरत्नावली प्रतियत्नप्रस्फाटनं ताडने स्यात्सूर्वेऽपि च विकाशने । प्रतिमानं प्रतिच्छायादन्तिदन्तान्तरालयोः ॥ प्रतियत्नस्तु लिप्सोपग्रहसंस्कारकर्मसु । प्रत्यर्थी तु भवच्छत्रौ प्रतिवादिनि वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.117