डिम्ब
ḍimbaपुं · masc.In 14 kośas: 17 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
उपलिङ्गमरिष्टं स्यादुपसर्ग उपद्रवस्तथोत्पातः ।ईतिरजन्यं च बुधैर्डमरो डिम्बश्च विप्लवः कथितः ॥ १२७ ॥
गीतिः
genderपुंmasc.
पराजयो रणे भङ्गो हारिर्हारी स्त्रियामिमे ।कक्षास्पर्द्धा प्रतिस्पर्द्धा डम्बरे डिम्बविप्लवौ ॥ ३६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभियोगस्त्वभिषहो निग्रहस्त्वननुग्रहः ।मुष्टिबन्धस्तु संग्राहो डिम्बो डिम्बिरविप्लवौ ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्वणः क्वाणो निक्वणश्च निक्वाणः क्वणनं तथा ।वीणान्यवाद्यजे शब्दे प्रतिश्रुत्स्त्री प्रतिध्वनिः ।समन्ततस्तु संरावे क्लीबे सांराविणं भवेत् ।कोलाहलः कलकलोऽत्र च डिम्बमस्त्रीभेरी[47a]सहस्रशतके पटहायुते च ।अभ्याहते युगपदारव एष कोणा-घातः पुमान्विशिखपक्षरवस्त्रिसूत्कः (?) ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्two metres in one verse
genderपुंक्लीm. n.
पञ्चाङ्गुलो वर्धमानो डिम्बो वातारिरप्यसौ ।सितस्तूत्तानपत्रोऽयं गन्धर्वो दीर्घदण्डकः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यादभ्यासादनं धाटी डिम्बं त्वस्त्री च विप्लवः ।उद्रवो डम्बरश्च स्यात्सौप्तिकं रात्रिमारणम् ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
द्वीपो निपः कुणपमण्डपबाष्पशष्प-यूपानि विष्टपयुतः कुतपोष्मपौ च ।तल्पः शफोऽप्यथ च कम्बु सडिम्ब[बि]म्बंजम्भः कुसुम्भकलभौ ककुभो निभश्च ॥ ५४ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंक्लीm. n.
अग्रयाने तु नासीरं जयो विजय इत्यपि ।पराजयस्तु भङ्गः स्याड्डमरे डिम्बविप्लवौ ॥ ३९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आवापचापसूर्पाणि दीपस्तूपोडुपाः शफः ।कुतपोऽथ डिम्बबिम्बकलभाः ककुभो निभः ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 थ (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अप्युत्तानशयो डिम्बः स्तनपाश्च स्तनंधयी ।वृद्धे जिनो जिरो(जरी?) जीर्णः प्रवयाः प्रकचः कवः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
इश्चनादौ(?) घातकानां डिम्बे डमरविप्लवौ ।अस्त्रादिकलहे केचित्त्रयमेतत् प्रचक्षते ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मांसभेदे तु वृक्कोऽस्त्री डिम्बः पुंस्युण्डुकोऽस्त्रियाम् ।समे तु तिलकक्लोम्नी समे आन्त्रपुरीतती ॥ १११५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वित्तत्यागे व्ययः स्त्री तु जागर्या जागरा द्वयोः ।स्यादाश्रय उपघ्नोऽथ डमरो डिम्बविमप्लवौ ॥ १७३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 डम (syllable split)
genderपुंmasc.
अस्त्री परीतदान्त्रं स्यात् कालखण्डं पुनर्यकृत् ।गुल्मः प्लीहा च डिंबः स्यादष्ठीला गर्भसंपुटः ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
डमरे पक्षिणामण्डेऽन्तःकुक्ष्यवयवान्तरे ।भागुरिः प्लीहनि प्राह तच्चिन्त्यं वैद्यके यतः ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
वशाभिप्राययोश्छंदो जूर्णी रविहविर्भुजौ ।टंकौ प्रमाणगर्वौ च डिंबः प्लीहखगांडयोः ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
डिम्ब as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् ईतिप्रचारस्यन्दयो रीतिरीतिर्डिम्बप्रवासयोः ॥ ६८ ॥ Amarakośa 3.3.68
- कोषकल्पतरु ईतिकृतिर्मितिर्मानपरिच्छिदोः स्या- दीतिस्तु डिम्बे गदिता प्रवासे । तथातिवृष्ट्यादिकसप्तके च रीतिस्त्वयः किट्टक आरकूटे ॥ ५२ ॥ Koṣakalpataru 6.16.52
- कोषकल्पतरु उद्धातउपक्रमेऽङ्घ्रिस्खलने च डिम्बे स्यात्कुम्भकादित्रितये च सृत्याम् । उद्धात उक्तो नरि मुद्गरेऽथो- द्गतोक्तयोः स्यादुदितं विशेष्ये ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.79
- कोषकल्पतरु विकृतिभवेत्स्रवन्त्यौषधिसिन्धुभेदे वाते त्वमात्ये वहतिर्वृषे ना स्त्री दुर्गतिः स्यान्निरये च निःस्वे । डिम्बे गदे स्याद्विकृतिर्विकारे शठे तु शाठ्ये निकृतिर्निकारे ॥ ३६ ॥ Koṣakalpataru 6.16.36
- कोषकल्पतरु कदलाकदला तु पृश्निपर्ण्यां डिम्बे स्यात्पिच्छिलायां च । कदली तु वैजयन्त्यां रम्भायां स्यान्मृगान्तरेऽपि स्त्री ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.28.65
- नानार्थार्णवसंक्षेप ईतिइहा तु वाञ्छोद्यमयोरीतिर्डिम्बप्रवासयोः । उमा कीर्त्यामतस्यां च गिरिजायां श्रियामपि ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.15
- शब्दरत्नावली ईतिआर्त्तिः स्त्री पीडने गत्यां धनुष्कोप्याञ्च याचने । आप्तिर्योगे च संप्राप्तौ इतः स्मृते गते त्रिषु । ईतिः स्यादतिदृष्ट्यादिषट्सु डिम्बप्रवासयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.3