प्राणिन्
prāṇinपुं · masc.In 12 kośas: 8 synonym verses, 12 as a meaning of another word.
जीवोऽपि चेतने जन्तौ प्राणी जन्मोऽपि जन्मनि ॥ १२३ ॥
genderपुंmasc.
प्राणी तु चेतनो जन्मी जन्तुजन्युशरीरिणः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राणी तु चेतनो जन्मी जन्तुजन्यशरीरिणः ।व्यष्टिर्जातिः स्त्रियां जातं क्लीबेऽथ व्यक्तिरित्यपि ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जीवजन्युं प्राणिनोऽस्मिन्नंशुमान्सत्त्वमस्त्रियाम् ।क्लीबे प्रकाशार्कसत्त्वं रजो ना रञ्जकं रजः ॥ १९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आत्मा जीवोंऽशुमाञ्जन्तुर्देही प्राणी च चेतनः ।जन्युः शरीरी पुरुषो हंसः सत्त्वं पुनर्भवा (?) ॥ २१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
असुमान् चापि संसारी शरीरी देहभृत् तथा ।प्राणी सत्त्वं च नामानि द्वादशैव भवन्ति वै ॥ २४८४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शल्यं तूस्तं च कल्कोऽथ भद्रं भल्लं शिवं तथा ।शं शुभं चाव्यये प्राणी सत्त्वो रूपं चतुष्पदः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूतानि प्राणिनो जीवा जन्तवो जन्यवोऽङ्गिनः ।पुंसः प्राक् त्रिषु गुल्माद्यमुद्भिदुद्भिज्जमुद्भिदम् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्राणिन् as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् भूतयुक्ते क्ष्मादावृते भूतं प्राण्यतीते समे त्रिषु । Amarakośa 3.3.152
- धरणिकोश चेतनचेतनो ज्ञानवान्प्राणी चेतना बुद्धिरिष्यते । गायनो मुखरे प्रोक्तो गीतोपजीवकेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.2.37
- कोषकल्पतरु जन्तुपान्थेऽन्यवद्रोषिणि पुंसि कन्तु- श्चित्ते स्मरेऽथो मनुजेऽपि मन्तुः । प्रजापतावागसि चाथ जन्तु- [287b]र्न स्त्री कृमौ प्राणिनि च प्रदिष्टः ॥ २० ॥ Koṣakalpataru 6.16.20
- कोषकल्पतरु चेतनाईर्ष्यायां कुहना च दम्भचरणेऽथो पूतना राक्षसी- भेदे किं च हरीतकीभिदि विदि त्वाहुः स्त्रियां चेतनाम् । वाच्ये[20a]प्राणिनि सा मताथ पृतना स्यात्सैन्यमात्रे चमू- भेदे चाथ वराङ्गनासु ललना जिह्वाशिराभेदयोः । स्त्रियां प्रसन्ना मदिरासु वाच्ये प्रसादयुक्तेऽथ फणिज्जमल्ल्योः । कम्पिल्लके च प्रमदासलिङ्गं श्लेष्मघ्नमुक्तं कफहृत्सुभेद्ये ॥ १ ॥ Koṣakalpataru 6.21.1
- कोषकल्पतरु जीवशम्यामलक्योरभयाशृगाल्यो- र्गौर्यां द्वयोनस्तु शुभे सुखे च । मोक्षे जले चाथ दिवं च नाके जीवः पुमान्प्राणिनि वृक्षभेदे ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.29.96
- नानार्थार्णवसंक्षेप ऊमलवणे स्यादूषरजे ना क्षारमृदि नप् पुनः । ऊमं व्योम्नि पुरे चान्ये पुंसि प्राणिनि तु त्रिषु ॥ १०९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.109
- नानार्थार्णवसंक्षेप नीलीस्त्र्यर्थे नीलैव वस्त्रे स्याद् संज्ञायां तु द्वयं भवेत् । नीला नीली च नील्येव प्राणिनि स्यादथो पुमान् ॥ ६९२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.692
- नानार्थार्णवसंक्षेप भूतन्याय्ये प्राणिनि चान्यस्तु वाच्ययोरेतयोस्त्रिषु । अतीततुल्यलब्धेषु देवयोन्यन्तरे पुनः ॥ ९१४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.914
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्राणकप्राणकस्तु प्राणिनि त्रि ना तु स्याज्जीवकद्रुमे । पायसोऽस्त्री दुग्धसिद्ध ओदने पुंसि तु स्मृतः ॥ ११३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1135
- शब्दरत्नावली जीवजीवोऽस्त्री जीविते ना तु वृत्तिप्राणिगुरुद्रुमे । जीवा मौर्व्वी वचा भूमिजीवन्तीष्वपि च स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.7
- शब्दरत्नाकर जीवगवाक्षानाययोर्जालं क्षारके कपटे गणे । जरठे देशभेदे च जीनो बुद्धार्हतोर्जिनः प्राणिनि त्रिषु जीवः स्यात् पुंसि जन्तौ बृहस्पतौ ॥ १९२४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1924
- शब्दरत्नाकर जन्तुस्त्री मौर्व्यामथ जन्तुः स्यात् प्राणिनि क्षत्रियान्तरे । जम्बीरे दैत्यभेदे च जम्भो भूतान्तरेऽपि च ॥ १९२५ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1925