जात
jātaक्ली · neut.In 15 kośas: 16 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.
संघाते प्रकरौघवारनिकरव्यूहाः समूहश्चयःसंदोहः समुदायराशिविसरव्राताः कलापो व्रजः ।कूटं मण्डलचक्रवालपटलस्तोमा गणः पेटकंवृन्दं चक्रकदम्बके समुदयः पुञ्जोत्करौ संहतिः ॥ १४११ ॥समवायो निकुरम्बं जालं निवहसंचयौ ।जातं तिरश्चां तद्यूथं संघसार्थौ तु देहिनाम् ॥ १४१२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 कु (wrong syllable)
genderक्लीneut.
जातौ जातमपि स्पर्धा सङ्घर्षोऽप्यथ विक्रिया ॥ १३६ ॥विकारो विकृतिश्चापि विलम्भस्तु समर्पणम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स (wrong syllable)
genderक्लीneut.
जातिर्जातं च सामान्यं व्यक्तिस्तु पृथगात्मता ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पटलं पेटकं चक्रं चक्रवालं च मण्डलम् ।जालं जातं तथा व्यूहवारस्तोमाश्च ते स्मृताः ॥ ६८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जातं चापि च जालं च पेटकं काण्डमस्त्रियाम् ।पटली संहतिर्वृन्दं निकुरम्बं कदम्बकम् ॥ २०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्राणी तु चेतनो जन्मी जन्तुजन्यशरीरिणः ।व्यष्टिर्जातिः स्त्रियां जातं क्लीबेऽथ व्यक्तिरित्यपि ॥ १०० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जातिर्जातं च सामान्यं व्यक्तिः स्त्री पृथगात्मता ।जीवात्मनो मनोग्राहिधर्माधर्मादयो गुणाः ॥ २९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निकुरम्बं वृन्द-जाल-जात-पेटकमन्तिमे ।चक्रमस्त्री चक्रवालं मण्डलं पटलं न ना ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कलापः पटलं कूटं स्तोमो व्रातगणावपि ।संहतिः संचयो जातं चयो निवहजालके ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
राशिः पुञ्जोत्करौ कूटं जातं यूथं भरः कुलम् ।ग्रामो वर्गः समाहारो निकायो निचयोऽपि च ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चक्रवालश्चयश्चक्रं जातं जालं च मण्डलम् ।निवहो विसरो चारो व्रातो वृन्दं तथा व्रजेः ॥ २५६४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
genderक्लीneut.
क्लीबे तु वृन्द-पटल-मण्डलानि कदम्बकम् ।गणः समुदयो जालं जातञ्च निकुरम्बकम् ।समवायः संहतिः स्त्री विज्ञेयाः पञ्चविंशति ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
कौलीने वादिको जाते जातो जातात्परो मतः ।तस्करे चोरटश्चोर-चोरौ पाटच्चरान्वितः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सामान्ये तु जातिर्जातम्, स्पर्धायां तु समः परौ ।हर्ष-घर्षौ च संक्राम-संक्रमौ दुर्गसञ्चरे ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 जा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बृन्दं जातं चक्रवालं जालकं पेटकं जटा ।धान्यादिबृन्दे कूटोऽस्त्री राशिपुंजोत्करा नरि ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जात as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् उच्छ्रितजातोन्नद्धप्रवृद्धाः स्युरुच्छ्रिता उत्थितास्त्वमी । वृद्धिमत्प्रोद्यतोत्पन्ना आदृतौ सादरार्चितौ ॥ ८५ ॥ Amarakośa 3.3.85
- धरणिकोश जातकद्रावका हृदयग्राहिपाषाणद्रवकारकाः । वाह्लीकस्तुरगे देशे वाह्लीके हिङ्गुकुङ्कुमे । जातकः कथितो जातः कारण्डी चापि जातकः ॥ Dharaṇikośa 1.2.26
- धरणिकोश प्रसूतप्रसूतं कुसुमे जाते निमित्तं हेतुचिह्नयोः । कलिते स्वीकृतज्ञाते [ग्रथिते क्रान्त?]गुम्फिते ॥ Dharaṇikośa 15.1.23
- धरणिकोश उच्छ्रितउच्छ्रितं स्यात्समुन्नद्वे तथा जातप्रवृद्धयोः । उद्धृतं स्यादुन्मूलितं स्याद्भुक्तोज्झितमुद्धृतम् ॥ Dharaṇikośa 15.2.26
- धरणिकोश उत्थितउत्थितं प्रोद्यते जाते वृद्धियुक्ते प्रकीर्तितम् । [38] अर्दितं हिंसितं प्रोक्तं वातव्याधौ च याचिते ॥ Dharaṇikośa 15.2.28
- धरणिकोश यूथग्रन्थः शास्त्रे धने चैव पार्थौ ककुभपाण्डवौ । यूथौ जातकुरुण्टौ च गाथा वाग्भेदवृत्तयोः ॥ Dharaṇikośa 16.1.2
- कोषकल्पतरु रूढरूढिः प्रसिद्धौ प्रभवेऽथ रूढं विशेष्यवत्प्रस्फुटजातयोः स्यात् । Koṣakalpataru 6.14.5
- कोषकल्पतरु विरूढविरूढमप्यङ्कुरिते च जाते सरूढमप्यङ्कुरिते प्रगल्भे ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.14.97
- कोषकल्पतरु प्रसूतपरवत्सूनृतमाहुरथ प्रसूने प्रसूतं स्यात् । वाच्यवदुक्तं जाते विश्रुतमानन्दिते ख्याते ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.16.97
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्थितप्रत्युष्ट' रक्ष इति च प्रयोगः शाश्वतस्तथा । उत्थितं प्रोद्यते जाते वृद्धिमत्यपि दृश्यते ॥ १५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.15
- नानार्थार्णवसंक्षेप अमात्यनिश्चले तु त्र्यमात्यस्तु राज्ञो धीसचिवे पुमान् । त्रिस्त्वमाभवजातादावहतं त्रिर्नवांशुके ॥ ३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.38
- नानार्थार्णवसंक्षेप अश्वयुज्अश्विन्याह्वयनक्षत्रे तद्युक्ते कालमात्रके । जाते तु तत्र त्रिरथो अहिभुग्गरुडे पुमान् ॥ १५८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.158
- नानार्थार्णवसंक्षेप अभिजित्तत्र जाते पुमांस्तु स्यादहिजिद्विष्णुशक्रयोः । अहेस्तु जेतरि त्रि स्यादरुन्धत् त्वभिधेयवत् ॥ १६२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.162
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रसूतप्रत्यूषितरि तु त्रिः स्यात् प्रसूतं त्वभिधेयवत् । स्यात् कृतप्रसवे जाते प्ररिते कुसुमे तु नप् ॥ १०९८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1098
- नानार्थार्णवसंक्षेप भागवतराजदेयकरे न क्ली भागधेयी द्वयोः पुनः । जाते भागवतो व्रात्याद्वैश्या क्षत्त्रिपूर्विका ॥ ४३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.435
- नानार्थार्णवसंक्षेप मृगशिरस्अत्रापि पूर्ववत् सादि क्लीबे मृगशिरो भवेत् । मृगशीर्षाख्यनक्षत्रे तत्र जाते त्रिषु स्मृतम् ॥ ५०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.507
- नानार्थार्णवसंक्षेप शतभिषज्जाते तु तत्र त्रिर्लिङ्गसमासाद्यत्र पूर्ववत् । शतपर्वा तु ना वेणौ स्त्री दूर्वावचयोरपि ॥ ६०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.605
- नानार्थार्णवसंक्षेप आग्रहायणकालयोरेतयोर्जाते भवे चा + + + + + । (आप)न्नसत्त्वा तु स्त्रीत्वे गर्भिण्यामथ स त्रिषु ॥ २९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.29
- परमानन्दीयनाममाला उत्थितउदानो वायुभेदे स्यात्सर्पभेदेऽपि कुत्रचित् । उदूढः पृथुले व्यूढे उत्थितं जातवृद्धयोः ॥ ६६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.3.66
- शब्दरत्नावली रूढदृढं त्वतिशयस्थूले स्यात्प्रगाढनितान्तयोः । माढिः स्त्री पत्रभङ्गे च तथा दैन्यप्रकाशने ॥ मूढः शिशौ तन्द्रिते च वाढा च दीप्तिमुख्ययोः । बाढं प्रतिज्ञादृढयो रूढं जातप्रसिद्धयोः ॥ व्यूढः पृथुलविन्यस्तसंहतेष्वभिधेयवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.3
- शब्दरत्नावली प्ररूढप्रमीढो मूत्रिते मेघे प्रगाढो दृढकृच्छ्रयोः । प्ररूढो जठरे बद्धमूले जातप्रवृद्धयोः । आरूढः(?) सम्बले वहणौ भुग्ने सद्योजातेऽनुपस्थिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.14.7
- शब्दरत्नावली निष्पन्ननिमित्तं कारणे चिह्णे निष्पन्नं जातसिद्धयोः । निवातो दृढसन्नाहनिर्वाताश्रययोरपि । निशान्तमूषागृहयोस्तथा शान्तजने त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.111
- शब्दरत्नावली प्रसूनतोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः । दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥ दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् । दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥ दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च । दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥ देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः । अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे । धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥ धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके । धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥ धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् । धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥ धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः । नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥ नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे । नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥ नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे । अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥ निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे । निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥ पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् । स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥ प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु । एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥ पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे । प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥ प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् । पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥ पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः । स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥ पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु । पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.57
- वैजयन्ती प्रसूनवीणादण्डे प्रवालोऽस्त्री विद्रुमे नवपल्लवे । प्रसूनमर्थवज्जाते पुष्पे क्ली सारथौ पुमान् ॥ ५५ ॥ Vaijayantī 7.5.55