माकन्द
mākandaपुं · masc.In 15 kośas: 12 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
आशयाशशुष्मबर्हिर्बहिरुत्थदमूनसः ॥ ९९ ॥अग्नौ क्षणप्रभा विद्युद्गन्धवाहसदागती ।वायौ चरणपोऽपि द्रुस्त्वक्त्वचा स्तबके पुनः ॥ १०० ॥गुलुञ्छुलुम्बी माकन्दरसालावपि चूतवत् ।
metre not recognised
genderपुंmasc.
आम्रः कामाङ्कमाकन्दौ श्रेष्ठस्तु सहकारकः ।अथ श्यामलके लाला लवलीलबलीफला ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विदार्याद्यास्तु मूलेऽपि पुष्पे क्लीबे च पाटला ।आम्रश्चूतो महाकालो माकन्दः षट्पदातिथिः ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आम्रो रसालो माकन्दः पिकानन्दी स्मरालयः ।कामद्रुश्चैत्रवृक्षश्च प्रियङ्गो मदिरासखः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आम्रे रसालो माकन्दः कामाङ्गः पिकबान्धवः ।वनपुष्पोत्सवश्चूतः परपुष्टमदोत्सवः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहकारोऽपि माकन्द पलाशः किंशुकः पुनः ।त्रिपत्रो ब्रह्मवृक्षोऽसौ मोचा रभ्भा कदल्यथ ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गन्धपत्रो नीलफलो जम्बू नीरान्तराजरः ।आम्रो रसालः कामाङ्गो माकन्दः पिकवल्लभः ॥ १५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 नी (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बन्धुको यूथिका कुन्द इत्याद्याः पुष्पजातयः ।आम्रो रसालो माकन्दः सहकारश्चूतनूतवत् (?) ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 सह (syllable split)
genderपुंmasc.
आम्रश्चूतश्च माकन्दः सहकारोऽपि कथ्यते ॥ १९९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
आम्रो वसन्तदूतः स्यान्माकन्दः षट्पदातिथिः ।मधुदूतो वसन्तद्रुवल्व(?)चूतपिकप्रियाः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दधित्थमन्मथदधिफलपुष्पफला अपि ।आम्रे माकन्दकामाङ्गचूतास्तस्मिन् ससौरमै ॥ ४५८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आम्रे कामाङ्गमाकन्दौ चूतो वेलोंऽङ्गनाप्रियः ।करको वलयश्चाथ श्रेष्ठेऽत्र सहकारकः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रवौ तु पुंसि मार्तण्डमार्ताण्डौ यादवोदितौ ।माकन्दस्तु पुमानाम्रे स्त्री स्यादामलकीतरौ ॥ १३९७ ॥
अनुष्टुप्
meaningsआम्र
माकन्दस्तु रसाले स्यान्माकन्धामलकीफले ।विषदा क्षुद्रभण्टाकीविदारीलवलीषु च ॥ २२६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsरसाल
माकन्दी नगरीधाल्योः पुंसि स्यादाम्रनूरुहे ।मुकुन्दः कृष्णनिधिभिद्रत्नभित्कुन्दुरुष्वपि ॥
अनुष्टुप्
meaningsआम्रभूरुह
माकन्द as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चूतअर्धेन्दुर्गलहस्त इन्दुशकले प्रौढाङ्गनानां भगे प्रोक्तश्चाङ्गुलियो[6a]जनेऽथ गदिता कर्णान्दुरुत्क्षिप्तिका । पाली च श्रवसोऽथ चूत उदितो माकन्द एष स्त्रियां स्याद्धात्रीफलनामकोऽथ कुमुदो न स्त्रीभवेत्कैरवे ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.19.37
- शिवकोष चामरपुष्पचामरपुष्पः पूगे माकन्दे केतके काशे । दाडिमपुष्पो रोहिणि तूलिन्यां दाडिमीपुष्पम् ॥ ३१४ ॥ Śivakoṣa 17.4.314
- शब्दरत्नावली रसालरसाले इक्षौ पनसे च माकन्दे सिह्लकेऽपि च । रामिलो रमणे कामे लाङ्गुलं पुच्छशेफयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.86