कुन्द
kundaपुं · masc.In 19 kośas: 37 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 14 as a meaning of another word.
महापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ १९३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संदंशः स्यात्कङ्कमुखो भ्रमः कुन्दं च यन्त्रकम् ॥ ९०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निधिर्ना शेवधिर्भेदाः पद्मशङ्खादयो निधेः ॥महापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ ७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माध्यं कुन्दं रक्तकस्तु बन्धूको बन्धुजीवकः ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
एलावालुकमैलेयं सुगन्धि हरिवालुकम् ।वालुकं चाथ पालङ्क्यां मुकुन्दः कुन्दकुन्दुरू ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुन्दो मध्यः शुक्लपुष्पः करवीरे हयोद्धतः ।परिहासः शतप्रासः सितकुम्भोऽश्वमारकः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्संदंशः कङ्कमुखं यन्त्रं कुन्दं भ्रमुः पुमान् ।तैजसावर्त्तनी मूषा मूषिका मूष इत्यपि ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अलिमोदा च वासन्ती सास्यान्मदनमोदिनी ।मुचुकुन्दस्तु कुन्दोऽपि महागन्धो मनोहरः ॥ २६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वः सिद्धास्त्वतः पुरः ।सर्वानुभूतिर्गणिमान्मणिभद्रश्च नन्दनः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वल्लभो मङ्गलश्चापि षडुक्ता मण्डका अथ ।अमरो मन्दिरश्चापि विचारः कुन्दसंज्ञकः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
यज्ञो नारायणः कुन्दो वैकुण्ठो विष्टरश्रवाः ।पीताम्बरो हृषीकेशः केशवो माधवः स्वभूः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गूथयूथमोथतीर्थपुलिन्दानां ततः पुनः ।ककुदाम्बुदयोः कुन्दपदयोः ककुदस्य च ॥ १६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 थ (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
पट्टदोहदयोर्नादमुदयोः छादकुन्दयोः ।कुमुदायुधोत्सेधानां कवन्धश्रामयोरपि ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 धो (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
महापद्मश्च पद्मश्च शङ्खो मकर-कच्छपौ ।मुकुन्द-कुन्द-नीलाश्च खर्व्वश्च निधयो नव ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गलरक्षा कुन्दुरुकी भक्ततिक्ताथ कुन्दुरुः ।मुकुन्द-कुन्दौ पालिन्दः सुगन्धो भीषणो बली ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तैजसावर्तनी मूषा कुन्दं तर्क-भ्रमौ नरि ।आस्फोटनी वेधनिका संदंशः कङ्कवक्त्रकः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जनपद-कुन्द-कपर्दाबुद्बुदयुक्ता अगाध-गन्धौ च ।स्कन्धो मन्थाः पन्थादेवन उक्तश्च तत्तु[222b]ल्यः ॥ १७ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
ककुदं कुकुदं च दोहदंकुमुदाष्टापदकुन्दमर्बुदम् ।छदकन्दगुदान्यलिन्दव-त्प्रवदन्त्यब्दमिहापि हायने ॥ ४९ ॥
वियोगिनी
genderपुंक्लीm. n.
छायादयः शब्दाः स्त्रियां स्युर्भवेयुरित्यर्थः । यथा छाया वृक्षादेः प्रतिबिम्बः । सुरा मदिरा । निशा रात्रिः । वालुका सिकता । चमूः सेना । कन्था प्रसिद्धा । इरा जलभूमिः । एते शब्दाः स्त्रीलिङ्गे भवन्ति । यथा इयमापत् व्यसनम् । संपद्धनम् । विपत् दुःखम् । प्रतिपत्तिथिविशेषः । समित्काष्ठम् । विप्रुट् बिन्दुः ।कुशकूबरकुञ्जाङ्कुरकुठारकुन्दकुतुपा हि पुंस्युक्ताः ।कुलकूलकुङ्कुमानि तु नपुंसान्येव जानीयात् ॥ ३३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
महापद्मः पद्मनामा शङ्खो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दो नीलकुन्दौ च चर्चाश्च नवमो मतः ॥ ७६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात्कङ्कमुखः संदंशे भ्रमः कुन्दं च यन्त्रकम् ।मणिकारे वैकटिकस्ताम्रकुट्टकशौल्विकौ ॥ ४२३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 खः (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 वै (wrong syllable)
genderक्लीneut.
अलिन्दः कुकुदः कन्दाष्टापदौ गुददोहदौ ।छदः ककुदकुन्दौ च सौधोत्सेधायुधा अपि ॥ १४२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
बन्धुको यूथिका कुन्द इत्याद्याः पुष्पजातयः ।आम्रो रसालो माकन्दः सहकारश्चूतनूतवत् (?) ॥ १४३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 1 सह (syllable split)
genderपुंmasc.
महापद्मस्तथा पद्मः शङ्खो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दकुन्दौ नीलश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ १७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
यन्त्रकं च भ्रमः कुन्दं मद्यभ्रामकयन्त्रकम् ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
पालङ्की कुन्दुरुः कुन्दुः मुकुन्दुः कुन्द इत्यपि ।बाल-बालक-ह्रीवेर-वहिष्टं केशनामकम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 क (wrong syllable)
genderपुंmasc.
विष्वक्सेनो विश्वक्सेनो वृषाकपि-कपी विधुः ।वेधा मुकुन्द-कुन्दौ च वासुदेवश्व वासुयुक् ॥ ९१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
सिल्लकी ह्लादिनी ह्लादा तन्निर्यासे तु कुन्दुरुः ।त्र्युकारः कुन्दः पालक्यां पालङ्कीति च वंशके ॥ १८९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 न्दः (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मुकुन्दकुन्दनीलाश्च नव भेदा निधेरमी ।वसुधारा वसुमती वल्लभे शङ्खपद्मयोः ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रोही रोहितकः कुन्दो माघ्यः पूगः कलिङ्गकः ।क्रमुको ब्रह्मदारुश्च पूगी पुंसि तु पर्पटः ॥ ५१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याप्यं कुष्ठं पारिभाव्यमुत्पलं व्याधिरित्यपि ।वृषा तु वृषभः शृङ्गी पालक्यां कुन्दकुन्दुरू ॥ ६१२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पद्मोऽस्त्रियां महापद्मः शङ्खो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वश्च निधयो नव ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अस्त्री पद्मो महापद्मः शंखो मकरकच्छपौ ।मुकुन्दकुन्दनीलाश्च खर्वाः स्युर्निधयो नव ॥ ७८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुन्दं वा ना स्मृतम् ॥ २८ ॥
genderपुंक्लीm. n.
पीतेऽव्यथः कुरवकः सहा स्त्री सहचर्यषण् ।कुन्दे माध्यः शुक्लपुष्पो वासोऽथ करवीरकः ॥ १९१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
विध्यते येन मण्यादिराविधोऽसौ निघोऽपि च ।आस्फोटनी वेधनिका भ्रमः कुन्दश्च यन्त्रकम् ॥ १८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुन्दो भ्रमणयन्त्रे स्यान्निधिपुष्पप्रभेदयोः ।नन्दिरानन्द उद्दिष्टो द्यूते शुभविशेषयोः ॥
अनुष्टुप्
कुन्दोऽस्त्रियां स्यात्कुसुमप्रभेदेशस्त्रादिकोत्तेजनयन्त्रकेऽपि ।निन्दापवादेऽपि च कुत्सने स्यात्
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
शस्त्रमार्जकयन्त्रे ना भ्रमाख्ये पादपान्तरे ।शुक्लपुष्पाह्वये तस्य पुनर्नप् फलपुष्पयोः ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
अब्दः सम्वत्सरे मेघे युस्तके च पयोनिधौ ॥अन्दूर्भूषणभेदे स्यान्निगडेऽपि भवेत् स्त्रियाम् ।कन्दोऽस्त्री शस्यमूले स्याच्छूरणे जलदे पुमान् ॥कुन्दो मुकुन्दे निधिभिद्भूमिष्वस्त्री तु माथ्यके ।क्षोदः स्यात्पेषणे पुंसि सन्धाने च रजस्यपि ॥गदो विष्णुभ्रातरि स्याद्व्याधौ ना चायुधे गदा ।छदः पक्षे च पत्रे च ग्रन्थिपर्णे तमालके ॥छन्दोऽभिप्रायवशयोर्वेदकिन्यामनीषयोः(?) ।नन्दिर्ना नन्दिकेश्वरद्युताङ्गानन्दयोरपि ॥नदी स्त्रियान्तु सरिति शोणादौ नदः पुमान् ।नन्दाहलिञ्जरगोर्योस्तु तिथिभेदेऽपि च स्त्रियाम् ॥पुमान्नरपतौ गोपभेदानन्दनिधिष्वपि ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 श्व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्
कुन्द as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश भ्रमतोक्मं स्मृतं हरिन्मात्रे तोक्मश्च हरितो यवः । भ्रमोऽम्भोनिर्गमे भ्रान्तौ कुन्दाख्ये शिल्पयन्त्रके ॥ Dharaṇikośa 24.2.3
- कोषकल्पतरु दलाढकपरस्य मर्माण्यभिगन्तरि स्या- द्भट्टारको राज्ञि सुरे मुनौ च । दलाढकः कुञ्जरकर्णकुन्द- चाम्पेयफेनातिमहत्तरेषु ॥ ३२ ॥ Koṣakalpataru 6.1.32
- नानार्थार्णवसंक्षेप माध्यधार्ये माध्यस्तु कुन्दाख्यद्रुमे ना प्रसवेऽस्य नप् । माघसाधौ पुनस्त्रि स्यात् पौर्णमास्यां पुनः स्त्रियाम् ॥ ९८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.987
- नानार्थार्णवसंक्षेप नाकुलीरभसः कुक्कुटीकुन्दे स्त्री च(र्ये?व्ये) चेत्यथ त्रिषु । भवेन्नकुलसम्बन्धिन्यथ नाराचवाड्नरि ॥ १०१३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1013
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुक्लपत्त्रशीतपङ्कस्तु ना शीथौ समासादीनि पूर्ववत् । शुक्लपत्त्रस्तु ना कुन्दे तथा कुरवकेऽपि च ॥ ६१७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.617
- नानार्थार्णवसंक्षेप शुक्लपुष्पअत्रापि पूर्ववत् सादि शुक्लपुष्पः पुनः पुमान् । (कुन्दे कुरवके चापि समासाद्यत्र पूर्ववत् ) ॥ ६१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.619
- शिवकोष दलाटकशिरीषे गैरिके कुन्दे ना फणिज्जे तु योषिति । पिण्डीतको मरुबके तगरे मदनद्रुमे ॥ ६३ ॥ Śivakoṣa 1.4.63
- शिवकोष सुषेणाकुम्भ्यां च शाल्मलौ क्लीबं पुण्डरीकाग्निमन्थयोः । सरणीकुन्दसारण्योः सुषेणा त्रिवृताभिदि ॥ १६४ ॥ Śivakoṣa 11.2.164
- शिवकोष श्वेतपुष्पशुकपुष्पः शुकतरौ शुकपुष्पं शुकच्छदे । श्वेतपुष्पः शतप्राशे वरुणे सिन्दुकुन्दयोः ॥ ३०७ ॥ Śivakoṣa 17.3.307
- शिवकोष सदापुष्पीश्वेतपुष्पी महाश्वेता गणरूपकुटन्नटे । सदापुष्पी द्वयोरर्केऽलर्के कुन्दे तु योषिति ॥ ३०८ ॥ Śivakoṣa 17.3.308
- शिवकोष सितपुष्पसितपुष्पः सितरोहिणि कुन्दे वन्ये तु सितपुष्पम् । सितपुष्पी मधुपुष्पा कटभीमङ्गल्यपुष्पीषु ॥ ३१० ॥ Śivakoṣa 17.3.310
- शब्दरत्नावली भ्रमब्रह्मी मत्स्यप्रभेदे स्यात्फञ्जिकाशाकयोः स्त्रियाम् । ब्राह्मी स्त्रियां सोमवल्लीभारतीब्रह्मशक्तिषु ॥ भ्रमः कुन्दभमणयोः भ्रान्तौ च जलनिर्गमे । भामः स्याद्भास्करे क्रोधे दीप्तौ च भगिनीपतौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.15
- त्रिकाण्डशेष दलाढकदैत्ये ना कर्णधारे च तारकं दृशि भे न ना । द्विको काकचक्रवाकौ पृश्न्यां कुन्दे दलाढकः ॥ २७ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.27
- त्रिकाण्डशेष भ्रमगजानां दन्तबन्धेऽपि प्रतिमाऽनुकृतावपि । भूमिः स्थानेऽपि कुन्दाम्बुनिर्गमभ्रान्तिषु भ्रमः ॥ ३०० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.300