शाखामृग
śākhāmṛgaपुं · masc.In 12 kośas: 12 synonym verses, 3 as a meaning of another word.
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कपिप्लवङ्गप्लवगशाखामृगवलीमुखाः ।मर्कटो वानरः कीशो वनौका अथ भल्लुके ॥ ३ ॥ऋक्षाच्छभल्लभल्लूका गण्डके खड्गखड्गिनौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
बलीमुखो मर्कटको वनौकाः,प्लवङ्गमः स्यात्प्लवगः प्लवङ्गः ।हरिः कपिः कीश इमे च शब्दाः,शाखामृगो वानर इत्यभिन्नाः ॥ २३१ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
महावेगो दधिमुखः शाखामृगवलीमुखौ ।श्वा सारमेयः शुनको भषको मृगदंशकः ॥ ३१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाखामृगो महावेगः क्ष्विङ्कोऽसौ लोहिताननः ।गोलाङ्गूलोऽसितास्यः स्याद्गोमायुर्मृगधूर्तकः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्लवंगमः पूर्वगामी दुर्मुखश्च वलीमुखः ।शाखामृगो ग्राममृगोऽस्थिभञ्जो मण्डलो हरिः ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाखामृगो वनौकाश्चारण्यश्वा हरिकीशकौ ।प्लवङ्गः श्यामवक्त्रोऽसौ गोलाङ्गूलो विभाव्यते ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाखामृगो मर्कटश्च वनौका वानरः कपिः ।शृगालो जम्बुकः क्रोष्टा फेरुगोमायुफेरवः ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाखामृगः कपिः कीशः प्लवङ्गः प्लवगः पुनः ।प्लवङ्गमः प्रवङ्गश्च बलिमुखो बलीमुखः ॥ २३३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 मु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
गोलाङ्गुलः कपित्थास्यो दधिशोणः कपिः किरिवः ।शाखामृगस्तरुमृगो वनौकाश्च बलीमुखः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्लवंगमो दधिमुखः शाखामृगवलीमुखौ ।गोलाङ्गूलः कृष्णमुखो दीर्घपुच्छो वलीमुखः ॥ ६९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
किखिः स्त्री क्रोष्टुभेदेऽल्पे पृथौ लोपाशगृण्डिवौ ।वानरो मर्कटः कीशः कपिः शाखामृगो हरिः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शाखामृग as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु कीशकाशस्तृणे योषिति[ नाथ ]वा[81a]रा- णस्यां स्त्रियां स्याद्वरुणे तु केशः । ह्रीबेरबालासुरभित्सु कीशः शाखामृगे पुंसि दिगम्बरे च ॥ ७ ॥ Koṣakalpataru 6.30.7
- शब्दरत्नावली प्लवङ्गमशाखामृगे पक्षिभेदे मण्डूके च प्लवङ्गमः । सामर्थ्योद्योगनिष्क्रान्तिष्वपि पुंसि पराक्रमः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.48
- शब्दरत्नावली कीशकीशो दिगम्बरे सूर्ये शाखामृगविहङ्गयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.3