कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

वानर

vānaraपुं · masc.

In 20 kośas: 18 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.1292 · p. 49
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह सिंहादिवर्गः Amarakośa 2.5.4
कपिप्लवङ्गप्लवगशाखामृगवलीमुखाः ।मर्कटो वानरः कीशो वनौका अथ भल्लुके ॥ ३ ॥ऋक्षाच्छभल्लभल्लूका गण्डके खड्गखड्गिनौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.231 · p. 28
बलीमुखो मर्कटको वनौकाः,प्लवङ्गमः स्यात्प्लवगः प्लवङ्गः ।हरिः कपिः कीश इमे च शब्दाः,शाखामृगो वानर इत्यभिन्नाः ॥ २३१ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
बालप्रबोधिका Bālaprabodhikā · नत्कीर पञ्चदशोपदेशः Bālaprabodhikā 15.314 · p. 94
मृगमत्तः स्वभीरुः स्याज्जम्बुको ग्रन्धिलोऽपि च ।वानरो मर्कटः कीशः कुरङ्गो भल्लुकोलिगुः ॥ ३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनरो वानरोऽपि स्यात् भाल्लूको भल्लुकस्तथा ।भालूको भाल्कोऽपि स्याद्भल्बूको भल्वुकस्तथा ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 भा (syllables merged)
genderपुंmasc.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सरभादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.12.46 · p. 322
उत्तालो वानरः कीशो मर्कटोऽपि बलीमुखः ।हरिः किखिः कपिः शोणो दधिर्वनगृहार्थकः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.9 · p. 189
वाराहकं वराहेण निर्वृत्तेष्वथ वानरः ।कपिः कीशो वनौकाश्च प्लवङ्गः प्लवगः प्लवः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 12 · p. 6
तत्पर्य्यायचरो ज्ञेयो हरिर्वलिमुखः कपिः ।वानरः प्लवगश्चैव गोलाङ्गूलोऽथ मर्कटः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.196 · p. 76
भरुजः फेरुरप्येवं भूरिमायोऽपि कथ्यते ।ईहामृगो वृकः कोको वानरः प्लवगः पुनः ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.672 · p. 114
याचके स्याद्याचकोऽपि मार्गणो वानरोऽपि च ।अर्थी वनीपको मायी कष्टजीवी कथाकरः ॥ ६७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त चतुःपदमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.3.134 · p. 10
प्लवङ्गमो वृक्षमृगो मर्कटो वानरः कपिः ।शल्यः श्वाविच्छरलोमा मृदुकः शशकः शशः ॥ १३४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति धरावर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 1.3.164 · p. 18
शाखामृगो मर्कटश्च वनौका वानरः कपिः ।शृगालो जम्बुकः क्रोष्टा फेरुगोमायुफेरवः ॥ १६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2335 · p. 378
मर्कटो वानरश्चैव वनौकाश्च तथा हरिः ।एतन्नामानि मन्यन्ते मर्कटस्य महीतले ॥ २३३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.7 · p. 82
वानरो मर्कटो मर्कः प्लवङ्गः प्लवगः प्लवः ।प्रवङ्ग प्रवगोऽपि स्यात् प्लवङ्गमप्रवङ्गमौ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण चतुष्पदाध्यायः Śabdaratnākara 2.4.695 · p. 89
नाहलोऽप्यथ कस्तूरी राजार्हं शितिचन्दनम् ।वनौका मर्कटः कीशो वानरः प्लवगः कपिः ॥ ६९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उत्पलिनी Utpalinī · व्याडि Utpalinī 7 · p. 46
अपुत्रो ब्राह्मणः कुम्भः कल्माषः पिण्डिजातकम् ।अधिमुख्यं श्रेष्ठिजातं दमयन्ती महाकपिः ।बोधिर्ब्रह्मा महाबोधिर्वानरः शरभो रुरुः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पशुसङ्ग्रहाध्यायः Vaijayantī 3.4.39 · p. 68
किखिः स्त्री क्रोष्टुभेदेऽल्पे पृथौ लोपाशगृण्डिवौ ।वानरो मर्कटः कीशः कपिः शाखामृगो हरिः ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पशुसङ्ग्रहाध्यायः Vaijayantī 3.4.41 · p. 68
नीलशीर्षोऽप्यथ क्ष्विंको वानरो रोहिताननः ।शृंगिणी सौरभेयी गौरर्घ्या माहेय्युषा शुभा ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.3 · p. 43
ह्रीबेरेऽथ नृलिङ्गाः स्युः स्पृक्कायां तस्कराह्वयाः ।स्योनाके तु सृगालस्य वानरस्य तु सिल्हने ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1652 · p. 191
तयोः क्लीबमथ द्वे स्याद् वानरो मर्कटेऽथ ना ।तुरुष्कसंज्ञे निर्यासे वाटिका तु स्त्रियामियम् ॥ १६५२ ॥
अनुष्टुप्
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पर्यायसंयोगन्यायप्रदर्शनाध्यायः Vaijayantī 8.6.7 · p. 281
स्योनाके तु सृगालस्य वानरस्य तु सिह्लके ।स्पृक्कायां तस्करस्य स्युरुशीरे समरस्य हि ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्

वानर as a meaning in nānārtha verses