वृक
vṛkaपुं · masc.In 17 kośas: 17 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 16 as a meaning of another word.
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ह (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
अधोगन्ता तु खनको वृकः पुंध्वज उन्दुरः ।उन्दुरुर्मूषकोऽप्याखुर्गिरिका बालमूषिका ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋक्षाच्छभल्लभाल्लूकभल्लूकाश्च समाः स्मृताः ।अरण्यश्वा बुधैर्ज्ञेयः कोक ईहामृगो वृकः ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भल्लूके दीर्घरोमा स्याद्भल्लूवासः सिताननः ।गण्डके खड्गपादः स्यात् कोके त्वीहायनो वृकः ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तेऽपि स्युः श्वापदाः सर्वे कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।स्याद्गोवत्सहुडच्छागनाशनोऽपि जलाश्रयः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धरः प्रभासः सोमश्च प्रत्यूषश्च वृकोष्टकः ।भुवनो भावनो दक्षः सुजन्यः सुजनः क्रतुः ॥ ११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भवेद्गृण्डिवलश्चाथ कोक ईहामृगो वृकः ।वनश्वा[65b] छागशत्रुश्च तिलिञ्छश्च मृगादनः ॥ २० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
वरटा वारली हंसी कोक ईहामृगो वृकः ।हरिणो मृगश्च पृषतः तदङ्कः शर्वरीकरः ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भरुजः फेरुरप्येवं भूरिमायोऽपि कथ्यते ।ईहामृगो वृकः कोको वानरः प्लवगः पुनः ॥ १९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गण्डकः खड्गकः खड्गी सैरिभो महिषोऽश्वहा ।ईहामृगो वृकः कोकः श्वा कौलेयकुक्कुरौ ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अरण्यश्वा वृकः कोकः ईहामृगोऽपि कथ्यते ॥ २३३३ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
गोधिका सदृशोऽपि स्यात् खोके इति निगद्यते ।श्वावित् क्रकचपादः स्यात् छेदारः शल्य इत्यपि ॥एतस्य लोम्नि शललं शलली शलमित्यपि ।वातप्रमीर्वातमृगो वाताटहरिणे द्वयम् ॥कोक ईहामृगेऽपि स्याद् वृक ईहावृकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सूरस्तालव्यदन्त्यादिस्तालव्यादिः शुचिर्वृकः ।कोद्रिरिन्द्रोऽप्यरुः सान्तः किरणे द्युद्-द्युती रुचिः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पृषतो बिन्दुचित्रोङ्गः कन्दली तु महोदरी ।श्यामा हस्तसमायामा कोक ईहामृगो वृकः ॥ ६८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अप्यन्ये कुन्तलाः कुल्याः कलिंगाः काशिकोसलाः ।मेकलाः कुसटाः सैरा जांगलाः पृथवा वृकाः ॥ ४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वार्ध्राणसो गणोत्साहः कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।महिषः सैरिभोऽश्वारिर्जलात्मा गद्गदस्वरः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वृक as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश ईहामृगसंप्रयोगो रते ख्यातः संबन्धे कार्मणेऽपि च । ईहामृगो वृके ख्यातः प्रभेदे रूपकस्य च ॥ Dharaṇikośa 3.2.13
- कोषकल्पतरु कोकज्येष्ठ्यां रथाङ्गेऽपि वृकेऽपि कोकः खर्जूरिकायां च तरुप्रभेदे । छेको विदग्धे भ्रमरे च वक्रे( ? ) शङ्काविरेकाधमकेषु रेकः ॥ २१ ॥ Koṣakalpataru 6.1.21
- कोषकल्पतरु ईहामृगईहामृगो रूपकभेद उक्तो जन्तौ वृके स्यादथ मल्लनागः । वात्स्यायनैरावतयोरथोप- रागः परीवादरविग्रहादौ ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.3.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप हृदयहृदयं तूरसि स्वान्ते वृके च रभसोऽपठीत् ॥ ९२-१/२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.3.93
- नानार्थार्णवसंक्षेप ईहामृगइन्दवृद्धिस्तु निर्मुष्कहये पुंसि स्त्रियां पुनः । इन्द्रस्य वृद्धौ द्वे त्वीहामृगो वृक इति श्रुते ॥ ८७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.87
- नानार्थार्णवसंक्षेप श्रीवत्साङ्कवासुदेवे वृके तु द्वे समासादीनि पूर्ववत् । सैन्धवे क्ली शीतशिवं ना तु शालेयसंज्ञके ॥ ६१५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.615
- नानार्थार्णवसंक्षेप सालावृकश्ववृकक्रोष्टुषु ज्ञेयः सारमेयः पुनर्द्वयोः । शुनके मूषिकायां च समासादीनि पूर्ववत् ॥ ६५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.659
- परमानन्दीयनाममाला ईहामृगसुगन्धे चेष्टगन्धः स्यादिष्टगन्धं तु वालके । ईहामृगो वृके जन्तुभेदे रूपकभिद्यपि ॥ ६१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.2.61
- परमानन्दीयनाममाला कोककोकस्तु चक्रवाके स्थाद्वृके खर्जूरिकाद्रुमे । कचो वाक्पतिपुत्रे स्यात्केशे बन्धे व्रणान्तरे ॥ ८६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.86
- शब्दरत्नावली काककाकः पक्षिवृक्षमानव्याघ्रभेदेऽतिधृष्टके । काको भेकवृकज्येष्ठी खर्जूरीचक्रवाकके ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.6
- शब्दरत्नाकर श्रीवत्साङ्कशंकुकर्णौ गर्दभोष्ट्रौ शरभृङ्गौ शिलीमुखौ । श्रीवत्साङ्कौ हरिवृकौ सिंहकाकौ सकृत्प्रजौ ॥ २२२८ ॥ Śabdaratnākara 4.1.2228
- शब्दरत्नाकर सालावृकसालावृकः शुनि क्रोष्टौ वृके स्थूलोच्चयस्त्वयम् । असाकल्ये वारणानां मध्यमे च गतिक्रमे ॥ २२३० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2230
- त्रिकाण्डशेष कोकखगे यमे छद्मविप्रे कङ्कः सूच्यां च कूर्चिका । क्रमुको भद्रमुस्तेऽपि कोकश्चक्रे वृकेऽपि च ॥ १५ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.15
- त्रिकाण्डशेष ईहामृगजङ्गमेङ्गितयोरिङ्गो नाड्य ईहामृगो वृके । फलं पूगस्य चोद्वेगमुत्सर्गो न्यायदानयोः ॥ ५६ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.56
- वैजयन्ती श्रीवत्सांकश्रीवत्सांकौ हरिवृकौ सिंहकाकौ सकृत्प्रजौ । सहसानुर्मयूरेऽहौ संप्रयोगो रतेऽन्वये ॥ ४५ ॥ Vaijayantī 8.1.45
- वैजयन्ती सालावृकस्तनयित्नुर्गर्जितेऽभ्रे विरोधे तु समुच्छ्रयः । उन्नतावप्यथ क्रोष्टौ शुनि सालावृको वृके ॥ ४६ ॥ Vaijayantī 8.1.46