मत्त
mattaवि · adj.In 15 kośas: 25 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 24 as a meaning of another word.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबा उत्कस्तूत्सुक उन्मनाः ।उत्कण्ठितोऽभिशस्ते तु वाच्यक्षारितदूषिताः ॥ ४३६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रभिन्नो गर्जितो मत्तः समावुद्वान्तनिर्मदौ ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबाः कामुके कमितानुकः ॥ २३ ॥कम्रः कामयिताभीकः कमनः कामनोऽभिकः ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
हृष्टे मत्तस्तृप्तः प्रह्लन्नः प्रमुदितः प्रीतः ।
metre not recognised
genderविadj.
लग्नः प्रभिन्नो मत्तः स्यादुपात्तो मदवर्जितः ।तिर्यग्दन्तप्रहारस्तु गजः परिणतो मतः ॥ २२० ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
आसीन उपविष्टः स्यादूर्ध्वं ऊर्ध्वन्दमः स्थितः ।क्षीवो मत्तः क्षमः शक्तः प्रगल्भः प्रौढ उच्यते ॥ ३८६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
यूथपर्यायनाथार्थः प्रभिन्ने मत्तगर्जितौ ।मदोत्कटो मदकलः समावुद्वान्तविर्मदौ ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रोतो हृष्टश्च मत्तोथ दातं छिन्नं दितं छितम् ।वृक्तं छातं च लूनं च कृत्तमप्यथ विच्युतम् ॥ १६९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मत्तः कालोऽपि कामान्धो गन्धर्वश्चास्य तु प्रिया ।कोकिला मधुरालापा कामगा वनभूषणा ॥ १३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मांसी तपस्विनी मत्तो जटी च जटिला मिसी ।;l[3865}क्रव्यादा पिशिनी पेशी लोमशा नलदं न ना ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्Latin letters: l
genderपुंmasc.
[112a]राजहस्ती च सुग्रीवः प्रभिन्नो गर्जितोऽपि च ।मत्तोऽथ निर्मदोद्वान्तौ विस्तारो मदकारि यत् ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपदंशावदंशौ द्वौ चक्षणं मद्यपाशनम् ।सुरापः स्यान्मद्यपिबो मत्तस्तूत्कट-शौण्डकौ ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अन्वेषितं गवेषितमथ हृष्टः प्रमुदितः प्रीतः ।प्रह्लन्न-तृप्त-मत्तानन्दित-संतुष्ट-निर्वृतास्तुल्याः ॥ ५३ ॥
उद्गीतिः
genderविadj.
पञ्चमाषे मतं तु क्ली स्यादाकृतेच्छयोस्तथा ।ज्ञाने च वाञ्छिते तु त्रिर्ज्ञायमानेऽथ मत्तवाक् ॥ ९४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 कृ (wrong syllable)
genderविadj.
विंशत्यब्दगजो विक्कः कलभस्त्रिंशदब्दकः ।प्रभिन्नो गर्जितो मत्तो यूथनाथोऽथ यूथपः ॥ १३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मत्तोत्कटौ क्षीबशौण्डौ उन्मना उत्सुकः समः ।उत्क उत्कण्ठिस्तुल्यौ विशेषास्तत्र केचन ॥ ९८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 त्क (syllables merged)
genderविadj.
ऊतं स्यूतमुतं चेति त्रितयं तन्तुसंततौ (ते?) ।मत्तातृप्तौ प्रमुदिते छिन्ने दातं छितं तथा ॥ ७१५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मत्तः शौण्डस्तथा क्षीबः उत्कटश्चापि कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
यूथनाथस्तथा यूथपतिः स्याद्यूथनायकः ।प्रभिन्नो गर्जितो मत्तो मदोन्मत्तोऽपि मन्यते ॥ २२०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रभिन्नो गर्जितो मत्तः स्यान्मतङ्गे क्षरन्मदे ।अथ निर्मद उद्वान्तो मदहीने मतङ्गजे ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दूनः सन्तापितस्तप्तः धूपायितश्च धूपितः ।प्रीतः प्रमुदितस्तृप्तः प्रह्लन्नहृष्टमत्तवत् ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 यि (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 न्न (wrong syllable)
genderविadj.
उद्वान्तो निर्मदो मत्तः प्रभिन्नो गर्जितो गजः ।व्यालो दुष्टोऽथ गम्भीरवेदी शिक्षापराङ्मुखः ॥ ७१५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
त्वग्गतो हृद्गतो मत्तो वाहनः पुरुषोत्तमः ।क्षुधा मृगेन्द्रो यमुना बालीशो यामुनो मरुत् ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लग्नो मदकलो मत्तः प्रभिन्नोऽप्यथ निर्मदः ।उद्वान्तोऽसौ परिणतस्तिर्यग्दन्तप्रहारकः ॥ ६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिपासितस्तु तृषितः पिपासुस्तर्षितः सतृट् ।मत्ते शौंडोत्कटक्षीबाः श्राद्धः श्रद्धालुरास्तिकः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
त्रि(तु?षु) क्षीबे च हृष्टे च क्लीबं तु मदकर्मणि ।मर्त्तस्त्वृप्यन्तरे पुंसि मर्त्यलोकेऽप्यथ द्वयोः ॥ ९४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 त्रि (syllables merged)
doubtful
मत्त as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश शौण्डपाण्डुः कुन्तीपतौ प्रोक्तः पाण्डुः पाण्डर इष्यते । शौण्डो मत्ते च विख्यातः शौण्डा च पिप्पली मता ॥ Dharaṇikośa 12.1.3
- धरणिकोश कितवप्रसेवौ स्यूतवीणाङ्गे विद्रवौ धीपलायने । कितवौ मत्तधूस्तूरौ गालवो मुनिलोध्रयोः ॥ Dharaṇikośa 28.1.5
- कोषकल्पतरु उत्कटचिपिटस्त्वथ पिच्चटार्थकः परवद्भक्ष्यविशेषके नरि । दमुटः कमठेऽप्यहर्मणा- वथ मत्तेऽप्यतितीव्र उत्कटः ॥ २७ ॥ Koṣakalpataru 6.10.27
- कोषकल्पतरु शौण्डत्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत् स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके । स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियां निन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥ Koṣakalpataru 6.12.79
- कोषकल्पतरु प्रमदमत्ते च हर्षे प्रमदः स्त्रियां स्त्री व्यक्ते सिते स्याद्विशदोऽथ वैद्ये । स्याज्जीवदो द्विष्यथ वालिसूनौ स्यादङ्गदो बाहुविभूषणेऽन्त्ये ॥ ३० ॥ Koṣakalpataru 6.19.30
- कोषकल्पतरु कितवतोकोद्भवे च प्रसवोऽथ मन्त्रि- सहाययोः स्यात्सचिवस्तथैव । धूर्ते च मत्ते कितवः प्रदिष्टो हेमाह्वये वञ्चकवाचकोऽपि ॥ १५ ॥ Koṣakalpataru 6.29.15
- कोषकल्पतरु कुशकुशी तु फालेऽथ कुशा च लाड्यां ( ? ) वल्गाह्णयेऽन्यत्र तु पापमत्ते । स्पशश्चरे स्यात्समरे शशस्तु स्याल्लोमकर्णे पुरुषान्तरे च ॥ ३ ॥ Koṣakalpataru 6.30.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप शौण्डमत्ते च कुक्कुटे च द्वे शौण्डी तु जलदावलौ । पिप्पल्यां च स्त्रियां पट्कः पुनः पण्णां गणे त्रिषु ॥ १४३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1434
- नानार्थार्णवसंक्षेप उत्कटउत्कटस्तूद्भटे मत्ते तीव्रेऽपि रभसोऽपठीत् । उज्जटः शून्यदेशे स्यादूर्ध्वीभूतजटादिषु ॥ १७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.4.17
- नानार्थार्णवसंक्षेप कितवकितवः पुंसि धुर्धूरे क्ली तु तत्प्रसवे त्रि तु । द्यूतकारेऽथ रभसो मत्तवञ्चकयोरपि ॥ ४८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.480
- नानार्थार्णवसंक्षेप मदमत्तअञ्जने मदमत्तस्तु धुर्धूरेऽस्त्री पुरे पुमान् । मदेन मत्ते त्रि स्त्री तु मदयन्ती प्रकीर्तिता ॥ ४८१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.481
- परमानन्दीयनाममाला दृढदढः शक्ते भृशे मत्ते द्युतिः किरणशोभयोः ॥ २३४ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.234
- परमानन्दीयनाममाला क्षीवक्षत्ता द्वाःस्थे नियुक्ते च दासजे सारथावपि । क्षीवो मत्ते नृशंसे च क्षणः कालान्तरे मतः ॥ ३७८ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.29.378
- शब्दरत्नावली मातङ्गमानङ्गो मेत्तचाण्डालकुञ्जरेषु जटेऽपि च । मृदङ्गः पटहे घोषे काष्ठाङ्गे मङ्गलेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.3.45
- शब्दरत्नावली निर्दटदयाशून्ये च तीव्रे च मत्ते च निष्प्रयोजने । निष्कुटः पुंसि केदारे गृहीय्यानकपाटयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.47
- शब्दरत्नावली शौण्डवेश्यायां मदिरायाञ्च तथा पानगृहे स्त्रियाम् । अथ शौण्डा तु पिप्पल्यां शौण्डो विख्यातमत्तयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.13.26
- शब्दरत्नावली प्रमदनिषादः स्याचु चण्डाले धीवरस्वरभेदयोः । प्रमदोत्तमकायायां पुमान् सम्मदमत्तयोः । प्रसादोऽनुग्रहे काव्यगुणे स्वास्थ्ये प्रसादिते ॥ Śabdaratnāvalī 7.18.17
- शब्दरत्नावली कुम्भवारस्त्री कामुके मत्ते घटे क्लीबन्तु गुग्गुलौ । कुम्भी स्त्रियामुखापृश्नी पाटला कट्फलेषु च ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.4
- शब्दरत्नावली मदिरमसूरा मसुरा वेश्यास्वथ व्रीहौ पुमानयम् । पापरोगे मसूरी स्यात्तथा मसुरिकेत्यपि ॥ मर्मरः पीतकाष्ठे स्याद्वस्त्रपर्णादिनिस्वने । मञ्जरं मञ्जरी च स्यान्मुक्तातिलकवल्लीषु ॥ मदिरा तु सुरायां स्त्री मदिरो मत्तखञ्जने । मुकुरः कुलवृक्षे स्याद्दर्पणे दण्डभिद्यपि ॥ मार्जार ओतौ खट्टासे मिहिरो वृद्धसूर्ययोः । मुदिरः कामुके मेघे मुहिरो मूर्खकामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.96
- शब्दरत्नावली कितवकितवो वञ्चके मत्ते खले च कनकाह्वये । केशवः कृष्णपुन्नागप्रशस्तकेशवत्स्वपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.28
- शब्दरत्नावली कुशकुशा रज्वां कुशं नीरे कुशी फाले कुथेऽस्त्रियाम् । पुमान् रायसुते द्वीपे त्रिषु पापिष्ठमत्तयोः । केशः सुगन्धिबालायां वरुणे कुन्तले हरौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.4
- शब्दरत्नावली क्रूरदृश्उपदंशोऽवदंशे स्याच्शिश्नरोगविशेषके । क्रूरदृक्पिशुने मत्ते भौमे शनिग्रहेऽपि च ॥ खण्डपर्शुः पर्शुरामे शङ्करे चूर्णलेपिनि । खण्डामलकभैषज्ये राहौ भग्नरदद्विपे ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.29
- त्रिकाण्डशेष कितवआश्रवोऽङ्गीकृतौ वश्ये आहवौ यागसङ्गरौ । उपप्लवौ राहूत्पातौ कितवौ मत्तवञ्चकौ ॥ ४१३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.413
- वैजयन्ती उत्कटअभ्यस्तेऽप्युचितं न्याय्येऽप्युषितं स्थितदग्धयोः । उत्तालो द्रुत उत्तानेऽप्युत्कटो मत्त उद्भटे ॥ ७ ॥ Vaijayantī 7.4.7