दंश
daṃśaपुं · masc.In 17 kośas: 31 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
दाढिका दंष्ट्रिका दाढा दंष्ट्रा जम्भो द्विजा रदाः ॥ ५८३ ॥रदना दशना दन्ता दंशखादनमल्लकाः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिधिस्थः परिचर आमुक्तः प्रतिमुक्तवत् ।अपिनद्धः पिनद्धोऽथ संनद्धो व्यूढकङ्कटः ॥ ७६५ ॥दंशितो वर्मितः सज्जः संनाहो वर्म कङ्कटः ।जगरः कवचं दंशस्तनुत्रं माठ्युरश्छदः ॥ ७६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनमक्षिका तु दंशो दंशी तज्जातिरल्पिका ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 क्षि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पतङ्गिका पुत्तिका स्याद्दंशस्तु वनमक्षिका ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मधूकरश्चञ्चरीको सारङ्गस्तु शिलीमुखः ।हिन्दोलो गन्धिलावासः कुसुमातिथिरीर्यते ।पतङ्गः शालभे तु स्याद्दंशस्तु वनमक्षिका ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
दंशो दुष्टमुखः क्रूरो रुरुत्वक्सम्भवः स च ।दंशी तज्जातिरल्पा सा क्षुद्रिका वनमक्षिका ॥ १८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कीलरालपटोलानां तथा कम्बलभल्लयोः ।दंशगण्डूषरभसलालसानां ततोऽपि च ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
तैलाटी वरटी च स्याद्दंशोऽस्त्री वनमक्षिका ।दंशी तज्जातिरल्पा स्यात्पुत्तिका तु पतङ्गिका ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
मुखालंकरणो दन्तो दंशः खादन-मल्लकौ ।खरुः सीरी द्विजो जृम्भ - दशनौ न स्त्रियौ रदः ॥ १६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उरश्छदः कङ्कटको जगरो दंश इत्यपि ।संनाहः कवचो न स्त्री माठिर्माठी स्त्रियामुमे ॥ २०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पक्षतं तु दंशः स्यात्सर्पाण्डे पुनरीरितौ ।समौ सुनार-सारण्डौ न तु स्त्री गरलं विषम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पटोलः कम्बलो भल्लो रालो वृक्षे च पिप्पलः ।लविर्दशा भूम्नि वस्त्रे दंशोऽश्लेषो भवाचकः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
नीला तु वर्वणा पुत्तिकाथवा तु पतङ्गिका ।तैलाटी वरटी दंशो दंशी चीरी तु चीरिका ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मासुरी मुखरोम स्याद्दंष्ट्रा दाढा च दाढिका ।रदा दन्ता द्विजा दंशा रदना दशना अपि ॥ २४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्नाहो जगरो दंशः कङ्कटश्च [81] निचोलकः ।कञ्चुकः कवचो वर्म वारबाण उरश्छदः ॥ ३७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्तिः कुटिस्त्रुटिर्भल्लदंशगण्डूषलालसाः ।रत्न्यरत्नी अणिः श्रेणिरूर्मिशम्यौ मषी मसी ॥ ११३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
चर्वणा वर्वणा चैव मक्षिकायां प्रकीर्तिता ।पतङ्गिका पतङ्गा च दंशश्च वनमक्षिका ॥ ६० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उपदंशश्चापदंशो विदंशो दंश एव च ।स्यात्सुरापानसमये कृतभक्षण इष्यते ॥ ६१९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भम्भरा मक्षिका नीला खद्योतो ज्योतिरिङ्गणः ।अरण्यमक्षिका दंशः सरघा मधुमक्षिका ॥ ३८० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ओष्ठोऽधरो दन्तवस्त्रं तथा च रदनच्छदम् ।रदना दशना दन्ता द्विजा दंशा रदा अपि ॥ ३३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संनाहः कवचं दंशस्तनुत्रं वर्म कङ्कटः ।सारसनं त्वधिकाङ्गं वारवाणस्तु कञ्चुकः ॥ २५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
दन्ताः दंशा द्विजाः दालुः दशना रदना रदाः ॥ ९३८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सन्नाहः कङ्कटो वर्म तनुत्रं कवचं तथा ।दंशश्च दंशनं त्वक्रं तनुत्राणमुरश्छदः ॥ १२५० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वनमध्येऽधिका जाता दंशस्तु वनमक्षिका ।तज्जातिरल्पिका दंशी कथ्यते कोविदैः सदा ॥ २१९४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दंशो गोमक्षिकाऽरण्यमक्षिका भम्भरालिका ।अल्पजातौ तु दंशी स्याद् गन्धोली वरटा द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दंष्ट्रिकायां दाढिका स्याद् द्राढिका खादने पुनः ।रदनो रदयुग्दंश-दशनौ मल्ल-मल्ल्कौ ॥ १६४ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माढिर्माढा दशनं च दंशस्त्वक्त्रं तनुत्रवत् ।कञ्चुके वारबाणः स्याद् बाणवारो धियाङ्गवत् ॥ २६९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 श (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अरण्यमक्षिका दंशः पूत्यण्डाः क्षुद्रपक्षिणः ।मक्षिकाजातिरल्पा स्याद्दंश्यथ ग्राममक्षिका ॥ ८२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जीवञ्जीवो विषमृत्युर्जीवजीवोऽथ मक्षिका ।माचिका भम्भराली च दंशः स्याद्भाम्भरालिकः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ष (wrong syllable)
genderपुंmasc.
चर्वणा मक्षिका नीला सरघा मधुमक्षिका ।अरण्यमक्षिका दंशो दंशी तज्जतिरल्पिका ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दन्तवस्त्रं च तत्प्रान्तौ सृक्वणी दशनाः पुनः ।रदनाः खादना दन्ता दंशा मल्ला रदा द्विजाः ॥ ८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पक्षते मर्मणि खण्डने चसंनाहदुध्यो( ? )र्वनमक्षिकायाम् ।स्त्री त्वल्पजातौ वनमक्षिकायांअंशुस्तु * * * * * * * * ॥ १० ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every line
doubtful
वन्यायां स्त्री तु तज्जातिभेदे दंश्यल्पकेऽथ ना ।दन्तः स्याद्दशने शैलकटकेऽन्यस्त्ववोचत ॥ ५७० ॥
अनुष्टुप्
दंश as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश दंशनदंशनं कवचे दंशे गहनं गह्वरे वने । अवनं रक्षणे प्रीतौ निधनं कुलनाशयोः ॥ Dharaṇikośa 19.1.11
- कोषकल्पतरु पृष्ठशृङ्गिन्स्याद्व्योमचा[25a]री सुरपक्षिवाची स्यात्कामचारी चटके च कम्रे । स्वच्छन्दचारिण्यथ पृष्ठशृङ्गी भीमे च षण्ढे चलिते च दंशे । कारंधमी तु धातूक्तितत्परे कांस्यकारे च । अन्तेवासी शिष्ये चाण्डाले प्रान्तगे परवत् ॥ ६८ ॥ Koṣakalpataru 6.21.68
- शब्दरत्नावली दंशनतोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः । दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥ दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् । दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥ दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च । दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥ देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः । अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे । धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥ धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके । धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥ धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् । धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥ धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः । नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥ नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे । नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥ नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे । अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥ निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे । निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥ पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् । स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥ प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु । एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥ पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे । प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥ प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् । पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥ पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः । स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥ पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु । पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.57