भक्षण
bhakṣaṇaक्ली · neut.In 13 kośas: 15 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 8 as a meaning of another word.
न्यादः स्वदनं खादनमशनं निघसो वल्भनमभ्यवहारः ।जग्धिर्जक्षणभक्षणलेहाः प्रत्यवसानं घसिराहारः ॥ ४२३ ॥प्सानावष्वाणविष्वाणा भोजनं जेमनादने ।
metre not recognised
genderक्लीneut.
वल्भनमभ्यवहारः प्रत्यवसानं च जेमनं जग्धिः ।खादनमशनं भक्षणमाहारो भोजनं स्वदनम् ॥ ३२५ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
स्वजनं भक्षणं भुक्तिरशनं विघसो घसिः ।प्रत्यवसानमाहारः क्षुधापर्यायनाशनम् ॥ ३०४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 व (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्यादाक्रोशनमाक्रोशः शपनं शमनं शमः ।वप्रस्तु धूलिकेदारः प्सा वीतिर्भक्षणं च सा ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
ओषः प्लोषे नयो नाये ज्यानिर्जीर्णिर्भ्रमो द्वयोः ।स्त्रियौ भ्रमिर्भ्रमी च द्वे स्फातिर्वृद्धौ च भक्षणे ॥ ४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
आचितीनं त्वाचितिकं पात्रीणं पात्रिकं तथा ।सर्वपात्रव्यापकं यत्सर्वपात्रीणमुच्यते ॥प्रस्थंपचादित्रितये देहयात्रा तु भोजनम् ।जक्षणं भक्षणं प्रत्यवसानं जेमनादने ॥ ७२ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्वा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
आहारो जक्षणं जग्धिर्भक्षणं घसिजेमने ।वल्भनं निघासश्चापि चूर्णनं चर्वणं समम् ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 घा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
भोजनं जेमनाहारौ भक्षणं खादनाशने ।पिपासा तृट् तृषोदन्या बुभुक्षा क्षुत्क्षुधा रुचिः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भक्षणं जक्षणं जग्धिर्जेमनं जमनं घसिः ।आहारोऽभ्यवहारश्च भोजनं जवनं तथा ॥ ६३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तृष्णा तृषा पिपासा तृट् उदन्या तर्ष इत्यपि ।भोजनं जन्धिराहारो विघसोऽशनभक्षणे ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
चर्वणं भक्षणं प्सानं खादनं चादनं समम् ।क्षुद्बुभुक्षाशनाया च जिघत्सा च क्षुधा च सा ॥ १४४२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अवदाहः पयः क्षीरं प्राग्गाढं श्रीधनं दधि ।कद्वरं तु दधिस्नेहो जग्धिर्भोजनभक्षणे ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वप्रस्तु धूलिकेदारः प्सा वीतिर्भक्षणं च सा ।मैत्रेयिका मित्रयुद्धं पर्यङ्कस्त्ववसक्थिका ॥ १० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कारोत्तरः सुरामण्ड आसवोऽप्यथ भक्षणम् ।उपदंशोऽपदंशश्च मधुवारा मधुक्रमाः ॥ ५२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धीतिस्तु धयनं पानं जक्षा खादनभक्षणे ।कामं निकामं पर्याप्तं प्रकामं च यथेप्सितम् ॥ १०४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
भक्षणाभ्यवहारे स्त्री पुनर्धान्ये हि भक्षणी ।गवीथुकासमाख्येऽथ भविलं क्ली गृहेऽथ ना ॥ १२७० ॥
अनुष्टुप्
meaningsअभ्यवहार
भक्षण as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश जम्भगर्भ भ्रूणे विजानीयाज्जठरार्भकयोरपि । जम्भो दन्ते च जम्बीरे जम्भो भक्षणदैत्ययोः ॥ Dharaṇikośa 23.2.1
- कोषकल्पतरु जम्भजम्भस्तु दैत्ये नरि भक्षणे च जृम्भे रदे दन्तशठे तु न स्त्री । कुम्भो घटे स्यान्मिथुने च कुम्भ- कर्णस्य पुत्रे गणिकापतौ च ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.24.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप आहारआह्वाने चाकृतौ चापि स्यादथाहार ओदने । आनीतौ भक्षणे चाथो आरोहो दैर्ध्य उन्नतौ ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप चरितस्त्रियां तु चमसी भित्ते मुद्गादीनां कृते भवेत् । व्यञ्जने चरितं तु क्ली गतिभक्षणयोस्तथा ॥ ७२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.723
- शब्दरत्नावली थकारथकारो भयचिह्ने स्याद्भक्षणे च शिलोच्चये । Śabdaratnāvalī 7.17.1
- शब्दरत्नावली जम्भगर्भः कुक्षौ शिशौ सन्धौ भ्रूणे पनसकन्टके । जम्भो दन्तशठे दन्ते दैत्यभेदे च भक्षणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.24.5
- शब्दरत्नाकर आहारभक्षणेऽन्धसि चाहार आघातः सीमघातयोः । आक्रन्दः क्रन्दने घोरसमरे निन्दनेऽपि च ॥ २०५० ॥ Śabdaratnākara 4.1.2050
- वैजयन्ती आहारआघातौ घातसीमानावाहारौ भक्षणान्धसी । आलोकौ दर्शनोद्योतावागमौ शास्त्रमागतिः ॥ ८ ॥ Vaijayantī 7.1.8