शौण्ड
śauṇḍaवि · adj.In 15 kośas: 16 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबा उत्कस्तूत्सुक उन्मनाः ।उत्कण्ठितोऽभिशस्ते तु वाच्यक्षारितदूषिताः ॥ ४३६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कुक्कुटे तु दीर्घनादश्चर्मचूडो नखायुधः ।मयूरचटकः शौण्डो रणेच्छुश्च कलाधिकः ॥ १८९ ॥आरणी विष्किरो बोधिर्नन्दीकः पुष्टिवर्धनः ।चित्रवाजो महायोगी स्वस्तिको मणिकण्ठकः ॥ १९० ॥उषाकीलो विशोकश्च व्राजस्तु ग्रामकुक्कुटः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबाः कामुके कमितानुकः ॥ २३ ॥कम्रः कामयिताभीकः कमनः कामनोऽभिकः ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीबाः पञ्चभद्रः परिप्लुते ।व्यसनी निर्लक्षणस्तु पाण्डुरपृष्ठ इत्यपि ॥ ३९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)
genderविadj.
उपदंशावदंशौ द्वौ चक्षणं मद्यपाशनम् ।सुरापः स्यान्मद्यपिबो मत्तस्तूत्कट-शौण्डकौ ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
जातीफले जातिकोशं शालूकं मालतीफलम् ।मज्जसारं जातिसूतं शौण्डं सौमनसं पुटम् ॥ २३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
प्रसन्नां वारुणीं हालां मधुवारां सुरां विदुः ।शुण्डासवः तद्विधायी शौण्डो गद्येत मद्यपः ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मत्तोत्कटौ क्षीबशौण्डौ उन्मना उत्सुकः समः ।उत्क उत्कण्ठिस्तुल्यौ विशेषास्तत्र केचन ॥ ९८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 4 त्क (syllables merged)
genderविadj.
तृष्णस्तु(क्तु?) लोलुपे कुक्षिंभरिश्चात्मंभरिस्तथा ।मत्ते क्षीबश्च शौण्डश्चाप्यविनीते समुद्धतः ॥ ६४८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मत्तः शौण्डस्तथा क्षीबः उत्कटश्चापि कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
मयूरचटकश्चर्मचूडश्च चरणायुधः ।शौण्डश्च दीर्घनादो वै ताम्रचूडो नखायुधः ॥ २४०१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मत्ते शौण्डोत्कटक्षीवा अविनीते समुद्यतः ।कामुके कमिताभीकः कम्रः कामयिताभिकः ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
झरी तु निर्झरझरावुत्सः प्रस्रवणं गिरेः ।शुण्डी शौण्डं चूतको ना पादाः पर्यन्तपर्वताः ॥ ४१५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
संशयालुः संशयिता संदेग्धा विचिकित्सकः ।क्षीबशौण्डोत्कटा मत्ते घूर्णितः प्रचलायितः ॥ १५९८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सं (wrong syllable)
genderविadj.
मयूरश्चटकः शौण्डः पादायुधनखायुधौ ।पारावतः कलरवो रक्तदृष्टिर्मदोत्कटः ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पिपासितस्तु तृषितः पिपासुस्तर्षितः सतृट् ।मत्ते शौंडोत्कटक्षीबाः श्राद्धः श्रद्धालुरास्तिकः ॥ ३७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
पाण्डुः कुन्तीपतौ प्रोक्तः पाण्डुः पाण्डर इष्यते ।शौण्डो मत्ते च विख्यातः शौण्डा च पिप्पली मता ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 च (wrong syllable)
meaningsमत्त
त्रय्यां मुण्डित ओषधौ तु वनिता मत्ते तु शौण्डोऽन्यवत्स्याच्चव्याकणयोः स्त्रियामथ शरे नीरे तरुस्कन्धके ।स्तम्बे चावसरे रहस्यपि मितौ वर्गे च काण्डोऽस्त्रियांनिन्द्ये च त्रिषु भाण्डमत्र वणिजां मूले धने भूषणे ॥ ७९ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
meaningsमत्त
उक्तः कोकनदच्छाये शोकस्तु शुचि ना स्त्रियाम् ।शोकी रात्रावथो शौण्डः शुण्डासम्बन्धिनि त्रिषु ॥ १४३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशुण्डासम्बन्धिन्
शौण्ड as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु मठरपुंस्यूर्दरो वीरगतोऽपि दिष्टो मुनौ तु शौण्डे मठरस्तथैव । स्यादम्बरं वाससि चान्तरिक्षे कर्पासके स्याच्च सुगन्धभेदे ॥ ८९ ॥ Koṣakalpataru 6.27.89
- शब्दरत्नावली मदयित्नुप्रसाधनी स्त्री कङ्कत्यां क्लीबन्तु सिद्धिवेशयोः । पयस्विनी विभावर्य्यां धेनौ नद्यामपि स्त्रियाम् ॥ पुण्यजनः सज्जने स्याद्यक्षराक्षसयोरपि । पृण्यजनस्तु पुंसि स्यान्नीचे मूर्खे च पापिनि ॥ फलकी मीनभेदे ना त्रिषु स्यात्फलकान्विते । वार्वकी वे विचित्राश्वपर्ण्यजीवशरान्विषु (?) ॥ भूतात्मा पुंसि भूतेशे देहे बुद्धे विधातरि । महाधनं महामूल्यसुवर्णसिह्लकादिषु ॥ महासेनः कुमारे स्यान्महासैन्यपतौ पुमान् । मदयित्नुः स्मरे शौण्डे पुमान्मद्ये तु न द्वयोः ॥ महामुनिः कुम्भयोनिबुद्धयोः क्लीबमोषधे । मातुलानी तु भङ्गायां कलायं मातुलस्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.118