कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

कलिल

kalilaवि · adj.

In 12 kośas: 11 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 1 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.127 · p. 55
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् ॥ १४७२ ॥कीर्णमाकीर्णं च पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते ।भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् ॥ १४७३ ॥प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत् ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.145
सङ्कटं ना तु सम्बाधः कलिलं गहनं समे ।
अनुष्टुप्
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.777 · p. 89
रिक्तं तुच्छमसारं तु फल्गु व्युष्टिः फलं स्मृतम् ।कलिलं गहनं प्रोक्तं श्लथं शिथिलमुच्यते ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.145 · p. 230
अपसव्यं शरीरस्य दक्षिणं चाथ संकटम् ।संबाधः पुंसि कलिलं गहनं चापि संकुले ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव समुद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.14.23 · p. 346
डिण्डीरोब्धिकफः फेनो वुद्वुदस्थासकौ समौ ।निषद्वरोऽस्त्री जम्बालं तस्मिंस्तु कलिलो घने ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.22 · p. 24
विसंष्ठुलं संकुचितं कलिलं गहनं समे ।करम्बः कबरो मिश्रः संपृक्तः खचितश्च सः ॥ २२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 131 · p. 66
अघमंहश्च दुरितं पाप्मा पापं च किल्बिषम् ।वृजिनं कलिलं ह्येनो दुष्कृतम् तज्जयी जिनः ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.704 · p. 118
संबाधे संकटं प्रोक्तं गहने कलिलं मतम् ।दृब्धं तु ग्रन्थिते प्रोक्तं मुण्डिते परिवापितम् ॥ ७०४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.248 · p. 432
कलिलं गहनं नाम दुःखैः प्रवेष्टुमर्हति ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 र्ण (wrong syllable)
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.45 · p. 166
अल्पावकाशे द्वितयं सम्बाधः पुंसि सङ्कटम् ।दुष्प्रदेशे तु कलिलं गहनञ्च भवेद्द्वयम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1659 · p. 199
निवृतं तु परिक्षिप्तं कलिलं गहनं समे ।जैवातृक आयुष्मान् स्फीतं वृद्धं बहुकरः खलपूः ॥ १६५९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderविadj.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.332 · p. 75
कलिलं तु नपि ज्ञेयं समूहे कायपापयोः ।गाम्भीर्ये सङ्गतेऽप्यात्माधिष्ठिते शुक्रशोणिते ॥ ३३२ ॥
अनुष्टुप्
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.333 · p. 75
गहने तु त्रिषु ज्ञेयं कलुषं तु नपि ह्यघे ।सूक्ष्मैलायां तु कलुषी स्त्री त्रिषु त्वाविलद्रवे ॥ ३३३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsगहन
doubtful
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.5.31 · p. 259
कलिलं गहने बृन्दे सैन्येऽपि कटकोऽस्त्रियाम् ।किञ्जल्कः केसरे खे क्ली कृषकौ फालकर्षकौ ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्

कलिल as a meaning in nānārtha verses

  • कोषकल्पतरु गहनदुःखेऽप्यरण्ये कलिले गुहायां वदन्ति सन्तो गहनं तथैव । मेघध्वनौ स्यात् स्त[13a]ननं ध्वनौ च स्यात्कुन्थनेऽथो निधनं स्त्रियां न ॥ १६ ॥ Koṣakalpataru 6.21.16