कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

तुच्छ

tucchaवि · adj.

In 14 kośas: 17 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.81 · p. 54
स्तोकं क्षुल्लं तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनानि च ॥ १४२६ ॥तनु क्षुद्रं कृशं सूक्ष्मं पुनः श्लक्ष्णं च पेलवम् ।
अनुष्टुप्
स्तोकविक्षुल्लवितुच्छविअल्पविदभ्रविअणुवितलिनवितनुविक्षुद्रविकृशविसूक्ष्मविश्लक्ष्णविपेलववि
genderविadj.
अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.1447 · p. 55
व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यं तु रिक्तकम् ।शुन्यं तुच्छं वशिकं च निबिडं तु निरन्तरम् ॥ १४४६ ॥निबिरीसं घनं सान्द्रं नीरन्ध्रं बहलं दृढम् ।गाढमविरलं चाथ विरलं तनु पेलवम् ॥ १४४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 शि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 म (wrong syllable)
व्युष्टिस्त्रीफलक्लीअसारविफल्गुविशून्यविरिक्तकवितुच्छविवशिकविनिबिडविनिरन्तरविनिबिरीसविघनविसान्द्रविनीरन्ध्रविबहलविदृढविगाढविअविरलविविरलवितनुविपेलववि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.56
असारं फल्गु शून्यं तु वशिकं तुच्छरिक्तके ॥ ५६ ॥
अनुष्टुप्
असारविफल्गुविशून्यविवशिकवितुच्छविरिक्तवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.777 · p. 89
रिक्तं तुच्छमसारं तु फल्गु व्युष्टिः फलं स्मृतम् ।कलिलं गहनं प्रोक्तं श्लथं शिथिलमुच्यते ॥ ७७७ ॥
अनुष्टुप्
रिक्तवितुच्छविअसारविफल्गुविव्युष्टिस्त्रीफलक्लीकलिलविगहनविश्लथविशिथिलवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.106 · p. 226
समूढं शोधितं मृष्टं निःशोध्यमनवस्करम् ।शून्यं तु वशिकं तुच्छमिरिणं शुन्यमीरिणम् ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
समूढविशोधितविमृष्टविनिःशोध्यविअनवस्करविशून्यविवशिकवितुच्छविइरिणविशुन्यविईरिणवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.74 · p. 19
असारं फल्गु सारं तु वरं क्लीबे ध्रुवं क्वचित् ।शून्यं शुन्यं रिक्तकं च वशिकं तुच्छमित्यपि ॥ ७४ ॥
अनुष्टुप्
असारविफल्गुविसारक्लीवरविध्रुवविशून्यविशुन्यविरिक्तकविवशिकवितुच्छवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.77 · p. 19
दभ्राणू तलिनं तुच्छं क्षुल्लकं क्षुद्रकं दरम् ।सूक्ष्मं श्लक्ष्णं पेलवं च लव-लेश-कणा नरि ॥ ७७ ॥
अनुष्टुप्
दभ्रविअणुवितलिनवितुच्छविक्षुल्लकविक्षुद्रकविदरविसूक्ष्मविश्लक्ष्णविपेलवविलवपुंलेशपुंकणपुं
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.316 · p. 91
क्षुल्लस्तोके तुच्छमल्पं दभ्राणुतलिनं तनु ।कृशं सूक्ष्मं तथा क्षुद्रं पेशले श्लक्ष्णमित्यपि ॥ ३१६ ॥
अनुष्टुप्
क्षुल्लविस्तोकवितुच्छविअल्पविदभ्रविअणुवितलिनवितनुविकृशविसूक्ष्मविक्षुद्रविश्लक्ष्णवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.334 · p. 93
व्युष्टिः फलमसारं तु फल्गु शून्यार्थवाचकम् ।वशिकं रिक्ततुच्छे च शुन्येऽथ निबिडे पुनः ॥ ३३४ ॥
अनुष्टुप्
व्युष्टिस्त्रीफलक्लीअसारविफल्गुविशून्यविवशिकविरिक्तवितुच्छविनिबिडवि
genderविadj.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.685 · p. 115
शून्ये वशी(शि?)कं वावीरं तुच्छं रिक्तं च रिक्तकम् ।मुख्ये वर्यो वरेण्यश्च प्रधानप्रमुखोत्तमाः ॥ ६८५ ॥
अनुष्टुप्
वशिकविवावीरवितुच्छविरिक्तविरिक्तकविवर्यविवरेण्यविप्रधानविप्रमुखविउत्तमवि
genderविadj.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.89 · p. 43
विश्वं कृत्स्नं तथाशेषं खण्डेऽर्धं शकलं दलम् ।स्तोकं तुच्छं दभ्रमल्पं मात्रा लेशः कणो लवः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
विश्वविकृत्स्नविअशेषविखṇḍअक्लीअर्धक्लीशकलक्लीदलक्लीस्तोकवितुच्छविदभ्रविअल्पविमात्रास्त्रीलेशपुंकणपुंलवपुं
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2594 · p. 418
अल्पं तुच्छं तनु स्तोकं क्षुद्रं क्षुल्लं तथा कृशम् ।अणु च तलिनं दभ्रं दश नामानि सन्ति वै ॥ २५९४ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 च (wrong syllable)
अल्पवितुच्छवितनुविस्तोकविक्षुद्रविक्षुल्लविकृशविअणुवितलिनविदभ्रवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2628 · p. 423
शून्यं तुच्छं रिक्तकं च रिक्तं वशिकमित्यपि ।पञ्च नामानि शून्यस्य व्यवहरन्ति कोविदाः ॥ २६२८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 ह (wrong syllable)
शून्यवितुच्छविरिक्तकविरिक्तविवशिकवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.8 · p. 164
असारं फल्गु निःसारं निष्फलञ्चापि कुत्रचित् ।शून्यं शुन्यं तुच्छमृक्तं रिक्तं वशिकमीरितम् ॥
अनुष्टुप्
असारविफल्गुविनिःसारविनिष्फलविशून्यविशुन्यवितुच्छविऋक्तविरिक्तविवशिकवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि चतुर्थः काण्डः Śabdaratnākara 4.81 · p. 224
शिखिग्रीवे तुच्छाञ्जनतुच्छे पुष्पाञ्जने पुनः ।पौष्पकं पुष्पकं पुष्पं पुष्पकेतुवदाढकी ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 च्छा (wrong syllable)
तुच्छाञ्जनक्लीतुच्छक्लीपौष्पकक्लीपुष्पकक्लीपुष्पक्लीपुष्पकेतुपुं
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण विशेष्यनिघ्नाध्यायः Śabdaratnākara 3.6.1676 · p. 201
त्रुटिर्मात्रा स्त्रियौ पुंसि कणलेशलवाणवः ।शून्यं तु वशिकं तुच्छं रिक्तं च विदृढो दृढः ॥ १६७६ ॥
अनुष्टुप्
त्रुटिस्त्रीमात्रास्त्रीकणपुंलेशपुंलवपुंअणुपुंशून्यविवशिकवितुच्छविरिक्तविविदृढविदृढवि
genderविadj.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश अर्थवल्लिङ्गाध्यायः Vaijayantī 5.4.87 · p. 208
संपूर्णश्चाथ वशिकं शून्यं तुच्छञ्च रिक्तकम् ।पुराणे प्राक्तनप्रत्नपुरातनचिरन्तनाः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
संपूर्णविवशिकविशून्यवितुच्छविरिक्तकविप्राक्तनविप्रत्नविपुरातनविचिरन्तनवि
genderविadj.
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.551 · p. 90
तुम्बा नाभावलाब्वां तु तुम्बी तुम्बं तु तत्फले ।क्लीबं तुच्छं तु शून्ये त्रिष्वसुखे तु नपुंसकम् ॥ ५५१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsशून्यअसुख
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.5.36 · p. 233
क्ली तुल्यदेशे तारस्तु मुक्ताशुद्धौ सुमौक्तिके ।उडुदृङ्मध्ययोरक्ली तुच्छं त्वसुखशून्ययोः ॥ ३६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsअसुखशून्य

तुच्छ as a meaning in nānārtha verses