कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

आकुल

ākulaवि · adj.

In 15 kośas: 14 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 10 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य सामान्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 6.127 · p. 55
कलिलं गहने संकीर्णे तु संकुलमाकुलम् ॥ १४७२ ॥कीर्णमाकीर्णं च पूर्णे त्वाचितं छन्नपूरिते ।भरितं निचितं व्याप्तं प्रत्याख्याते निराकृतम् ॥ १४७३ ॥प्रत्यादिष्टं प्रतिक्षिप्तमपविद्धं निरस्तवत् ।
अनुष्टुप्
कलिलविगहनविसंकीर्णविसंकुलविआकुलविकीर्णविआकीर्णविपूर्णविआचितविछन्नविपूरितविभरितविनिचितविव्याप्तविप्रत्याख्यातविनिराकृतविप्रत्यादिष्टविप्रतिक्षिप्तविअपविद्धविनिरस्तवि
genderविadj.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह विशेष्यनिघ्नवर्गः Amarakośa 3.1.122
ऋजावजिह्मप्रगुणौ व्यस्ते त्वप्रगुणाकुलौ ।
अनुष्टुप्
अजिह्मविप्रगुणविअप्रगुणविआकुलवि
genderविadj.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध सामान्यकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 4.702 · p. 81
आचितं निचितं व्याप्तं छन्नं कीर्णं च सङ्कुलम् ।आकुलं भरितं पूर्णं नातिनानार्थवाचकाः ॥ ७०२ ॥
अनुष्टुप्
आचितविनिचितविव्याप्तविछन्नविकीर्णविसङ्कुलविआकुलविभरितविपूर्णवि
genderविadj.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव विशेष्यनिघ्नकाण्डः Kalpadrukośa 1.9.130 · p. 228
वक्रं चाथ प्राञ्जलं स्यात्सरलं पगुणं पुनः ।अजिह्ममाकुलं दु स्याद्व्यस्ते प्रगुणमित्यपि ॥ १३० ॥
अनुष्टुप्
वक्रविप्राञ्जलविसरलविप्रगुणविअजिह्मविआकुलवि
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ धीवर्गः Koṣakalpataru 1.5.53 · p. 71
परस्परपराहतं भवति संकुलं क्लिष्टकंव्यलीकमनृतप्रियं तुमुलमाकुलं सम्मतम् ।अलीकमनृतं तथा वितथमत्र मिथ्या मृषामृषोद्यमयथातथं न विकृतयथास्त्रियां(?) टट्टरी ॥ ५३ ॥
पृथ्वीmetre not read in every line
संकुलविक्लिष्टकविव्यलीकवितुमुलविआकुलविअलीकविअनृतविवितथविमिथ्याअमृषाअमृषोद्यविअयथातथविटट्टरीस्त्री
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.263 · p. 21
आकुलः स्यादप्रगुणो व्यस्तो लुभित इत्यपि ।विमोहितो लुभितवान्भावे त्वाकुलता स्त्रियाम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 द (wrong syllable)
आकुलविअप्रगुणविव्यस्तविलुभितविविमोहितविलुभितवत्विआकुलतास्त्री
genderविadj.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.23 · p. 24
संकीर्णं कीर्णमाकीर्णमाकुलं च प्रकीर्णवत् ।पूनं विनष्टमाबर्हितं तून्मूलितमुद्धृतम् ॥ २३ ॥
अनुष्टुप्
संकीर्णविकीर्णविआकीर्णविआकुलविप्रकीर्णविपूनविविनष्टविआबर्हितविउन्मूलितविउद्धृतवि
genderविadj.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.210 · p. 35
पीतेऽस्मिन्वसुखण्डीरप्रवालजयशारदाः ।वनमुद्गे तु कुट्टः स्यान्निगूढकुलिकाकुलाः ॥ २१० ॥
अनुष्टुप्
वसुपुंखण्डीरपुंप्रवालपुंजयपुंशारदपुंवनमुद्गपुंकुट्टपुंनिगूढपुंकुलिकपुंआकुलपुं
genderपुंmasc.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.353 · p. 95
अश्रान्तानवरते[ऽपि?] सततं संततं समम् ।आकीर्णं? संकुलं कीर्णं संकीर्णेऽथाकुलं मतम् ॥ ३५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 र (wrong syllable)
अश्रान्तविअनवरतविसततविसंततविआकीर्णविसंकुलविकीर्णविसंकीर्णविआकुलवि
genderविadj.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.32 · p. 105
दरितः कान्दिशीकस्तु भयद्रुत उदीरितः ।उत्पिञ्जलपिञ्जलौ तु समुत्पिञ्जल आकुले ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ल (wrong syllable)
दरितपुंकान्दिशीकपुंभयद्रुतपुंउत्पिञ्जलपुंपिञ्जलपुंसमुत्पिञ्जलपुंआकुलपुं
genderपुंmasc.
शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति संकीर्णवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 3.5.108 · p. 45
संकुलाकुलसंकीर्णाकीर्णसंबाधसंकटाः ।परीतं निचितं व्याप्तं दिग्धलिप्ताक्तगुण्डिताः ॥ १०८ ॥
अनुष्टुप्
संकुलविआकुलविसंकीर्णविआकीर्णविसंबाधविसंकटविपरीतविनिचितविव्याप्तविदिग्धविलिप्तविअक्तविगुण्डितवि
genderविadj.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2677 · p. 432
सङ्कीर्णं सङ्कुलं कीर्णमाकीर्णमाकुलं पुनः ॥ २६७७ ॥
metre not recognised
सङ्कीर्णविसङ्कुलविकीर्णविआकीर्णविआकुलवि
genderविadj.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश विशेषणवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 5.27 · p. 165
बन्धूरबङ्क्यविनतं क्वचिद्बन्धुरमित्यपि ।ऋजौ तु प्रगुणाजिह्मौ व्यस्ते चा प्रगुणाकुलौ ॥
अनुष्टुप्
बन्धूरविबङ्क्यविविनतविबन्धुरविप्रगुणविअजिह्मविअप्रगुणविआकुलवि
genderविadj.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.65 · p. 254
सततं चानवरता-ऽविरते स्यादनारतम् ।सङ्कुले त्वाकुलं कीर्णं समाङ्भ्या कीर्णमित्यपि ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
सततविअनवरतविअविरतविअनारतविआकुलविकीर्णविसंकीर्णविआकीर्णवि
genderविadj.
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.395 · p. 225
शैलेऽचलोऽचला भूमावरालः सर्जवक्रयोः ।अलिः सुरापुष्पलिहोः कल्लोलेऽप्याकुलं त्रिषु ॥
अनुष्टुप्
meaningsकल्लोल

आकुल as a meaning in nānārtha verses