कपाट
kapāṭaवि · adj.In 14 kośas: 16 synonym verses, 7 as a meaning of another word.
तिर्यग्द्वारोर्ध्वदारूत्तरङ्गं स्यादररं पुनः ॥ १००६ ॥कपाटोऽररिः कुवाटः पक्षद्वारं तु पक्षकः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
genderविadj.
हस्तिनखः परिकूटं च कथ्यते गोपुरं पुरद्वारम् ।वप्रं शालं प्राकारमाहुरररं कपाटं च ॥ २८८ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
कपाटं च कवाटं स्यात् कवाटी च कवाट्यपि ।अर्गला स्यादर्गली च तथार्गलमपीष्यते ॥ ८५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्त्रियां द्वाः स्यात्कपाटं च कवाटं च कुवाटकम् ।त्रिष्वेते चाररिरपि ननाऽररमथ त्रिषु ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
विलिङ्गस्य स्फुलिङ्गस्य कपाटस्य पुटस्य च ।वटवाटपुटानां च तटस्य शकटस्य च ॥ १९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कपाटी च कवाटी च त्रिषु स्यादररी न ना ।अरिः स्त्रियामथैतस्य विष्कम्भिन्यर्गलस्त्रिषु ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पामाशब्दः स्त्रियां कथितः । इयं पामा विचर्च्चिका कच्छूः । वेमादयः पुंसि भवन्ति । अयं वेमा तन्तुवायस्य । कुणपो मृतशरीरम् । कूर्चः श्मश्रु । अयं कन्दरः पर्वतस्यैकदेशः । यूथः सङ्घातः । प्रोथोऽश्वस्य नासिकाविवरयोरुपरिदेशः । वंशो वेणुः । रेणुः पांसुः । ध्वजः केतुः ।केदारखण्डप्रशमाश्च पुंसि नित्यं कपाटाश्च ।हेलाकाञ्चीला[ली]लासुधायुधाः स्युः स्त्रि[स्त्री]यां प्रवेणी च ॥ ७४ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
प्रतिताली च ताली सा कपाटस्त्वररिः पुमान् ।अररं च कुवाटोऽपि बाह्यद्वारं च तोरणम् ॥ २८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तटपुटवटवाटाः कुण्डपेटौ कपाटःकटशकटविडङ्गास्तारकस्तूणनीडौ ।पटपिटकविषाणा आढको मण्डलस्तुकुवलपिठरछत्राः कङ्कतः कन्दलोऽपि ॥ १७६ ॥
मालिनीmetre not read in every linenearly मालिनी: pāda 2, syllable 6 र (wrong syllable)
genderविadj.
यूपस्तम्भो गेहबाहुर्द्वारं द्वार्मन्दिराननम् ।कपाटमररं वारमर्गला द्वारमुद्गरः ॥ १०९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कपाटश्च कवाटश्च कुवाटोऽररं पुनः ।अररिश्चेति नामानि कथयन्ति हि कोविदाः ॥ १७२९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ त्रिषु कपाटञ्च कवाटं द्वारकण्टकम् ।अररं त्वररी च स्यादरारमपि कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रतिताल्यपि, कपाट्यां कपाटं च कपाटकः ।कवाटः कवाटी तुल्यौ कुवाटोऽररोऽऽररी ॥ ४६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 क (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कपाटश्च कवाटश्च त्रिषु स्यादररं न ना ॥ ९१ ॥
genderविadj.
उलपशल्योपकण्ठे द्वे कपाटो द्वारकण्टकः ।कवाटश्चाररं कन्थावाटः प्राकार इत्यपि ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कपाट as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु निष्कुटवार्ताकपुष्पे जकुटो यमोत्थे ऽस्त्री सारमेये त्रपुसीसयोस्तु । स्यात्पिच्चटो दृष्टिगदेऽथ वाट्यां क्षेत्रे कपाटे नरि निष्कुटः स्यात् [272a] ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.10.28
- कोषकल्पतरु वारूढव्रतिनां पलाशदण्डे मलये मासे तथाषाढः । वस्त्राञ्चले कपाटे पाट*ये(?) स्याच्च वारूढः ॥ १० ॥ Koṣakalpataru 6.14.10
- कोषकल्पतरु अररकरीरकोशेऽपि च तालपत्रे स्याद्वण्ठरच्छिन्नकरेभ्यवच्च । छदे कपाटेऽप्यररं रणे च करीरवृक्षे कुररः खगे च ॥ ९४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.94
- शब्दरत्नावली निष्कुटदयाशून्ये च तीव्रे च मत्ते च निष्प्रयोजने । निष्कुटः पुंसि केदारे गृहीय्यानकपाटयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.11.47
- शब्दरत्नावली अत्तीरअशिरो राक्षसे सूर्ये वीतिहोत्रे भवेत्पुमान् । अत्तीरं शक्तपुंसोर्ना वरं छदकपाटयोः(?) ॥ आकरः श्रेष्ठसन्दोहस्थानोत्पत्तिषु पुंस्ययम् । ओधारोऽम्बुधारणेऽधिकरणे त्वालबालके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.56
- शब्दरत्नावली अर्गलअनलो वसुभिद्वह्न्योरनिलो वाजिवातयोः । अर्गलस्त्रिषु कल्लोले चान्तर्दण्डकपाटयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.40
- त्रिकाण्डशेष निष्कुटधाराटौ चातकहयौ कपाटेऽपि च निष्कुटः । कोटरेऽप्यथ पट्टः स्यात्फलके नृपशासने ॥ ९८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.98