वल्क
valkaक्ली · neut.In 16 kośas: 19 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
सारो मज्ज्ञि त्वचि च्छल्ली चोचं वल्कं च वल्कलम् ॥ ११२१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सारो मज्जा नरि त्वक्स्त्री वल्कं वल्कलमस्त्रियाम् ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्वग्वल्कं वल्कलं प्रोक्तं मज्जा सार उदाहृतः ।करहाटं भवेत्कन्दः पादो मूलं जटा शिफा ॥ १८३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वक् त्वचा च त्वचं च स्यात् वल्कं वल्कलमुच्यते ।एधः स्यात् एघसा सार्धं विटपेन विटो मतः ॥ ९४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कालिन्दी त्रिपुटा काकनासिका ताम्रपुष्प्यपि ।अमृताथ त्वचं भृङ्गं वल्कं वल्कलमित्यपि ॥ ४०१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
जलायुका जलूकाथ शल्कं वल्कं च वल्कलम् ।मत्स्यस्य शकलेमी स्युरित्यपादा जलेचराः ॥ ११५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वल्कवल्मीकमरककल्कानां पुलकस्य च ।करकस्य व्यलीकस्य पङ्कवर्चस्कयोरपि ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
छल्ली त्वचश्चोचमन्त्ये न स्त्रियां वल्क-वल्कलौ ।मज्जायां सारमज्जानौ विस्तारो विटपोऽस्त्रियाम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
शैलेय-सृक्कत्त्वचभेषजानांस्थानाञ्जन-द्वार-शुकच्छदानाम् ।ह्रीबेर-पुष्पान्तिक धन्व-वल्क-कुसुम्भ-कल्कौमक-पद्मकानाम् ॥ ८१ ॥
उपजातिः
genderक्लीneut.
शुल्को वल्कः कल्को निष्को मुष्कश्च मस्तिष्कः ।चूचुक-मञ्चक-मेचक-कञ्चुक-शूकानि पातकः पङ्कः ॥ ३५ ॥
उद्गीतिः
genderपुंक्लीm. n.
गुल्मस्तु विटपः स्तम्बः प्रकाण्डरहितो मतः ।छल्ली वल्कं वल्कलं च त्वचि चोचमपि स्मृतम् ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
व्यलीककिञ्जल्कवलीकतङ्कावितङ्कवल्मीकतटाकनिष्काः ।तडाकवर्चस्कविशेषकाश्चविटङ्कवल्कौ पुलकालकौ च ॥ १२९ ॥
उपेन्द्रवज्रा
genderपुंक्लीm. n.
अजिनं चर्म कृत्तिस्त्वक्चीरं वल्कं च वल्कलम् ।वितर्दिर्वेदिका वेदी गुहा स्यात्कन्दरा दरी ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वचा त्वक् वल्कलं वल्कं छल्ली चोचं च कथ्यते ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्था (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सारो मज्जा च मज्जा स्त्री वृक्षादेः सारभागके ।त्वक् स्त्री त्वचा त्वचं चोचं वल्कं वल्कलचोलकम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
त्वचस्त्वचा त्वक् च चोचं शल्कं वल्कं च वल्कलम् ।शकलं वल्के शल्के त्वर्धेऽपि शल्कं शकलेऽपि ॥ १२९ ॥
metre not recognised
genderक्लीneut.
बुध्नाङ्घ्री मूलनेत्रे च शिखराग्रे शिखा स्त्रियाम् ।त्वक्त्वचाच(छ?)ल्लयश्चोलो वल्कं वल्कलमस्त्रियाम् ॥ ४४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
आनापजननाडीभ्यो युगमङ्गं पदं व्रणम् ।अनक्षे दुन्दुभिरथ बहुत्वेऽप्यसवो ग्रहाः ।सक्तवो वल्कजालाजा दाराः प्राणा दशा इति ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चोचं वल्कं च सारस्तु मज्जा स्नावः किनाटकम् ।निष्कुटः कोटरो न स्त्री विदलं दारु पाटितम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्कोऽस्त्रियां तैलघृतादिशेषेदम्भे च पापे च बिभीतके च ।विट्किट्टयोः पापहृदि त्रिलिङ्ग्यांवल्कं तु शल्केन समार्थमुक्तम् ॥ ९ ॥
इन्द्रवज्रा
meaningsशल्क
द्वे नृजात्यन्तरे मल्लीक्षत्त्रियप्रभवेऽथ सा ।नृस्त्रियोः स्यात् संवरणे वल्कस्तु दशने नरि ॥ ११७३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 सं (wrong syllable)
meaningsदशन
अस्त्री तु वल्कले ना तु वधो हननवज्रयोः ।बले स्त्री तु कलम्ब्याख्यजलशाके वधा त्रि तु ॥ ११७४ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवल्कल
वल्क as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश त्वच्त्वक्त्वचाचोचशब्दाः स्युः वल्के चर्मणि पत्रके । रुग्रुचावपि रश्मिः स्याच्छोभाभिलाषयो रुचा ॥ Dharaṇikośa 5.2.1
- कोषकल्पतरु शल्क[247b]कर्कस्तु शुक्लाश्वघटानलेषु राशौ तथा दर्पण ईरितोऽयम् । तर्को वितर्केच्छययोः(?)क्रियाया भेदे च शल्कं शकले च वल्के ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.1.8
- कोषकल्पतरु त्वच्प्रतिमायां पूजायामर्चा चर्चा स्थासकसुचर्चिकाचिन्ताः । इच्छाशोभारुचयो रुचिः स्त्रियां चर्मवल्कयोस्त्वक् ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.5.8
- कोषकल्पतरु शकलअथानिलः स्याद्वसुवातवाची खण्डे तु वल्के त्वचि रोहितादेः । क्लीबे प्रदिष्टं शकलं च राग- वस्तुन्यथ स्याद्गरलं स्त्रियां न ॥ ९६ ॥ Koṣakalpataru 6.28.96
- शब्दरत्नावली शङ्कोचिशङ्कोचिः मीनभेदे स्याद्वल्के क्लीबञ्च कुङ्कुमे । सम्यग्मनोज्ञे शुद्धे तु सङ्गते चाप्यलिङ्गकम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.17
- शब्दरत्नावली छल्लीचुल्ली चितायामुद्धाने चलं स्यादधमेंऽशुके । छलं स्यात्स्खलिते शाष्ये छल्ली सन्तानवल्कयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.13
- वैजयन्ती त्वच्यथा तृष्णा यथा तर्षस्त्वग्गन्धद्रव्यवल्कयोः । Vaijayantī 8.2.21