मर्मर
marmaraपुं · masc.In 15 kośas: 16 synonym verses, 4 as a nānārtha head word.
genderपुंmasc.
शब्दे निनादनिनदध्वनिध्वानरवस्वनाः ॥ २२ ॥स्वाननिर्घोषनिर्ह्रादनादनिस्वाननिस्वनाः ।आरवारावसंरावविरावा अथ मर्मरः ॥ २३ ॥स्वनिते वस्त्रपर्णानां भूषणानां तु शिञ्जितम् ।निक्वाणो निक्वणः क्वाणः क्वणः क्वणनमित्यपि ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्मरः शुष्कपर्णानां विस्फारो धनुषां ध्वनिः ।वृंहितं वारणानां च हेषा ह्रेषा च वाजिनाम् ॥ १५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
डक्कणं हात्कृते पत्रवस्त्रादीनां तु मर्मरः ।पर्दनं गुदशब्दे स्यात्कुक्षौ कर्दनमित्यपि ॥ ६५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चीवरं भिक्षुसङ्घाटी समौ नक्तककर्पटौ ।ऊर्मिका स्यात् स्त्रियां वस्त्रभङ्गशब्देऽस्य मर्मरः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मर्मरो वस्त्रपर्णादेर्भूषणानां तु शिञ्जितम् ।हेषा ह्रेषा तुरङ्गाणां गजानां गर्जबृंहिते ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रतिभवो रणितं मणितं समेवसनपर्णभवः स च मर्मरः ।पिकभवः स कुहू रुतमन्तिमेपतगजे त्विह कूजि[46b]तकूजने ॥ ५८ ॥
द्रुतविलम्बितम्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मर्मरो वस्त्रपत्राणां शिञ्जितं भूषणोद्भवे ।वाजिनां हेषया ह्रेषा करिणां गर्जबृंहिते ॥ २९७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दे निर्ह्रादनिर्घोषारावारवविरावकाः ।मर्मरो मर्मकश्च स्याद्वस्त्रपर्णध्वनौ द्वयम् ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मण्डुको मण्ड इति च मण्डी मर्मर इत्यपि ।कोलद्वयसमासक्ते सङ्घटी तारिणीति च ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निःस्वानो निस्वनो नादो ह्रादनिर्घोषरावकाः[कः] ।मर्मरो वस्त्रपर्णोत्थः सिञ्जितं भूषणारवः ॥ ३५६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
व्याकुलो येन लोकः स्यात् तुमुलः स च उच्यते ।मर्मरो वस्त्रपर्णादेर्भूषणानां तु शिञ्जितम् ॥ २५५१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वस्त्राणामपि पर्णानां शब्दो मर्मर उच्यते ।अथ भूषणशब्दे तु शिञ्जा शिञ्जितमित्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शब्दध्वाननिनादनादनिनदस्वानस्वना निस्वन-ह्रादारावविरावघोषरसंरावारवाश्च ध्वनिः ।निःस्वानोऽपि रणोऽपि च प्रतिनिनादे स्यात्प्रतिश्रुत् स्त्रियांसंभोगे मणितं ध्वनिर्वसनपर्णानां स्वनो मर्मरः ॥ २२३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्metre not read in every linenearly शार्दूलविक्रीडितम्
genderपुंmasc.
डक्कनं हात्कृते पत्रवस्त्रादीनां तु मर्मरः ।पर्दनं गुदने शब्दे कर्दनं कुक्षिकूजिते ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सुखं दुःखं मलं छिद्रं किलासं सिध्ममर्मरौ ।रभसः पलितं श्वित्रमेतेऽपि त्रिषु धर्मिणि ॥ १४४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
मर्मरा दारु हरिद्रा वस्त्रभेदे च मर्मरः ।एकाग्रमेकतानाख्यमेकाग्रं स्यादनाकुलम् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ह (wrong syllable)
meaningsवस्त्रभेद
छन्दोभेदे मञ्जरी स्थूलमुक्ता-वल्लर्योः स्याच्छ्रामदाख्ये च वृक्षे ।वासोभेदे मर्मरी पीतदारौशुष्कानां तु स्याद्दलानां ध्वनौ ना ॥ ८५ ॥
शालिनी
meaningsशुष्कदलध्वनि
मर्मरस्तु पुमान् वस्त्रपर्णानां स्वनिते तथा ।मर्मरा भक्षभेदे स्त्री मौडीसंज्ञेऽथ मस्तकः ॥ १३६६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवस्त्रपर्णस्वनित
मसूरा मसुरा वेश्यास्वथ व्रीहौ पुमानयम् ।पापरोगे मसूरी स्यात्तथा मसुरिकेत्यपि ॥मर्मरः पीतकाष्ठे स्याद्वस्त्रपर्णादिनिस्वने ।मञ्जरं मञ्जरी च स्यान्मुक्तातिलकवल्लीषु ॥मदिरा तु सुरायां स्त्री मदिरो मत्तखञ्जने ।मुकुरः कुलवृक्षे स्याद्दर्पणे दण्डभिद्यपि ॥मार्जार ओतौ खट्टासे मिहिरो वृद्धसूर्ययोः ।मुदिरः कामुके मेघे मुहिरो मूर्खकामयोः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 7 ल्ली (wrong syllable)