उपकण्ठ
upakaṇṭhaक्ली · neut.In 14 kośas: 18 synonym verses, 2 as a nānārtha head word.
उत्तेरितमुपकण्ठमास्कन्दितकमित्यपि ।उत्प्लुत्योत्प्लुत्य गमनं कोपादिवाखिलैः पदैः ॥ १२४९ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
पार्श्वं समीपं सविधं ससीमाभ्याशं सवेशान्तिकसंनिकर्षः ।सदेशमभ्यग्रसनीडसंनिधानान्युपान्तं निकटोपकण्ठे ॥ १४५० ॥संनिकृष्टसमर्यादाभ्यर्णान्यासन्नसंनिधी ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
समीपे निकटासन्नसन्निकृष्टसनीडवत् ॥ ६६ ॥सदेशाभ्याशसविधसमर्यादसवेशवत् ।उपकण्ठान्तिकाभ्यर्णाभ्यग्रा अप्यभितोऽव्ययम् ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
समीपं सनीडं समर्यादमारात्,सदेशं सवेशं ससीमोपकण्ठम् ।तथाभ्यर्णमभ्यग्रमभ्याशमाहु-र्बुधाः सन्निधानान्तिके सन्निकृष्टम् ॥ ६९२ ॥
भुजङ्गप्रयातम्
genderक्लीneut.
उत्तेरितमुपकण्ठमास्कन्दितकमित्यपि ।उत्प्लुत्योत्प्लुत्य गमनं क्रोधादिवाखिलैः पदैः ॥ २२३ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
स्याच्चोपकण्ठमभ्यर्णं सदेशाभ्यग्रके पुनः ।अभ्यासमभ्याशमपि संसक्ते त्वपदान्तरम् ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उत्तेरितं तूपकण्ठमास्कन्दितकमित्यपि ।उत्प्लुत्योत्प्लुत्य गमनं यद्भवेदतिवेगतः ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
निकटं सविधमुपान्तं तथोपकण्ठं च संनिधानं च ।पार्श्वं च संनिकर्षः पुंसि तथा संनिधिश्चात्र ॥ ७१ ॥
आर्या
genderक्लीneut.
समुद्रो वारिराशिश्च सरस्वान् सागरोऽर्णवः ।सीमोपकण्ठं तीरञ्च पारं रोधोऽवधिस्तटम् ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समीपसंनिधानोपकण्ठाभ्यग्राणि संनिधिः ।उपान्त्यसविधे पार्श्वमुपान्तनिकटे अपि ॥ ३३८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
समीपं निकटं पार्श्वं समयाभ्यर्णमन्तिकम् ।उपकण्ठं संनिधानोपान्ते सविधसंनिधी ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
उत्तेरितमुपकण्ठं तथाऽऽस्कन्दितकं खलु ।उत्प्लुत्योत्प्लुत्य गमनं क्रोधादिवाखिलैः पदैः ॥ २२५८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 प (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 दि (wrong syllable)
genderक्लीneut.
उपकण्ठं तथोपान्तं समर्यादं पुनस्तथा ।सवेश इति नामानि मन्यन्ते शब्दशास्त्रिणः ॥ २६३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
अभ्यग्राभ्यर्णसविधा उपकण्ठोऽभितोऽव्ययम् ।अथाव्यवहितं लग्नं संसक्तमपदान्तरम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दक्षिणसरलोदारास्तुल्याः सुकलः स दातृभोक्ता यः ।अन्तिकनिकटसनीडाभ्यर्णाभ्यग्रोपकण्ठसविधास्तु ॥ १६६० ॥
गीतिः
genderविadj.
उलपशल्योपकण्ठे द्वे कपाटो द्वारकण्टकः ।कवाटश्चाररं कन्थावाटः प्राकार इत्यपि ॥ ७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
तत्रास्कंदितकं कोपादिव सर्वैः पदैर्मुहुः ।उत्प्लुत्योत्प्लुत्य गमनमुपकण्ठापराभिधम् ॥ १२० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सदेशसविधासन्नसन्निकृष्टसवेशवत् ।उपकण्ठसमर्यादसवेधानि सनीडकम् ॥ १४१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
नागदन्तीपृश्निपर्ण्योरोषध्योरिति पूर्ववत् ।समासाद्युपकण्ठं तु सामीप्याख्यगुणे नपि ॥ १०१ ॥
अनुष्टुप्
meaningsसामीप्याख्यगुण
अश्वस्यास्कन्दिताभिख्यगतौ च त्रि तु तद्वति ।समीपगुणयुक्ते च स्यादुपाध्यायवाक् पुनः ॥ १०२ ॥
अनुष्टुप्
doubtful