कालकण्ठ
kālakaṇṭhaपुं · masc.In 10 kośas: 10 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 3 as a meaning of another word.
दरणो रजकश्चेति कोकिलः पिक इत्यपि ।वसन्तकर्णी मधुवान् कालकण्ठो वनप्रियः ॥ २९९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ईश्वरो हः शर्वगुह्यौ चन्द्रपर्यायशेखरः ।स्यान्नीलात्कालतः कण्ठपर्यायस्त्र्यम्बकार्थकः ॥ ८१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
आत्मघोषो गूढकामी धूलिजङ्घो निमित्तकृत् ।एकदृक्परभृद्द्रोणो नाडीजङ्घः कणूककः ॥स्त्रियां काकोलूकिका स्याद्वैरे वायसघूकयोः ।झम्पाशी मत्स्यरङ्कुर्वा रञ्जो मद्गुर्मलीरकः ॥कालकण्ठश्च दात्यूहः काकोलस्तु वनोद्भवः ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मेचकश्चन्द्रकस्तुल्यौ कोकिलो वनवल्लभः ।काकपुष्टः पिककः कालकण्ठस्ताम्राक्ष इत्यपि ॥ २२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दात्यूहे दित्यवाहः स्याद्विचारो दित्यवाट् चरः ।कालकण्ठः कालगलो नीलकण्ठो विरोचनः ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बहुरूपः कृत्तिवासाः सन्ध्यानाटी कपालभृत् ।मृत्युञ्जयः सुप्रसादः कालकण्ठो कृषाकपिः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्यात् कुक्कुभः कुक्कुटकः कुलालः कुहकस्वनः ।दात्युहोपि च दात्यूहो दात्यौहः कालकण्ठकः ।कालकण्ठश्च मासङ्गः सितकण्ठः कठाठुकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्रियां तयोः स्त्र्यपत्येऽपि चाटकेरो नरे तुकि ।जलरङ्कौ जलरञ्जः कालात्कण्टक-कण्ठगौ ॥ ३५७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
कृशानुरेता गिरिशो गिरीशो नीललोहितः ।श्रीकण्ठः खण्डपरशुः कालकण्ठो दशाव्ययः ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
किकीदिविः स्वर्णचूडश्चित्रवाजो विशोककः ।कोकिलस्तु कुहूकण्ठः कालकण्ठो वनप्रियः ॥ ७९८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्या[275a]न्नीलकण्ठोऽपि च कालकण्ठोहरे मयूरे चटकेऽञ्जनाक्षे ।दात्यूहके स्यादपि पीतसारेस्याद्धारिकण्ठः पिकवाचको ना ॥ ६६ ॥
इन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly इन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 ह (wrong syllable)
meanings
स्यात् कालकण्ठो दात्यूहे समासार्थादि पूर्ववत् ।कालकुण्डस्तु ना विष्णौ यमे चापि द्वयोः पुनः ॥ १५९ ॥
अनुष्टुप्
meaningsदात्यूह
doubtful
कालकण्ठ as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु दात्यूहदात्यूहः स्याच्चातके कालकण्ठे ऽथात्यूहा स्यात्केकिनी स्त्री तु नील्याम् । स्याद्वैदेही जानकीवाणिजस्त्री- पिप्पल्यर्था रोचनायां तथैव ॥ ५३ ॥ Koṣakalpataru 6.32.53
- नानार्थार्णवसंक्षेप दात्यूहदात्यूहः कालकण्ठाख्यखगे द्वे चातके तथा । दारदस्तु पुमान् सिन्धुसंज्ञके नीवृदन्तरे ॥ ९२४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.924
- शब्दरत्नावली प्रत्यूहप्रत्यूहा नीलिकायां ना कालकण्ठे विहङ्गमे । आग्रहो ग्रहणे शक्तौ क्रमणेऽनुग्रहेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.33.16