कुलाल
kulālaपुं · masc.In 17 kośas: 16 synonym verses, 6 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालः स्यात्तन्तुवायः कुविन्दकः ।संवाहकोऽङ्गमर्दी स्यात्तुन्नवायश्च सौचिकः ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेखकोऽक्षरचञ्चुश्च चण्डिलः क्षुरमर्दकः ।कुम्भकारः कुलालः स्याच्चक्री भार्गव इत्यपि ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दण्डभृच्चक्रजीवोऽपि कुलालोप्यथ लेपकः ।पुलगण्डः सुधाजीवी तन्तुवायः कुविन्दकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अङ्गनं प्राङ्गनं क्लीबेऽजिरं चत्वरमङ्गणम् ।छदौ छदिश्छादिषौ स्त्री कुलालं पटलं त्रिषु ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
लेखाधिकारी कायस्थः पञ्जिकाकार इत्यपि ।मालाकारो मालिकः स्यात्पुष्पाजीवस्तु पुष्पलूः ।पुष्पलावी कुलालस्तु मृत्करो भरटोऽपि सः ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालः स्याच्चक्री भार्गव इत्यपि ।आपाकः पुटपाणः स्यात्पचनं पाकमण्डलम् ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्णेजकः स्याद्रजकः कुलालो दण्डभृत्पुनः ।कुम्भकारश्चक्रजीवी शस्त्रमार्जोऽसिधावकः ॥ ४२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलालः कुम्भकारे स्यान्मालाकारस्तु मालिकः ।लेपोपजीविनि प्रोक्तः पलगण्डश्च लेपकः ॥ ५७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालश्च कुम्भस्तु कलशो घटः ।स्वर्णकारः कलादश्च मालाकारस्तु मालिकः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दण्डभृत् कुम्भकारश्च कुलालश्चक्रजीवकः ॥ १५४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
स्यात् कुक्कुभः कुक्कुटकः कुलालः कुहकस्वनः ।दात्युहोपि च दात्यूहो दात्यौहः कालकण्ठकः ।कालकण्ठश्च मासङ्गः सितकण्ठः कठाठुकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मालाकारः मालिकः स्यात् पुष्पलावक इत्यपि ।कुलालः कुम्भकारश्च दण्डभृत् मृत्करोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलालः कुम्भकारः स्याद् भाण्डकृच्चोर्ध्वनापितः ।तस्य चक्रं भ्रमिः स्त्री स्यात् पचनं पाकमण्डलम् ॥ १५२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुंभकारः कुलालोऽस्य पचनं पाकमण्डलम् ।धूसरश्चाक्रिकस्तैली पिण्याको ना खलिः स्त्रियाम् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्त्री[तू]ज्जयिन्यामथ नेत्रपिण्डेमार्जारके पुंसि बिडाल उक्तः ।बिसे मृणालं त्रिषु तद्द्वयोन-मुशीरकेऽथो ककुभे कुलालः ॥ ३९ ॥
उपजातिः
meaningsककुभ
कुलालो द्वे कुम्भकार कुलाली तु स्त्रियामियम् ।चक्षुष्यासंज्ञभैषज्ये कुलायस्तु नृलिङ्गकः ॥ ५२३ ॥
अनुष्टुप्
meaningsकुम्भकार
कुलाल as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु चक्रिन्चक्री हरौ स्याच्छकटे कुलाले ग्रामोद्भवे * ककुभद्रुमे तु । धनुर्धरे पार्थविदग्धयोश्च धन्वी कृती पण्डितयोग्ययोः स्यात् ॥ ७७ ॥ Koṣakalpataru 6.21.77
- नानार्थार्णवसंक्षेप चक्रिन्द्वे कुलाले गृहस्थे च तौलिके भुजगेऽपि च । त्रि तु स्याच्चक्रवन्मात्रे चारस्तु स्यान्नरि स्पशे ॥ ४१० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.410
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुम्भकारीकुलत्थिकाख्यभैषज्ये कुलाले तु द्वयोरथ । कुम्भीनसः सर्पमात्रे द्वयोर्दर्वीकरान्तरे ॥ १८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.180
- परमानन्दीयनाममाला चक्रिन्चर्चा देव्यां च निन्दायां चिन्तायां स्थासकेऽपि च । चक्री कोके कुलालेऽपि सार्वभौमे रथे हरौ ॥ १७९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.11.179
- शब्दरत्नावली चक्रिन्ग्रावा स्यात्पुंसि पाषाणे दृढे पृथ्वीधरेऽपि च । गृञ्जनो ना रसोने स्त्री निषाक्तपशुमांसके ॥ गोस्तनो ना हारभेदे द्राक्षायां स्त्री च गोस्तनी । गोमी पुंसि जम्बुके स्याद्गोमत्युपासके त्रिषु ॥ चलनं भ्रमणे कम्पे क्लीबं कम्पयुते त्रिषु । चलनी वस्त्रविधिन्यां वारीभेदे च कुत्रचित् ॥ चक्री काककुलालाजग्रामजालिकसूचके । सर्पे तैलिकभेदे स्याद्वासुदेवे च पुंस्ययम् ॥ चर्मी भृङ्गरिटौ भूर्जे मोचाफलकहस्तयोः । चर्म क्लीबन्तु फलके कृत्तौ त्वचि तु कुत्रचित् ॥ चेतनो वाच्यवत् प्राणयुक्ते च संविदि स्त्रियाम् । छर्दनं वमने क्लीबं पुंसि निम्बेऽप्यलम्बुषे ॥ छदनं चलने पक्षे पिधानेऽपि नपुंसकम् । छेदनन्तु द्विधा कार्ये कर्त्रनेऽपि च न द्वयोः ॥ जवनस्तु रये वेगिहये वेगवति त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.55
- त्रिकाण्डशेष चक्रिन्चीनौ वस्त्रत्रीहिभेदौ चिह्नं लक्ष्मपताकयोः । चक्रिणौ विष्णु भुजगकुलालग्रामजालिनः ॥ २३८ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.238
- वैजयन्ती चक्रिन्चटुश्चाटुश्च राजादिस्तुतौ पशुपिचिंडके । चक्री विष्णौ कुलालेऽहौ च्युपौ पवनसंक्रमौ ॥ २३ ॥ Vaijayantī 6.1.23