कुम्भकार
kumbhakāraपुं · masc.In 17 kośas: 17 synonym verses, 1 as a nānārtha head word, 7 as a meaning of another word.
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालः स्यात्तन्तुवायः कुविन्दकः ।संवाहकोऽङ्गमर्दी स्यात्तुन्नवायश्च सौचिकः ॥ ५९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
लेखकोऽक्षरचञ्चुश्च चण्डिलः क्षुरमर्दकः ।कुम्भकारः कुलालः स्याच्चक्री भार्गव इत्यपि ॥ ३४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स च स्यात्कुलमित्रो ना मालाकारस्तु मालिकः ।आरामिकः पुष्पलावः कुम्भकारश्च मृत्करः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुम्भकारो दण्डभृच्च स्तो दार्दुरिक-चाक्रिकौ ।कुलालचक्रं दण्डारः पलगण्डस्तु लेपकः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालः स्याच्चक्री भार्गव इत्यपि ।आपाकः पुटपाणः स्यात्पचनं पाकमण्डलम् ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुर्कटः कुम्भकारः स्यात्कुकुभः कुहकध्वनिः ।दीपकच्छेकमुख्यास्तु गृहासक्ता मृगाण्डजाः ॥ २४० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निर्णेजकः स्याद्रजकः कुलालो दण्डभृत्पुनः ।कुम्भकारश्चक्रजीवी शस्त्रमार्जोऽसिधावकः ॥ ४२६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कारुः शिल्पी शिल्पकर्त्ता कुम्भकारः कुलालकः ।तन्तुवायस्तन्त्रवायः पटकर्त्ता कुविन्दकः ॥ ६४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुम्भकारः कुलालश्च कुम्भस्तु कलशो घटः ।स्वर्णकारः कलादश्च मालाकारस्तु मालिकः ॥ ५७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दण्डभृत् कुम्भकारश्च कुलालश्चक्रजीवकः ॥ १५४७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
मालाकारः मालिकः स्यात् पुष्पलावक इत्यपि ।कुलालः कुम्भकारश्च दण्डभृत् मृत्करोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अभिषिक्तः कुम्भकारः शूलिकश्च यथाक्रमम् ।क्षत्रियाद्यासु संजाता ब्राह्मणाद्व्यभिचारतः ॥ १५१३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुलालः कुम्भकारः स्याद् भाण्डकृच्चोर्ध्वनापितः ।तस्य चक्रं भ्रमिः स्त्री स्यात् पचनं पाकमण्डलम् ॥ १५२० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुद्रः स्यात्पादजो दासो ग्रामकूटो महत्तरः ।मालिकः पुष्पलावः स्याकुम्भकारस्तु मृत्करः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कक्ष्याजीवात्स दौः षन्तो निषादो ध्वजघोषणात् ।कुंभकारो भाण्डवृत्तिरेष स्यादूर्ध्वनापितः ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.doubtful
नरि कुम्भकार उक्तः कुलालके तत्स्त्रियां कुलत्थ्यां स्त्री ।गदिता तु तुण्डिकेरी कर्पास्यां बिम्बिकायां च ॥ ३९ ॥
आर्या
meaningsकुलालक
कुम्भकार as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कुलालशृगालो जम्बुके प्रोक्तो निःसत्त्वे दानवान्तरे । कुलालः कुम्भकारः स्यात्कुलालः कुक्कुभो मतः ॥ Dharaṇikośa 27.2.37
- कोषकल्पतरु काकोलशूरे च[72a] भृत्ये भडिलोऽथ दूते स्याद्भण्डिलो भद्रगतस्तु षण्ढे । स्याद्द्रोणकाके नरि कुम्भकारे काकोलमस्त्री विष[वाच]कं [स्यात्] । स्त्री शङ्कुला क्रीडनकन्दुके स्या- दिर्वांरुकायामपि शस्त्रभेदे ॥ ३७ ॥ Koṣakalpataru 6.28.37
- कोषकल्पतरु कुलालस्यात्कुम्भकारेऽञ्जनके कुला[लं] कण्डोल उक्तः पिटके च निष्ट्ये । अद्रौ सुवेलः प्रणते च शान्ते- ऽवेलोऽपलापेऽप्यथ पूगचूर्णे ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.28.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप कुलालकुलालो द्वे कुम्भकार कुलाली तु स्त्रियामियम् । चक्षुष्यासंज्ञभैषज्ये कुलायस्तु नृलिङ्गकः ॥ ५२३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.523
- परमानन्दीयनाममाला कुलालकुम्भिलः श्यालके चौरे श्लोकच्छायाहरेऽपि सः । कुलालः कुम्भकारे स्याद्घूके ककुभपादपे ॥ ११६ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.116
- शब्दरत्नावली कामलकामलं कुम्भकारे च विषभिछ्राणकाकयोः । सर्पे नरकभेदे च तथा शूकरभिद्यपि । काहला स्त्री वाद्यभेदे स्त्रियां स्यादप्सरीभिदि ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.51
- शब्दरत्नावली कुलालकुन्तलेश्चषके केशे ह्रीवेरयवयोरपि । कुलालः कुम्भकारे स्यात्कौशिके कुक्कुभेऽपि च । कुम्भिलः शालमत्स्ये स्याच्चौरश्लोकार्यचौरयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.54