कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

पचन

pacanaक्ली · neut.

In 10 kośas: 7 synonym verses, 10 as a meaning of another word.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव सङ्कीर्णकाण्डः Kalpadrukośa 1.10.41 · p. 239
व्यधा वेधे पचा पाके विपाकः पचनं पुनः ।विश्रामविश्रमौ तुल्यौ हवो हूतौ वरो वृतौ ॥ ४१ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ स्वर्गवर्गः Koṣakalpataru 1.2.123 · p. 20
वह्निर्वैश्वानरो* ज्वलन-हुतभुजौ वीतिहोत्रोऽप्सुयोनिःशोचिष्केशः शिखावान्पवि-पचन-शुचि-ज्वाल-जिह्वानलाः स्युः ।सप्तार्च्चिः शुन्ध्यु-शुक्राद्यनि-वनि-दहनोदर्चिरर्चिष्मदग्नि-स्वाहानाथाश्रयाशानिलसख-शिखिनश्चित्रभानुः कृशानुः ॥ १२३ ॥
स्रग्धराmetre not read in every linenearly स्रग्धरा
genderपुंmasc.
नाममालिका Nāmamālikā · भोज भूम्यादिनामधेयप्रकरणम् Nāmamālikā 3.244 · p. 39
कुम्भकारः कुलालः स्याच्चक्री भार्गव इत्यपि ।आपाकः पुटपाणः स्यात्पचनं पाकमण्डलम् ॥ २४४ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास तृतीयः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 3.8 · p. 52
सप्तोदर्चिरप्पित्तं च हव्यवाहाशुशुक्षणी ।पचनो हिरण्यरेता बर्हिर्ज्योतिस्तमोहरः ॥ ८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 हि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1520 · p. 184
कुलालः कुम्भकारः स्याद् भाण्डकृच्चोर्ध्वनापितः ।तस्य चक्रं भ्रमिः स्त्री स्यात् पचनं पाकमण्डलम् ॥ १५२० ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.27 · p. 138
कुंभकारः कुलालोऽस्य पचनं पाकमण्डलम् ।धूसरश्चाक्रिकस्तैली पिण्याको ना खलिः स्त्रियाम् ॥ २७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश धर्मकर्माध्यायः Vaijayantī 5.2.32 · p. 194
प्रेजनं स्यादपसरो रंधनं पचनं पचा ।क्षयः क्षिया नयो नायो मदो मादः स्नवः स्रवः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.

पचन as a meaning in nānārtha verses

  • धरणिकोश निपाकनिपाकौ पचनस्वेदौ खल्वकौ स्वल्पपामरौ । पिष्टकोऽक्षिगदे पिष्टे टुण्टुकौ स्वल्पशो[3]णकौ ॥ Dharaṇikośa 1.1.8
  • कोषकल्पतरु तापरोपो रोपणबाणयोरथ भवेत्सूपः पुमान्व्यञ्जने तत्कारे स्पृशि तु क्षुपे छुप इति स्याद्वायुवेण्योश्च यः । कूपोऽन्धौ गुणवृक्षके च विवरे मृन्मानके कूपके तापः स्यात्पचते तथातितपने नद्यन्तरे च स्त्रियाम् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.22.2
  • नानार्थार्णवसंक्षेप पक्वअजयस्तु खलेऽप्याह तस्यार्थश्चिन्त्यतां बुधैः । क्लीबं तु पचने विद्याच्छृतक्षीरजदध्नि च ॥ ७२० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.720
  • नानार्थार्णवसंक्षेप पचिपचिस्तु नाग्नौ पचतौ बुभुक्षायां तु सा स्त्रियाम् । पणिस्तु वणिजि त्रि स्याद् धातौ ना पणनार्थके ॥ ७३१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.731
  • नानार्थार्णवसंक्षेप विपाकरभसस्त्वाह विस्तारं विस्तृतिस्तम्बयोरथ । विपाकः पचने स्वेदे* विरुद्धे कर्मणः फले ॥ १९६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.2.196
  • नानार्थार्णवसंक्षेप पाचलपाचलो राधनद्रव्ये पुमान् स्यात् पचने तु नप् । पारिन्दस्तु पुमान् वृक्षे गाथके त्वभिधेयवत् ॥ ११४६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1146
  • शब्दरत्नावली विपाकविपाकः पचनस्वेदकर्मादि विसदृक् फले । विवेकः स्यात् पृथग्भावे जलद्रोण्यां विचारणे ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.141
  • शब्दरत्नावली आराधनअथर्वनो द्वयोर्वेदे भूमिदेवे च पुंस्यपि । अभिजनं कुले ख्यातौ जन्मभूमौ कुलध्वजे ॥ आयोधनं क्लीबलिङ्गं भवेद्युद्धे वधेऽपि च । भवेदाकलनं काङ्क्षा परिसंख्यानबन्धने ॥ आतञ्चनं प्रतीवायाप्यायनजीवनेष्वपि । आराधनं तोषणे स्यात्संप्राप्तो पचनेऽपि च ॥ आच्छादनं पिधाने स्याद्वस्त्रेऽपि वृतिमात्रके । आक्रन्दनं शोचने च तिरस्कारणे(?)पि च ॥ आवेशनं शिल्पिगृहे भूतावेशप्रवेशयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.104
  • शब्दरत्नाकर पाकपोतःप्रवहणे डिम्भे पाकः पचनडिम्भयोः । कालस्य चावधौ प्रैषः प्रेषणे मर्दनेऽपि च ॥ १९५४ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1954
  • त्रिकाण्डशेष पाकव्याघ्रे च कोषकारे व पाकौ पचनशावकौ । पुष्यलको गन्धमृगे कीलके क्षपणेऽपि च ॥ ३३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.33