तात

tātaपुं · masc.

In 17 kośas: 17 synonym verses, 3 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.556 · p. 25

वप्ता च जनकस्तातो बीजी जनयिता पिता ॥ ५५६ ॥

अनुष्टुप्

वप्तृपुं जनकपुं तातपुं बीजिन्पुं जनयितृपुं पितृपुं

genderपुंmasc.

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्ट Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa · हेमचन्द्र मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇipariśiṣṭa 3.31 · p. 5

वप्पो जनित्रो रेतोधास्तातो जानी तु मातरि ।

अनुष्टुप्

वप्पपुं जनित्रपुं रेतोधस्पुं तातपुं जानीस्त्री

genderपुंmasc.

अभिधानचिन्तामशिलोञ्छ Abhidhānacintāmaśiloñcha · जिनदेवमुनीश्वर मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaśiloñcha 3.37 · p. 2

मनोजवस्ताततुल्ये प्रभविष्णुरपि क्षमे ॥ ३७ ॥

अनुष्टुप्

मनोजवपुं तातपुं प्रभविष्णुवि क्षमवि

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह मनुष्यवर्गः Amarakośa 2.6.28

स्वजाते त्वौरसोरस्यौ तातस्तु जनकः पिता ॥ २८ ॥

अनुष्टुप्

औरसपुं ओरस्यपुं तातपुं जनकपुं पितृपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.504 · p. 58

अम्बा सवित्री जननी च माता,वप्ता च तातो जनकः पिता च ।स्नुषा जनी पुत्रवधूर्वधूः स्यात्,प्रजावती भ्रातृवधूः स्मृता च ॥ ५०४ ॥

उपजातिः

अम्बास्त्री सवित्रीस्त्री जननीस्त्री मातृस्त्री वप्तृपुं तातपुं जनकपुं पितृपुं स्नुषास्त्री जनीस्त्री पुत्रवधूस्त्री वधूस्त्री प्रजावतीस्त्री भ्रातृवधूस्त्री

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.100 · p. 31

ज्ञातेयं देहकर्त्ता तु तातो जनयिता पिता ।जन्यो वप्रश्च सविता वप्ता जन्मार्थकारकः ॥ १०० ॥

अनुष्टुप्

ज्ञातेयक्ली देहकर्तृपुं तातपुं जनयितृपुं पितृपुं जन्यपुं वप्रपुं सवितृपुं वप्तृपुं जनकपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नाट्यवर्गः Koṣakalpataru 1.6.53 · p. 80

वृद्धस्तातोऽथ वत्सः स्यात्पुत्रकश्च कनीयसि ।आयुष्मन्निति संबोध्यो रथी सूतेन सर्वदा ॥ ५३ ॥

अनुष्टुप्

तातपुं वत्सपुं पुत्रकपुं आयुष्मत्पुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.87 · p. 209

तातस्ततः पिता वप्ता रेतोधा जनकोऽपि च ।[79b]बीजी जनयितासौ तु व्रती संस्कारकृद्यदि ॥ ८७ ॥

अनुष्टुप्

तातपुं पितृपुं वप्तृपुं रेतोधस्पुं जनकपुं बीजिन्पुं जनयितृपुं व्रतिन्पुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.221 · p. 128

पिता जनकतातौ तु वप्ता जनयिता समौ ।रेतोधोबीजिनौ चापि पितृतातपितामहौ ॥ २२१ ॥

अनुष्टुप्

पितृपुं जनकपुं तातपुं वप्तृपुं जनयितृपुं रेतोधस्पुं बीजिन्पुं पितृतातपुं पितामहपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.54 · p. 4

तातो द्वितो जनुकरो भ्राता बन्धुः सहोदरः ।सहजन्मा सहजनु सहजो बान्धवोऽनुजः ॥ ५४ ॥

अनुष्टुप्

तातपुं द्वितपुं जनुकरपुं भ्रातृपुं बन्धुपुं सहोदरपुं सहजन्मन्पुं सहजनुस्पुं सहजपुं बान्धवपुं अनुजपुं

genderपुंmasc.

शारदीयाख्यनाममाला Śāradīyākhyanāmamālā · हर्षकीर्ति अङ्गवर्गः Śāradīyākhyanāmamālā 2.1.10 · p. 20

पिता तु जनकस्तातो वप्ता जनयितापि च ।अम्बा माता सवित्री च जनयित्री जनन्यपि ॥ १० ॥

अनुष्टुप्

पितृपुं जनकपुं तातपुं वप्तृपुं जनयितृपुं अम्बास्त्री मातृस्त्री सवित्रीस्त्री जनयित्रीस्त्री जननीस्त्री

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.890 · p. 134

वप्यो वप्ता तथा तातो बीजी बप्यः पिता पुनः ॥ ८९० ॥

अनुष्टुप्

वप्यपुं वप्तृपुं तातपुं बीजिन्पुं बप्यपुं पितृपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.172 · p. 94

तातः पिता प्रसविता वप्ता जनयिता गुरुः ।जन्मदो जनको जन्यो जनितापि च कुत्रचित् ॥

अनुष्टुप्

तातपुं पितृपुं प्रसवितृपुं वप्तृपुं जनयितृपुं गुरुपुं जन्मदपुं जनकपुं जन्यपुं जनितृपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि द्वितीयः काण्डः Śabdaratnākara 2.2 · p. 177

तात्तातो विषस्तविशं विहेलिम-विशेलिमौ ।सुरे दिवोका दिवौकास्तौ विहङ्गेऽपि, दैवतः ॥ २ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 वि (wrong syllable)

तात्अ तातपुं तविशक्ली विहेलिमपुं विशेलिमपुं दिवोकस्पुं दिवौकस्पुं दैवतपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.149 · p. 200

किलः केलिश्च जनके बप्पो वप्रश्च तातयुक् ।ततो जनयिता तद्वज्जनित्रोऽपि च मातरि ॥ १४९ ॥

अनुष्टुप्

किलपुं केलिपुं बप्पपुं वप्रपुं तातपुं जनयितृपुं जनित्रपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण मनुष्याध्यायः Śabdaratnākara 3.1.1122 · p. 138

त्वक् स्त्रिायमजिनं चर्म माता तु जननी प्रसूः ।जनयित्री सवित्री च तातो जनयिता पिता ॥ ११२२ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every lineimpossible sign sequence: ्वक् स्त्रिायमजिनंnearly अनुष्टुप्

त्वच्स्त्री अजिनक्ली चर्मन्क्ली मातृस्त्री जननीस्त्री प्रसूस्त्री जनयित्रीस्त्री सवित्रीस्त्री तातपुं जनयितृपुं पितृपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश भूताध्यायः Vaijayantī 4.4.29 · p. 175

बीजी तु जनको वप्ता तातो जनयिता पिता ।पितामहः पितृपिता तत्पिता प्रपितामहः ॥ २९ ॥

अनुष्टुप्

बीजिन्पुं जनकपुं वप्तृपुं तातपुं जनयितृपुं पितृपुं पितामहपुं प्रपितामहपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ तान्ताः Koṣakalpataru 6.16.12 · p. 206

तातोऽनुकम्प्ये जनकेऽपि जातंजातौ गणे च त्रिषु तु प्रजाते ।त्राते तु पातः पतनेऽथ रातोलातश्च दत्तेऽप्युररीकृते च ॥ १२ ॥

इन्द्रवज्रा

meaningsअनुकम्प्य जनक

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश तान्ताः Śabdaratnāvalī 7.16.14 · p. 215

जातीफले च मालत्यां छन्दस्यश्मन्तिकासु च ।ज्ञातिस्ताते सगोत्रे च पुमानप्रसवेऽपि च ॥ततं वाद्यव्याप्तयोर्ना मारुते विस्तृते त्रिषु ।तातः पितरि पूज्ये स्यादनुकम्प्ये च पुंस्ययम् ॥तिक्तः सुगन्धरसयोः पर्पटे तु नपुंसकम् ।तिक्ता च कटुरोहिण्यां वचनादौ तु वाच्यवत् ॥

अनुष्टुप्

meaningsपितृ पूज्य अनुकम्प्य

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.158 · p. 145

व्याप्तविस्तृतवाद्येषु ततं तिक्तं सुगन्ध्यपि ।चापे तृणत्वे तृणता तातः पित्रनुकम्पयोः ॥ १५८ ॥

अनुष्टुप्

meaningsपितृ अनुकम्प

तात as a meaning in nānārtha verses

कोषकल्पतरु वप्तृवप्ता तु ताते दहनेऽथ धाता रवौ विरिञ्चौ नरि भेद्यवत्तु । स्यात्पालकेऽथो जननीधरण्यो र्ब्राह्म्यादिषु स्याद्गवि चैव माता ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.16.40
कोषकल्पतरु पितृखे त्वन्तिमे मानकृतित्रये च पिता तु तातेऽप्यभयादिदे च । भर्ता प्रभौ धातरि चाथ नेता [289a] स्यान्नायके प्राप्तिकरे च भेद्ये ॥ ४१ ॥ Koṣakalpataru 6.16.41
कोषकल्पतरु ज्ञातिधात्र्यामथो बान्धवतातयोः स्या- ज्ज्ञातिर्द्वयोः प्रातिरियं प्रदेशे । पूर्तौ च बस्तिस्तु युगे च नाभे- रधोनिरूहेऽपि दशासु भूम्नि ॥ ६३ ॥ Koṣakalpataru 6.16.63
कोषकल्पतरु जन्यस्त्रियां च जन्यस्तु वधूवराणां ज्ञातौ च तातेऽथ रणे च हट्टे । स्वकान्तभृत्यस्य हिते च षण्ढे स्त्रियां प्रमोदे जननीसखीषु ॥ ११ ॥ Koṣakalpataru 6.26.11
कोषकल्पतरु वप्रवप्रस्तु तातेऽथ चये च रेणौ क्षेत्रे तटे च प्रथितः स्त्रियां न । शीघ्रं द्रुते स्यान्नलदेऽपि * * चक्राङ्गके द्वीपिकरञ्जयोस्तु ॥ ६० ॥ Koṣakalpataru 6.27.60
कोषकल्पतरु गुरुगुरुर्निषेकादिकरे * ताता- दिके सुराणामपि मन्त्रिणि स्यात् । विशेष्यवद्दुर्जरकेऽलघिष्ठे पृथौ रुरुर्दैत्यविशेषरङ्क्वोः ॥ ६५ ॥ Koṣakalpataru 6.27.65
कोषकल्पतरु पितामहपितामहो ब्रह्मणि तातताते तमोपहोऽर्केन्दुजिनेषु वह्नौ । तनूरुहोऽस्त्री गरुतीह लोम्नि समीरणे गन्धवहो नसि स्त्री ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.32.61
नानार्थार्णवसंक्षेप बीजिन्धान्ये स्याद्वंशजे तु त्रिर्बीजी बीजवति त्रिषु । ताते तु पुंसि बुद्धो ना सुगते त्रि तु पण्डिते ॥ ८६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.865
नानार्थार्णवसंक्षेप वप्तृक्ली नेत्ररोम्णि वप्ता तु त्रिषु व्रीह्यादिवापके । कारके मुण्डनस्यापि ना तु ताते वणिक् पुनः ॥ १२०७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1207
नानार्थार्णवसंक्षेप जनयितृजाते जघन्यादथ ना ताते जनयिता तथा । जनयित्री मातरि स्त्री त्रि तुत्पादकमात्रके ॥ २३९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.239
शब्दरत्नावली जनकचूलिका नाटकाङ्गे स्यात् करिणां कर्णमूलके । जनकस्तातनृपयोश्चूतकः कूपकाम्रयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.74
त्रिकाण्डशेष वप्रवप्रस्तातेऽस्त्रियां क्षेत्रे चये रेणौ च रोधसि । स्यादूषरे वनक्षेत्रे वल्लुरं गहनेऽपि च ॥ ३७१ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.371