तापस
tāpasaपुं · masc.In 15 kośas: 21 synonym verses, 5 as a meaning of another word.
वैखानसो वानप्रस्थो भिक्षुः सांन्यासिको यतिः ।कर्मन्दी रक्तवसनः परिव्राजकतापसौ ॥ ८०९ ॥पाराशरी पारिकाङ्क्षी मस्करी पारिरक्षकः ।
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 6 ल (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तपस्वी तापसः पारिकाङ्क्षी वाचंयमो मुनिः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाराशरी व्रती भिक्षुर्मस्करी पारिरक्षिकः ।परिव्राजकस्तपस्वी कर्मन्दी तापसः स्मृतः ॥ ४०९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 ज (wrong syllable)
genderपुंmasc.
परिव्राडपि कर्मन्दी तापसो मस्करी यती ।पाराशरी रक्तवस्त्रपर्यायः परिकाङ्क्ष्यपि ॥ १७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तेऽपि स्युः पाण्डुपुत्रार्थास्तापसा अथ यज्ञजा ।पाञ्चाली द्रौपदी कृष्णा पार्वती नित्ययौवना ॥ ४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तदेवोक्तं विज्जलं स्याल्लटवर्णं नवप्रियम् ।गन्धवल्कं तापसं तु सुरगन्धं च गोपनम् ॥ ४०३ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
दीर्घग्रीवश्च नीलाङ्गो वकस्तु शुक्लवायसः ।वकोटस्तापसः कङ्कस्तीर्थजङ्घो निशान्तकः ॥ ११० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्तु (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कृत्तिकासंभवार्थः स्यात्तापसः शपितोऽपि च ।क्रुष्टो मा विक्लिदः स्यन्दः सिन्धूत्थो बुध एकभूः ॥ १७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
गोमेदं तापसं चाथ स्थूलैला चन्द्रकन्यका ।पृथ्वीका त्वक्सुगन्धा च त्रिदिवा त्रिदिवोद्भवा ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नीवरो रक्तवसन - परिव्राजक - तापसाः ।साधन्तश्च भदन्तः स्यादथ वाचंयमो मुनिः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ऋषिर्मुनिर्यतिर्भिक्षुस्तापसः संशितो व्रती ।तपस्वी संयमी योगी वर्णी साधुश्च पातु वः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वानप्रस्थे तु वैखानसो यतिर्भिक्षुनामकः ।सांन्यासिको रक्तवस्त्रः कर्मन्दी तापसोऽपि सः ॥ ४०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कर्मन्दी मस्करी पाराशरी संन्यासिनि स्मृताः ।तपस्वी तापसः पारिकाङ्क्षी वाचंयमो मुनौ ॥ २३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परिव्राट् परिरक्षी च परिव्राजकतापसौ ।पाराशरी मस्करी च पाषण्डाः सर्वलिङ्गिनः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाराशरी च कर्मन्दी मस्करी व्राजकोऽपि च ।तपस्वी पारिकाङ्क्षी च तापसः परिकाङ्क्षिकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संन्यासिके तापसः स्यात् तपस्व्यपि च सूरतः ।सूरथोऽपि च दाने द्वौ शान्त-श्रान्तौ जितेन्द्रिये ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरीषपत्री पौण्ड्री च शोणपर्णस्तु तापसः ।इङ्गुदोऽङ्गारकश्चारपुण्ड्रः पाटलपुण्ड्रकः ॥ ६०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पाराशरी तु कर्मन्दी परिव्राण्मस्करी च सः ।वैखानसो वनेवासी वानप्रस्थश्च तापसः ॥ १२०५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शून्येश्वरस्तु कान्तारः कोषकारस्तु वंशकः ।शतघोरस्त्वीषत्क्षारः पीतच्छायोऽथ तापसः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 स्त्वी (wrong syllable)
genderपुंmasc.
बद्धदर्भो वेदयष्टिः कुण्डिका ना कमण्डलुः ।वैखानसो वनेवासी वानप्रस्थश्च तापसः ॥ १२४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
परे त्रिषु तपस्वी स्यात्तापसः पारिकांक्षिकः ।चतुर्थकालिको भिक्षुर्व्युष्टिरष्टमकालभुक् ॥ १२६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
तापस as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु तपोधनमहाधनं सिह्लकवाचि षण्ढे विशेष्यगं तद्बहुमूल्यगं स्यात् । तथा सुवस्त्रेऽथ तपोधनस्तु स्यात्तापसे योषिति तुण्डिकेर्याम् ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.21.2
- नानार्थार्णवसंक्षेप तपस्विन्तपस्वी शिशिरर्तौ च चन्द्रे च त्रिस्तु तापसे । शोच्ये च स्त्री तु मास्याख्यगन्धद्रव्ये तपखिनी ॥ ८४१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.841
- शब्दरत्नावली भट्टारकगिरिकेऽलकभेदे च भृङ्गे भ्रमरको मतः । तापसे नाट्यवाग्भेदे नृपे भट्टारको मनः ॥ Śabdaratnāvalī 7.1.187
- शब्दरत्नावली तपस्विन्चित्रभानुर्वीतिहोत्रभैरवे भास्करे पुमान् । चोलकी नागरङ्गे ना करीरे किष्कुपर्वणि ॥ जलाटनन्तु कङ्के स्याज्जलौकायां जलाटनी । तपस्विनी जटामांसीरोहिन्योस्तापसु त्रिषु ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.109
- शब्दरत्नावली तपोधनतपोधना तु मुण्डीर्यां तपसे तु तपोधनः । द्विजन्मा भूमिदेवे ना दशने च विहङ्गमे ॥ दुर्नामा दीर्घकौष्यां स्त्री दुर्णामक्लीबमर्शसि । देवसेना शक्रपुत्री देवनासेनयोः स्त्रियाम् ॥ नागाञ्जना तु हस्तिन्यां नागयष्ट्यामपि स्त्रियाम् । क्लीबं निधुवनं कल्पे सुरते नर्मकेलिषु ॥ निर्वासनं नगरादेर्बहिष्कारे च हिंसने । निर्भत्सनमलक्ते च खलीकारे च न द्वयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.110