शान्त
śāntaपुं · masc.In 21 kośas: 38 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
शृङ्गारहास्यकरुणारौद्रवीरभयानकाः ॥ २९४ ॥बीभत्साद्भुतशान्ताश्च रसा भावाः पुनस्त्रिधा ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंmasc.
genderविadj.
शान्तः षान्तश्च विड्गूथेऽशुचि वेशोऽपि वेषवत् ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
दान्तस्तु दमिते शान्तः शमिते प्रार्थितेऽर्दितः ॥ ९७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शृङ्गारहास्यकरुणा रौद्रवीरभयानकाः ।बीभत्साद्भुतशान्ताश्च नव नाट्ये रसाः स्मृताः ॥ ९२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तपस्वी संयतः शान्तो मुनिर्लिङ्गी यतिर्व्रती ।रजोहरणधारी च श्वेतवासाः सिताम्बरः ॥ ३४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
निवृत्तेन्द्रियलौल्यस्तु श्रान्तः शान्तश्च कथ्यते ।तपःक्लेशसहो दान्तो ह्यन्तर्वाणिश्च शास्त्रवित् ॥ ३९९ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
उन्नं क्लिन्नं स्मृतं नुन्नं क्षिप्तं तुन्नं च पीडितम् ।पन्नं तु पतितं प्रोक्तं सन्नं शान्तं च सूरिभिः ॥ ७६७ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
रौद्रश्च करुणश्चाष्टौ रसाः शान्तोऽपि च क्वचित् ।उत्साहो विस्मयो भीतिः क्रोधः शोकः शमोऽपि च ॥ १२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उक्तः स्वोच्चस्थितो दीप्तस्वस्थश्च स्वगृहो ग्रहः ।उदितो मित्रगेहस्थो शांतश्च शुभवर्गगः ॥ ११८ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
स्थाण्डिल्यः स्थण्डिलेशायी स्थण्डिलेशय इत्यपि ।तपःक्लेशसहोदान्तः क्षान्तः शान्तो जितेन्द्रियः ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
प्रेतवाहित आविष्टः शान्तो दान्तोऽथ दातरि ।दाको दारुश्च मुदिरो वचने स्थित आश्रवः ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पुष्टे तु पुषितं सान्त्वे क्षान्त उद्भ्रान्त उद्धते ।दान्तस्तु दमिते शान्तः शमिते प्राथितेर्दितः ॥ १६२ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
सुपर्वाणो देवयवः शान्ता वृन्दारकाः सुराः ।स्वप्नमृत्युजराव्याधिपर्यायपरिवर्जिताः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गारवीरकरुणाद्भुतहास्यभयानकाः ।रौद्रबीभत्सवात्सल्यशान्ता नाट्ये रसा दश ॥ ९० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृङ्गार-हास्य-करुणा भयानको रौद्र-वीर-बीभत्साः ।शान्ता[57a]द्भुताविति रसा दशमो वात्सल्यनामापि ॥ १२० ॥
आर्या
genderपुंmasc.
तपःक्लेशसहो दान्तः शान्तः श्रान्तो जितेन्द्रियः ।यतिर्यती स्थाण्डिलस्तु व्रतात्स्थण्डिलशायिनि ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
आर्द्रं सार्द्रं क्लिन्नं तिमितं स्तिमितं समुन्नमुत्तं च ।ज्ञप्तं ज्ञपितं शान्तं शमितं क्षान्तं तु मर्षितं सोढम् ॥ ४४ ॥
गीतिः
genderविadj.
क्षामं शान्तं कृशं क्षीणं हीनं जीर्णं च वैरिणाम् ।शीर्णावसानं दूनं च धैर्यं शौर्यं च पौरुषे ॥ १७१ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
पारिका[83]ङ्क्षी परिव्राट् च पाराशरिणि मस्करी ।जितेन्द्रियः शान्तदान्तौ तपःक्लेशसहोऽपि सः ॥ ४०४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
वचनं जल्पितं नन्द्यं गदितं ब्रह्ममर्चितम् ।अस्थिरं लपितं शान्तमाहारो व्यवहारकः ॥ १७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
वृषः श्रेयश्च पुण्ये स्यान्मुदे मोदो मदोऽपि च ।सुखे शान्तं(तं?) शर्म नर्म मङ्गले भावुकं मतम् ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शुभ्राः शुद्धाश्च शान्ताश्च रहोवासिन इत्यपि ।तेषां राजा महात्मासौ शेषो धर्मभृतां वरः ॥ ९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शान्तं सौख्यं सुखं शर्म शंसा वा शुभवेदनम् ।विधिश्च नियतिर्दिष्टं दैवं भाग्यं शुभं त्वयः ॥ ८२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शृङ्गारहास्यकरुणरौद्रवीरभयानकाः ।बीभत्साद्भुतशान्ताश्चेत्येते नव रसाः स्मृताः ॥ १११ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भयानकश्च बीभत्सोऽद्भुतशान्तौ रसाः नव ।ज्ञेयाः पुन स्त्रिधा भावा स्थायिनः सात्त्विकास्तथा ॥ ४३२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शान्तो जितेन्द्रियः श्रान्तः नामानि संभवन्ति वै ॥ १३४९ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
शृङ्गारवीरबीभत्साः रौद्रहास्यभयानकाः ।अद्भुतः करुणः शान्तो नाट्ये नवरसा अमी ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
संन्यासिके तापसः स्यात् तपस्व्यपि च सूरतः ।सूरथोऽपि च दाने द्वौ शान्त-श्रान्तौ जितेन्द्रिये ॥ २९५ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
शान्तं तालव्यदन्त्याद्यं भद्रं भन्द्रमसौख्यके ।तृप्तं दृप्रं बाधा बाध आबाधा चाऽमनस्यवत् ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 बा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
बीभत्साद्भुतशान्ताश्च नव नाट्यरसा इमे ।स्याच्चित्तविकृतिर्भावोऽनुभावस्तस्य बोधकः ॥ ९५५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
क्लिष्टे तु क्लेशितः क्षान्ते सोढमुद्वान्तमुद्गते ।शान्तस्तु शमितो दान्तो दमितेऽवसिते सितः ॥ १६१४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
निद्रालुस्तु शिवः शान्तः स्वस्तिकस्तु निषण्णकः ।अगस्त्यः शुकनासोऽथ महेन्द्री तु बृहत्फला ॥ १८०० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रूमध्यं माधवस्तुष्टिर्दक्षनेत्रञ्च नासिका ।शान्तः कान्तः कामिनी च कामो विघ्नविनायकः ।नेपालो भरणी रुद्रो नित्या क्लिन्ना च पावकः ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वात्सल्यशान्तौ तु रसौ शृङ्गारः कौशिकः स्मृतः ।सम्भोगो विप्रयोगश्च तद्भेदौ वर्णिका मसी ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कलंब्यां शतपर्वा स्यात् कलंबूर्वायसी वधा ।पटुञ्चिकायां तु शिवः शान्तः स्वस्तिककुक्कुटौ ॥ १४९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शृंगारहास्यबीभत्सवीराद्भुतभयानकाः ।रौद्रश्च करुणश्चाष्टौ रसाः शान्तोऽपि च क्वचित् ॥ ७५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुषिते पुष्टमुद्गूर्णोद्यत(यत्ताः प्रयत्नवान्) ।दमिते दान्तं शमिते शान्तमुद्वान्तमुद्गते ॥ ११४ ॥
metre not recognised
genderविadj.
शान्तो रसान्तरे ? दान्ते शान्तोऽतिमुक्तपादपः ।सेतुर्वरुणवृक्षे स्यात्सेतुरालौ प्रकीर्तितः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ति (wrong syllable)
शमिते शान्तियुक्ते च ना तु स्यात् सुनिषण्णके ।नाट्यस्थरसभेदे च क्ली तु शान्ताथ सास्त्रियाम् ॥ १३४० ॥
अनुष्टुप्
शान्तोऽभियुक्तरसभिच्छान्तियुक्तेषु पुंस्ययम् ।शितिस्त्रिषु सिते कृष्णे भूर्जे सारेऽपि च द्वयोः ॥
अनुष्टुप्
शान्त as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश वीतवीतस्त्वसारहस्त्यश्वं शान्तं चाङ्कुशकर्म च । ग्रस्तं ग्रासीकृतं ज्ञेयं ग्रस्तं लुप्तपदं वचः ॥ Dharaṇikośa 15.2.4
- धरणिकोश निशान्तदुर्जातं व्यसने ज्ञेयमसम्यग्जातवस्तुनि । निशान्तं भवने शान्ते प्रत्युषे च प्रयुज्यते ॥ Dharaṇikośa 15.2.33
- कोषकल्पतरु निशान्तदृष्टान्तस्तु निदर्शने च मरणे शास्त्रे कृतान्तः पुनः सिद्धान्तान्तकदैवनिःशुभकृतिष्वाख्यायते पण्डितैः । क्लीबे धाम्नि निशान्तके तु कलिते शान्ते निशान्तोऽन्यव- द्वृत्तान्तस्तु रहोऽर्थके प्रकरणे कार्त्स्न्ये प्रवृत्तावपि ॥ १९ ॥ Koṣakalpataru 6.16.19
- कोषकल्पतरु विश्रब्धस्यात्सं[9a]रोधो रोधने क्षेपणे च रोधे नाशे ज्ञैर्निरोधः प्रदिष्टः । उत्सेधः स्यादुच्छ्रये स्त्री न काये विश्रब्धश्चानुद्भटे चापि शान्ते ॥ ७० ॥ Koṣakalpataru 6.20.70
- कोषकल्पतरु सुवेलस्यात्कुम्भकारेऽञ्जनके कुला[लं] कण्डोल उक्तः पिटके च निष्ट्ये । अद्रौ सुवेलः प्रणते च शान्ते- ऽवेलोऽपलापेऽप्यथ पूगचूर्णे ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.28.40
- नानार्थार्णवसंक्षेप वीतविगतौ त्रिस्तु विगते शान्ते कान्तगतादिषु । वीध्रं पुंस्यनले वायौ मेघे क्ली तु नभस्यथ ॥ १२६६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1266
- नानार्थार्णवसंक्षेप निशान्तनालीकी स्याद्गृहे तु क्ली निशान्तं नृनपोः पुनः । अन्ते निशायास्त्रिषु तु शान्तेऽथ निधनोऽस्त्रियाम् ॥ १०१९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1019
- शब्दरत्नावली यतिनिकारयतिनोः पुंसि शान्ते विवतयोरपि ? ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.41
- शब्दरत्नावली सुवलसुवलः पर्वते पुंसि शान्तप्रणतयोस्त्रिषु । सुतलोऽहालिकावन्धनागलोकप्रभेदयोः ॥ हिङ्गुला वर्णकद्रव्ये वार्त्ताक्यां हिङ्गुली स्त्रियाम् । हेमलः स्वर्णकारे स्यात्कृकलाशे शिलान्तरे ॥ Śabdaratnāvalī 7.28.103
- तन्त्राभिधान औअधोदन्तश्च कण्ठोष्ठौ सङ्कर्षणः सरस्वती । आज्ञा चोर्ध्वमुखी शान्तो व्यापिनी प्रकृतः पयः ॥ ४७ ॥ Tantrābhidhāna 2.15.47
- तन्त्राभिधान शवृषघ्नः शयनं शान्तः सुभगा विस्फुलिङ्गिनी । मृत्युदेवो महालक्ष्मीर्महेन्द्रः कुलकौलिनी ॥ १५४ ॥ Tantrābhidhāna 2.47.154
- वैजयन्ती वीतवीतं शान्ते दुर्गजाश्वे वधो हिंसितृहिंसयोः । वार्ता वातिंगणोदन्तवाणिज्यादिषु वर्तने ॥ ७५ ॥ Vaijayantī 6.5.75