कोष
koṣaपुं · masc.In 14 kośas: 27 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
कोषकोशौ वेषवेशौ धूलिधूल्यौ समे मते ।रंहो रङ्घोऽपि निर्दिष्टमधोऽङ्घश्चोच्यते बुधैः ॥ २६६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कुट्टिमोऽस्त्री निबद्धा भूश्चन्द्रशाला शिरोगृहम् ।भाण्डागारे कोशकोषावस्त्रियां गञ्ज इत्यपि ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
परिवारः परीवारः कोशः कोषो नपुंसकम् ।खड्गपर्यायसद्मार्थपिधानार्थकमित्यपि ॥ ३०९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
अलंकारसुवर्णं स्याच्छृङ्गी शृङ्गिः स्त्रियामुभे ।कोषोस्त्रियामथापि स्याद्धेमरूप्ये कृताकृते ॥ ५४१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु नीडं पक्षिगृहं स्यात् क्लीबेऽथाण्डमस्त्रियाम् ।कोशोऽस्त्रियां स्त्रियां पेशिः पेशी कोषोऽपि वा स्त्रियाम् ॥ १९७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंस्त्रीक्लीm. f. n.
शेषरोहिषमाषाणां प्रत्यूषामिषयोरपि ।पेषकोषकरीषाणां तथैव यूषकर्षयोः ॥ १९० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
अस्त्री कोषो निघण्टुः स्यात्सर्वविद्या कलिन्दिका ।प्रस्तावः स्यात्प्रकरणं संग्रहस्तु समाहृतिः ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
त्रिषु प्रतिकृतिस्त्वस्य हरिणी च हिरण्मयी ।वर्णावलीपरीक्षार्थं स्था[17a]पितेऽस्याल्पभागकः ।अकुप्यं च हिरण्यं च कोषः कोशोऽस्त्रियामुभौ ॥ ५५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderपुंक्लीm. n.
वर्तरूकं काकनीडं पेशी कोषस्तु पेशिका ।कोषोऽण्डमन्तिमे डीनं डयनं च नभोगतौ ॥ ६७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याकारः परीवारः कोषः खड्गपिधानकम् ।तच्चार्मं चर्मसंभूतमीली तु करवालिका ।असिपुत्र्यसिधेनुश्च क्षुरिका च कृपाणिका ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कान्तः सूर्येन्द्वाह्वयेभ्योऽयसोऽपिप्रायो भूम्नि प्राणदारासवोऽपि ।वैकल्पेन स्याच्च रज्जुः समासेकाव्ये शुक्रो मद्यपात्रे च कोषः ॥ १२ ॥
शालिनी
genderपुंmasc.
कणिशं कर्षं वर्षं प्रत्यूषं यूषमुष्णीषम् ।कोषो माषो वेषः शेषो **म्बरीषं च ॥ ७१ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
मर्म कोषं च कलहं परिवादं छलं नयेत् ।शोणितं लोहितं रक्तं रुधिरं क्षतजासृजम् ॥ १८८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शिरोगृहं चन्द्रशाला कोषः स्याद्भाण्डधामनि ।सौधं राजगृहं छात्रावासेऽप्यावस[22]थः स्मृतः ॥ २७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
माषाम्बरीषयूषाः प्रत्यूषोष्णीषकोषनिर्यासाः ।आमिषवर्षकर्षमांसा मासः पनसावतंसौ च ॥ १६२ ॥
metre not recognised
genderपुंक्लीm. n.
गर्भागारोऽपवरको मण्डपो जनताश्रयः ।भाण्डागारः कोशकोषावङ्गण्यं [णं] चत्वराजिरे ॥ ७० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
वृक्षादौ पतनश्चैव संडीनं परिकीर्तितम् ।कोषः कोशश्च पेषी च पेषीकोषश्च कोषकम् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कोषः कोषकं मुष्काण्डवृषणा अण्डकोषकः ।सीमा च पेलसीमानौ फलमित्यपि कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 कं (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कोशं कोषं जातिकोषं जातीकोषञ्च कोषकम् ।कर्पूरागुरुकक्कोल कस्तूरी समभागतः ।यक्षकर्दम इत्युक्तः यक्षकर्दमकोऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
स्वामात्यश्च राष्ट्रञ्च दुर्गं कोषो बलं सुहृत् ॥
genderपुंmasc.
परस्परोपकारीदं सप्ताङ्ग राज्यमुच्यते ।अमात्यराष्ट्रदुर्गाणि कोषो दण्डश्च पञ्चमः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ङ्ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
पौरश्रणी तदङ्गञ्च व्रूवते शब्दवेदिनः ।स्वाम्यमात्यः सुहृत् कोषो राष्ट्रं दुर्गं बलं तथा ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भाण्डं पात्रममत्रञ्च कोषकोशौ च भाजनम् ।पात्री कोषी च कोशी च कोषिका कोशिकेत्यपि ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
हेमरूप्ये कृते कोषो हिरण्यञ्चाकृते तथा ।यदन्यत् हेमरूप्याभ्यां कुप्यमित्यभिधीयते ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
प्रत्याकारे कोश-कोषावावरणे फरं स्फरम् ।स्फरः स्फरकः फरकः फलकं फलमित्यपि ॥ २७८ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable); pāda 3, syllable 4 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
कुलालदण्डे कोरको दर्पणेऽपि च कोशवत् ।कोषो द्वौ च कपे दिव्ये रैवये योनिशिम्बयोः ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 को (wrong syllable)
genderपुंक्लीm. n.
कोषो दिव्ये धने पेश्यां कुड्मलासिपिधानयोः ।पनसादिफलस्यान्तः कोषः शब्दादिसंग्रहः ॥
अनुष्टुप्
दोषा तु रात्रौ च भुजे स्त्रियां स्या-द्रात्र्यर्थिका स्यादियमव्ययं च ।कोषः पुमान्स्याच्चषके स्त्रियां तुस्याद्दीपपात्रेऽपि च जातिकोषे ।न स्त्री च भाण्डालयकुड्मलार्थ-समूहपेशीपदसंग्रहेषु ।लिङ्गत्रये खड्गपिधानवाचीतादृग्विधः स्यादपि शिम्बिकार्थः ॥ ४० ॥
इन्द्रवज्राtwo metres in one verse
कोषो दिव्यधनेऽपि स्यात् कुड्मलासिपिधानयोः ।पनसादिफलस्यान्तः कोषः शब्दस्य सङ्ग्रहः ॥ २२८ ॥
अनुष्टुप्
कोष as a meaning in nānārtha verses
- शब्दरत्नावली पिछपिछा तु शाल्मली वेष्टमोचा पूगफलेषु च । कोषे भक्तसमुद्भूतमण्डे चाश्चपदामये ॥ Śabdaratnāvalī 7.7.5
- शब्दरत्नावली सीमासीमा तु कोषमर्यादास्थितिक्षेत्रेषु च स्त्रियाम् । सूचनाभिनये दृष्टौ गन्धने व्यधनेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.97
- शब्दरत्नावली मन्थरमन्थरः पुंसि मत्थानवाधकोषफलेषु च । पृथुवक्रमन्दगामिजडेष्वपि भवेत्त्रिषु ॥ मकरो जलजन्तौ स्यान्निधिराशिविशेषयोः । मयूरो बर्हिचूडायामपामार्गशिखण्डिनोः ॥ महेन्द्र इन्द्राचलयोर्मधुत्रः कामुकालियोः । मन्दुरा वाजिशालायां तथा शयनवस्तुनि ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.95
- तन्त्राभिधान षसूर्यात्मा जठरः कोषो मत्ता वक्षोविदारिणी । कलकण्ठो मध्यभिन्ना युद्धात्मा खलपूः शिरः ॥ १५८ ॥ Tantrābhidhāna 2.48.158
- त्रिकाण्डशेष अण्डप्राण्यङ्गकोषयोरण्डं कुष्माडौ फलभिद्गणौ ॥ ११० ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.110