नेमि
nemiस्त्री · fem.In 19 kośas: 39 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 5 as a meaning of another word.
एतस्यामवसर्पिण्यामृषभोऽजितशंभवौ ।अभिनन्दनः सुमतिस्ततः पद्मप्रभाभिधः ॥ २६ ॥सुपार्श्वश्चन्द्रप्रभश्च सुविधिश्चाथ शीतलः ।श्रेयांसो वासुपूज्यश्च विमलोऽनन्ततीर्थकृत् ॥ २७ ॥धर्मः शान्तिः कुंथुररो मल्लिश्च मुनिसुव्रतः ।नमिर्नेमिः पार्श्वो वीरश्चतुर्विंशतिरर्हताम् ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पा (wrong syllable)
genderपुंmasc.
अरिष्टनेमिस्तु नेमिर्वीरश्चरमतीर्थकृत् ।महावीरो वर्धमानो देवार्यो ज्ञातनन्दनः ॥ ३० ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
इक्ष्वाकुकुलसंभूताः स्याद्द्वाविंशतिरर्हताम् ।मुनिसुव्रतनेमी तु हरिवंशसमुद्भवौ ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
रक्तौ च पद्मप्रभवासुपूज्यौ शुक्लौ तु चन्द्रप्रभपुष्पदन्तौ ।कृष्णौ पुनर्नेमिमुनी विनीलौ श्रीमल्लिपार्श्वौ कनकत्विषोऽन्ये ॥ ४९ ॥
इन्द्रवज्रा
genderपुंmasc.
रथाङ्गं रथपादोऽरि चक्रं धारा पुनः प्रधिः ॥ ७५५ ॥नेमिरक्षाग्रकीले त्वण्याणी नाभिस्तु पिण्डिका ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 ध (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
चन्द्रस्तु मास्तपोराजौ शुभांशुः श्वेतवाहनः ॥ १० ॥जर्णः सृप्रो राजराजो यजतः कृत्तिकाभवः ।यक्षराडौषधीगर्भस्तपसः शयतो बुधः ॥ ११ ॥स्यन्दः खसिन्धुः सिन्धूत्थः श्रविष्ठारमणस्तपा ।आकाशचमसः पीतुः क्लेदुः पर्वरिचिक्लिदौ ॥ १२ ॥परिज्वा युवनो नेमिश्चन्दिरः स्नेहरेकभूः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderस्त्रीfem.
चक्रं रथाङ्गं तस्यान्ते नेमिः स्त्री स्यात्प्रधिः पुमान् ।
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चक्रं रथाङ्गमाख्यातं कूवरं च युगन्धरम् ।चक्रधारा प्रधिर्नेमिर्नाभिश्चक्रस्य पिण्डिका ॥ ४४७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अन्धुः कूपः प्रधिर्नेमिश्चुरी चुण्ढी च चूतकः ।निपानमुदपानं च वाप्याहावश्च कथ्यते ॥ ६८४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
लाङ्गूलमपि लङ्गूलं ललामः स्यात् ललाम च ।नेमी नेमिश्च कथिता अलिरालिरली समाः ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्राकारभित्तिमूले स्यात् स्त्रियां नेमिरतः पुनः ।प्राचीनं परिवारः स्याद्गमादौ प्रान्ततो वृतिः ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
चक्रं पुमानरिर्द्धारानेमी स्त्री नेमिरित्यपि ।प्रधिरस्त्री द्वयोराणिः स्त्रियामाणीति चाप्यणी ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तिनिशः स्यन्दनश्चक्री रथाङ्गः स्यन्दनद्रुमः ।अपि स्त्रीपुंसयोर्नेमिर्नेमी चापि स्त्रियामिमे ॥ २०८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
नेमिर्नेमी त्रिका तन्त्री वीनाहोऽस्त्र्यास्यबन्धने ।नान्दीपुटो नान्दीमुखो गर्त्तः खातोऽपि केवटः ॥ १३२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 न्दी (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
परिच्छो वयुनाः स्नेहूः पुंसि नेमिः स्त्रियां पुनः ।समुद्रार्थान्नवनीतं तारापीडोऽथ तत्कलाः ॥ १७६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 व (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नेमिस्त्रिका दारुयन्त्रमथास्य मुखबन्धनम् ।नान्दीमुखो नन्दिमुखः स्यान्नान्दीपट इत्यपि ॥ ४४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तिनिशः स्यन्दनो नेमिर्नरि पाषाणगर्भकः ।वित्तकृत्सर्वसारश्च चक्रसंवरणस्तथा ॥ ६९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चक्रधारा तु नेमिः स्त्री प्रधिर्द्वंद्वेऽथ पिण्डिका ।* * * * * नाभिर्ना मणिराणिरणिर्द्वयोः ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
विट्शब्दो यदा अवर्णस्तदा स्त्रियां भवन्ति । यथा इयं विट् विष्ठा । अवर्ण इति किम् । अयं विट् वैश्यस्तृतीयो वर्णः । सास्नादय स्त्रियां भवन्ति । सास्ना गलकम्बलः । वीथी गृहावयवः । नीवी मूलबन्धनम् । भेरी वाद्यविशेषः । मञ्जूषा पेटा पुस्तकादीनाम् । गण्डूषा हस्तजलम् । मूषा सुवर्णधमनिका । परिषत्सभा । गुहा पर्वतस्य ।तृष्णा कृपा पताका रथ्या कृषिश्च काकिणी चैव ।एते स्त्रियां भवन्ति प्रतिशीरा धारा च नेमिश्च ॥ ६७ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
श्वेतेऽत्र श्वेतमरिचो रक्ते तु मधुशिग्रुकः ।तिनिशे चित्रकृन्नेमिर्वञ्जुलो रथसाधकः ॥ ८९ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नेमिरक्षाग्रकीले स्यात्कूबरं तु युगंधरम् ।शम्या स्याद्युगकीले तु सारथिः प्राजिताथ वा ॥ ३७१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नेमिश्च स्त्रीपुंसयोः स्यात्प्रधिः क्लीबे क्वचित्स्मृतः ।आरा च पिण्डिका चापि चक्रनाभौ प्रकीर्तितौ ॥ ३१४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंस्त्रीm. f.
अथ कूपे प्रपाश्चान्धुरुदपानं सदो स्त्रियाम् ।कूपयन्त्रे त्रिका नेमिः पि(वि?)नाहस्तस्य दामनी ॥ ६६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नेमिः पार्श्वो महावीरो भवादवतु वः सदा ।एतस्यामवसर्पिण्यां चतुर्विशतिरर्हताम् ॥ १४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्रमद्भागस्तु चक्रस्य नेमिर्धारा तथा प्रधिः ।अक्षाग्रकीले त्वण्याऽऽणी प्रोक्तौ नाभिस्तु पिण्डिका ॥ १२३२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नेमी नेमिस्त्रिका कूपे जलं भर्तुं च क्रियते ।
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
तिनिशः स्यन्दनो नेमी नेमिस्तथाऽतिमुक्तकः ।रथद्रुमो रथद्रुश्च वञ्जुलश्चापि चित्रकृत् ॥ २०२३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 स्त (wrong syllable)
genderपुंmasc.
प्रहि-कूपान्धवः पुंसि उदपानञ्च न स्त्रियाम् ।नेमिर्नेमी त्रिका च स्यात् कूपान्तिकसमस्थले ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
तिनिशः स्यन्दनो नेमिश्चित्रकृत् चातिमुक्तकः ।स्यात् स्यन्दनक्रमो नेमी रथद्रुश्च तिनाशकः ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अरिश्चक्रं रथाङ्गञ्च रथचक्रे निगद्यते ।चक्रप्रान्ते प्रधिः पुंसि नेमिर्नेमी च सा स्मृता ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अरिष्टनेमौ नेमिश्च नेमी नन्तोऽपि कथ्यते ।श्रीपार्श्वः पार्श्वनाथश्च, वामेये, चरमेऽर्हति ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शकटी शकटं तद्वच्छकटिर्वहसाऽन्वितः ।वाहसो वृषभेऽप्येतौ, प्रधौ नेमी च नेमिवत् ॥ २६० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
राजातनो राजन्यां च फलाध्यक्षोऽप्यध्यक्षवत् ।रथद्रुमे स्यात्तिनिषं तिलिशो नेमि-नेमिनौ ॥ १६३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 प्य (wrong syllable)
genderपुंmasc.
राजकद्रुरजाकर्णस्तिमिशस्तु रथद्रुमः ।अश्मगर्भो रक्तसारः स्यन्दनो नेमिरित्यपि ॥ ४६१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
चक्रं रथाङ्गमस्य प्रान्ते नेमिः स्त्रियां प्रधिः पुंसि ।अक्षस्तु चक्रधारकदारुणि रथमध्य एव रथनीडः ॥ १३१५ ॥
गीतिःmetre not read in every line
genderस्त्रीfem.
रूक्षस्वरो धूम्रकर्णो नेमिर्भारसहः शलः ।चिरमेही गर्दनकः कोलिण्टो बडबापतिः ॥ ६६ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 3, syllable 5 ग (wrong syllable)
genderपुंmasc.
स्त्री नेमिर्ना प्रधिश्चक्रप्रान्ते तुंबा तु नाभिका ।अरास्तयोः स्थिता मध्ये रथांगानि त्वपस्कराः ॥ १३५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विकिरः स्यात्कीर्णजल उद्भिदस्तु जलोद्गमः ।पीनाहस्तु स्त्रियां नेमिः कूपस्य मुखबन्धनम् ॥ ८ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 त्की (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
नेमिः कूपस्य वीनाहे चक्रान्ते तिनिशद्रुमे ।भीमो भयानके ख्यातो भीमौ शंकरपाण्डवौ ॥
अनुष्टुप्
यामिः स्त्रियां संयमयामयोस्तथाभवेद्भगिन्यां च कुलस्त्रियां च ।चक्रान्तकूपत्रिकयोस्तु नेमिःस्त्रियां पुमान्स्यात्तिनिशद्रुमे च ॥ ७२ ॥
upajati mixed
कश्चिद्दीर्घक्रिमावाह नेमिस्तु तिमिशद्रुमे ।चक्रप्रान्ते भित्तिमूले कूपे तन्मुखबन्धने ॥ ६२ ॥
अनुष्टुप्
पीनाहसंज्ञ इत्येके परिच्छेदेऽपि कश्चन ।वज्रेऽप्याह समाम्नायः प्रभा त्वर्चिषि भासि च ॥ ६३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नेमः कालेऽवधौ गर्तदम्भयोर्वरणेऽपि च ।नेमिर्वृक्षे प्रधौ निन्दापवादे निन्दने स्मृता ॥ २६७ ॥
अनुष्टुप्
नेमि as a meaning in nānārtha verses
- कल्पद्रुकोशः प्रधिस्याद्वाणपिप्पलौ वृक्षे नाभिर्वृन्ते तु वर्ष्मणः । बलिरर्थविशेषेऽपि प्रधिर्नेमौ कुटो गृहे ॥ ११० ॥ Kalpadrukośa 3.5.110
- कोषकल्पतरु नीध्रनीध्रं तु चन्द्रेऽथ वलीकनेमि- रेवत्यरण्येषु नपुंसके स्यात् । राष्ट्रोऽस्त्रियां स्यादुपवर्तनोप- द्रवार्थकेऽप्यंहसि कष्टके च ॥ ५० ॥ Koṣakalpataru 6.27.50
- शिवकोष रथाङ्गरक्ताङ्गी जीवनीजिङ्ग्यो रथाङ्गं नेमियोग्ययोः । समङ्गा रक्तपादायां बलामञ्जिष्टयोरपि ॥ ९६ ॥ Śivakoṣa 3.2.96
- शिवकोष स्यन्दनश्लेश्मघ्नी मल्लिकाभेदकम्पिल्लकफणिज्जके । स्यन्दनं के पुमान्नेमौ सन्तानः कल्पपादपे ॥ २७० ॥ Śivakoṣa 16.1.270
- शब्दरत्नावली नीव्रनीव्रं वने वलीकेन्दुरेवतीऋक्षनेमिषु । नेत्रं स्यान्नेत्रभिन्मन्थागुणयोर्द्रुममूलके ॥ Śabdaratnāvalī 7.27.21