कोविद्यास्थानम् · कोशाःVidyāsthāna Kośa · kosha.sanskrit.site

प्रतिमान

pratimānaक्ली · neut.

In 13 kośas: 19 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य पञ्चेन्द्रियाः Abhidhānacintāmaṇi 4.9.1227 · p. 47
वाहित्थाधः प्रतिमानं पुच्छमूलं तु पेचकः ॥ १२२७ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह क्षत्रियवर्गः Amarakośa 2.8.65
अधः कुम्भस्य वाहित्थं प्रतिमानमधोऽस्य यत् ।
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह शूद्रवर्गः Amarakośa 2.10.35
प्रतिमानं प्रतिबिम्बं प्रतिमा प्रतियातना प्रतिच्छाया ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध स्वर्गकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 1.130 · p. 16
प्रतिबिम्बं प्रतिरूपं प्रतिमानं प्रतिकृतिं प्रतिच्छन्दम् ।प्रतिकायं च प्रतिनिधिमाहुः प्रतियातनां प्रतिच्छायाम् ॥ १३० ॥
गीतिः
genderक्लीneut.
हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.218 · p. 27
अवग्रहो ललाटं स्यादारक्षः कुम्भयोरधः ।दन्तयोरुभयोर्मध्यं प्रतिमानं प्रचक्ष्यते ॥ २१८ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव क्षत्रियप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.6.168 · p. 107
वाहित्थं तदधोदेशः प्रतिमानमथास्त्रियाम् ।गात्रं तु करिणः पूर्वजङ्घाद्यवयवे न ना ॥ १६८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंक्लीm. n.
कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव शूद्रादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.8.80 · p. 211
उपमार्चा प्रतिनिधिः पुंसि प्रतिकृतिः स्त्रियाम् ।प्रतिबिम्बं प्रतिमानमुपमानं नपुंसकम् ॥ ८० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.96 · p. 252
वातकुम्भस्तु तस्याधो वाहित्थं तु ततोऽप्यधः ।अधोऽस्य प्रतिमानं स्याल्ललाटं स्यादवग्रहः ॥ ९६ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.1 · p. 292
पोतुः स्यात्पौतवाध्यक्षो भेद्यवन्मानशोध्यकः ।ऊर्ध्वमानं किलोन्मानं प्रतिमानं च कथ्यते ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ प्रकीर्णवर्गः Koṣakalpataru 3.4.34 · p. 33
प्र[180a]तिबिम्बं प्रतिरूपं प्रतिमानं स्यात्प्रतिच्छन्दः ।प्रतिकृतिरर्चा प्रतिमा प्रतिमूर्तिः स्यात्प्रतिच्छाया ॥ ३४ ॥
उपगीतिः
genderक्लीneut.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.289 · p. 61
वाहोत्थमप्यथ क्लीबे करीरं दन्तमूलके ।स्याद्दन्तकुम्भमध्ये तु प्रतिमानं च मानकम् ॥ २८९ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
पर्यायशब्दरत्न Paryāyaśabdaratna · धनञ्जयभट्ट मध्यमलोकसर्गः Paryāyaśabdaratna 2.612 · p. 105
स्याद्गीतादिचतुःषष्ठिकलाकर्मणि शिल्पकम् ।प्रतिमानं प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतिबिम्बनम् ॥ ६१२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि पञ्चेन्द्रियजीवनामानि Suśīlanāmamālā 5.9.2220 · p. 363
तस्याधो वातकुम्भः स्यात् वाहित्थं च ततोऽप्यधः ।प्रतिमानं वाहित्थाधः पेचकः पुच्छमूलकम् ॥ २२२० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 वा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि सामान्यविभागः Suśīlanāmamālā 7.2660 · p. 429
प्रतिमा प्रतिमानञ्च प्रतिकायः प्रतिकृतिः ॥ २६६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश ब्रह्मवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.6.234 · p. 127
निर्नायनन्तु निर्याणं मतङ्गापाङ्गदेशके ।चूलिका कर्णमूले स्याद् वाहित्थं कुम्भयोरधः ।तदधः प्रतिमानं स्यात् स्कन्धदेशे तथासनम् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश शूद्रवर्गप्रक्लाशः Śabdaratnāvalī 3.8.62 · p. 157
शिल्पं कलादिकं कर्म आरा चर्मप्रभेदिका ।प्रतिमानं प्रतिकृतिरर्ची प्रतिनिधिः पुमान् ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि षष्ठः काण्डः Śabdaratnākara 6.61 · p. 254
औपम्यमुपमामुक्तेऽनुपमं स्यादनोपमम् ।कथ्यते त्वर्चा प्रतिमा प्रतिमानमयोमयी ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्चा (wrong syllable)
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण चतुष्पदाध्यायः Śabdaratnākara 2.4.702 · p. 90
बिम्बकस्तु शिरोमध्यं ललाटं स्यादवग्रहः ।पक्षपार्श्वे तु विक्षोमः प्रतिमानं तु कुम्भयोः ॥ ७०२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण शूद्राध्यायः Śabdaratnākara 3.5.1537 · p. 186
अर्चा प्रत्याकृतिश्छायोपमा प्रतिनिधिः पुमान् ।प्रतिमानोपमाने च बिम्बोऽस्त्री प्रतिविम्बवत् ॥ १५३७ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास नार्धश्लोकः Dharaṇikośa 19.2.83 · p. 123
प्रतिमानं प्रतिच्छायागजदन्तान्तरालयोः ।उत्पतनं समुत्पत्तौ तथोर्ध्वगमनेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 त (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.20 · p. 264
व्रते भवेत्संयमनं यमस्यपुरि स्त्रियां स्यादथ दर्शनेऽपि ।निशामनं स्याच्छ्रवणे च नेत्रेदन्तान्तरा[21b]ले प्रतिमानमैभे ॥ २० ॥
उपेन्द्रवज्राmetre not read in every linenearly उपेन्द्रवज्रा: pāda 2, syllable 1 द (wrong syllable)
कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ नान्ताः Koṣakalpataru 6.21.21 · p. 264
तथा वदन्ति प्रतिबिम्बवाचिज्ञानेऽभिमानः प्रणये च गर्वे ।वधेऽप्यधिष्ठानमिति प्रभावे-ऽप्यध्यासने पत्तनचक्रयोश्च ॥ २१ ॥
उपजातिः
doubtful
नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् चतुरक्षरकाण्डः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.32 · p. 21
प्रतिदानं परीवर्ते न्यासद्रव्यस्य चार्पणे ।प्रतिमानं प्रतिकृतौ गजदन्तद्वयान्तरे ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश नान्ताः Śabdaratnāvalī 7.20.117 · p. 244
प्रस्फाटनं ताडने स्यात्सूर्वेऽपि च विकाशने ।प्रतिमानं प्रतिच्छायादन्तिदन्तान्तरालयोः ॥प्रतियत्नस्तु लिप्सोपग्रहसंस्कारकर्मसु ।प्रत्यर्थी तु भवच्छत्रौ प्रतिवादिनि वाच्यवत् ॥
अनुष्टुप्
त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.246 · p. 176
ग्रन्थिप्रस्तावयोः पर्व विषुवत्प्रभृष्वपि ।प्रतिमानं प्रतिच्छाया गजदन्तान्तरालयोः ॥ २४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्