प्रतिमा
pratimāस्त्री · fem.In 16 kośas: 16 synonym verses, 5 as a nānārtha head word, 13 as a meaning of another word.
औपम्यमनुकारोऽनुहारः साम्यं तुलोपमा ।कक्षोपमानमर्चा तु प्रतेर्मा यातना निधिः ॥ १४६३ ॥छाया छन्दः कायो रूपं बिम्बं मानकृती अपि ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 का (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.doubtful
प्रतिमानं प्रतिबिम्बं प्रतिमा प्रतियातना प्रतिच्छाया ॥ ३५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
अर्चा तु प्रतिमा प्रोक्ता हरिणी स्याद्धिरण्मयी ।अन्यलोहमयी प्राज्ञैः सूर्मी स्थूणा च कथ्यते ॥ १३१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्यादयः प्रतिमा सूर्मी शूर्मी स्वर्णविनिर्मिता ।हरिताथ प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतियातना ॥ ७९ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
कवा भम्भा समा रम्भा सभा हंभा ततोऽप्युमा ।अमामा प्रतिमा यामा रमा वामेत्यया समा ॥ २४ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्रारब्धिः प्रतिमा हस्तिबन्धो वारीभबन्धभूः ।आलानं त्वस्त्रियां बन्धस्तम्भोऽथ तलभं भवेत् ॥ २ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
प्र[180a]तिबिम्बं प्रतिरूपं प्रतिमानं स्यात्प्रतिच्छन्दः ।प्रतिकृतिरर्चा प्रतिमा प्रतिमूर्तिः स्यात्प्रतिच्छाया ॥ ३४ ॥
उपगीतिः
genderस्त्रीfem.
स्याद्गीतादिचतुःषष्ठिकलाकर्मणि शिल्पकम् ।प्रतिमानं प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतिबिम्बनम् ॥ ६१२ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
देवालयो देवगृहं चैत्यमायतनं मठः ।बिम्बं मूर्तिः प्रतिमार्चा महः पर्व महोत्सवः ॥ १४६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 ति (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
प्रतिमा प्रतिमानञ्च प्रतिकायः प्रतिकृतिः ॥ २६६० ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
प्रतिबिम्बं प्रतिच्छाया प्रतिमा प्रतियातना ।उपमोपमितिः स्त्री स्यादुपमानं नपुंसकम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नाराची पादुका नद्ध्री शूर्म्मी मूषा च गृधसी ।गण्डूषा कर्परी नीवी प्रतिमा च कुलत्थिका ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 6 गृ (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
औपम्यमुपमामुक्तेऽनुपमं स्यादनोपमम् ।कथ्यते त्वर्चा प्रतिमा प्रतिमानमयोमयी ॥ ६१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 र्चा (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
हरिणी लोहप्रतिमा सूर्मी स्थूणान्यलोहजा ।प्रतिच्छाया प्रतिकृतिः प्रतिमा प्रतियातना ॥ १५३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 ह (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
यत्र निक्षिप्य कूटेन हन्यते सा निघानका ।प्रतिच्छाया प्रतिकृतिः प्रतिमा प्रतियातना ॥ २० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
समं समानं सविधं सदृक्षं सदृशं सदृक् ।तुल्यं सवर्णं शब्देभ्यः परे स्युः प्रतिमा प्रभा ॥ १२१ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
गोलोमी श्वेतदूर्वायां तथेन्द्रजविसे हृणे ? ।प्रतिमा स्यात्प्रतिकृतौ दन्तमध्ये गजस्य च ॥
अनुष्टुप्
क्षितौ ह्रस्वेऽपि पठिता समाम्नाये मनीषिणा ।प्रतिमा तु प्रतिकृतौ गजानां दन्तबन्धने ॥ ४५ ॥
अनुष्टुप्
रभसोऽनुकृतौ चाह खेये तु परिखाम्बुधौ ।भूभृत्यपि समाम्नाता समानाये मनीषिणा ॥ ४६ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
नैगमो नागरे पुंसि वणिज्युपनिषद्यपि ।प्रथमस्तु भवेदाद्ये प्रधानेऽप्यभिधेयवत् ॥प्रतिमाऽनुकृतौ कुम्भिदन्तवन्धेऽपि च स्त्रियाम् ।पञ्चमो रागभेदे स्यात्स्वरभेदे भवेत्पुमान् ॥
अनुष्टुप्
गजानां दन्तबन्धेऽपि प्रतिमाऽनुकृतावपि ।भूमिः स्थानेऽपि कुन्दाम्बुनिर्गमभ्रान्तिषु भ्रमः ॥ ३०० ॥
अनुष्टुप्
meaningsअनुकृति
प्रतिमा as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश अर्चान्यङ् निकृष्टे तथा कार्त्स्ने वीचिः कल्लोलस्वल्पयोः । अर्चा स्यात्प्रतिमा पूजा क्रौञ्चा द्वीपाद्रिपक्षिषु ॥ Dharaṇikośa 5.1.1
- कोषकल्पतरु अर्चाप्रतिमायां पूजायामर्चा चर्चा स्थासकसुचर्चिकाचिन्ताः । इच्छाशोभारुचयो रुचिः स्त्रियां चर्मवल्कयोस्त्वक् ॥ ८ ॥ Koṣakalpataru 6.5.8
- कोषकल्पतरु प्रतिकृतिप्रतिकृतिरुक्ता प्रतिमा पूजा किं च प्रतीकारः । अस्वाध्याये क्षेपे निराकृतिः स्यादनाकृतौ तद्वत् ॥ ७६ ॥ Koṣakalpataru 6.17.76
- नानार्थार्णवसंक्षेप अर्चावाचां मध्यमिकानां स्यात् सप्तानामेकवाचि च । अर्चा पूजाप्रतिमयोरत्ताश्वश्र्वां च मातरि ॥ ३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.3
- नानार्थार्णवसंक्षेप मूर्तिमुक्तिः स्वर्गेऽपवर्गे च मूर्तिः काठिन्यकाययोः । काकप्रतिमयोश्चाथ सङ्कल्पे वाचि मेनिवाक् ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप बिम्बगृहादिद्वारपार्श्वस्थयाज्ञिकख्यातदारुषु । बिम्बोऽस्त्री मण्डलसमप्रतिमामुखलक्ष्मसु ॥ ८५९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.859
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिकृतिप्रायुङ्क्त प्रत्यये भट्टिर्विश्वासः प्रत्ययो मतः । प्रतिमायां प्रतिकृतिः प्रतिकारेऽप्यथो शृणु ॥ ३४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.34
- परमानन्दीयनाममाला अर्चाप्रतिमापूर्जयोरर्चाग्रं श्रेष्ठे प्रथमेऽधिके । अस्तः क्षिप्ते गिरेर्भेदेऽऽशू रथाङ्गे च सत्वरे ॥ ९ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.1.9
- शब्दरत्नावली अर्चाअर्चा स्यात् प्रतिमा पूजा जातकशुश्कषणेऽपि च । कचः बृहस्पतिसुते केशे शुष्कव्रणेऽपि च ॥ Śabdaratnāvalī 7.6.2
- शब्दरत्नाकर अर्चाअर्चा पूजाप्रतिमयोरर्तिश्चापाग्रपीडयोः । कोदण्डायुधयोरस्त्रमभ्रं व्योम्नि पयोमुचि ॥ १८७० ॥ Śabdaratnākara 4.1.1870
- त्रिकाण्डशेष अर्चाप्रतिमापूजयोरर्चा क्रौञ्चः पक्ष्यद्रिभेदयोः । कूर्चमस्त्री भ्रुवोर्मध्ये श्मश्रुकैतवयोरपि ॥ ७४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.74
- वैजयन्ती अर्चाअर्चा पूजाप्रतिमयोरर्तिश्चापाग्रपीडयोः । अन्दूस्तु शृंखला पादभूषाप्यष्ठी फलास्थ्यपि ॥ १ ॥ Vaijayantī 6.2.1
- वैजयन्ती मूर्तिमाता तु गव्यकारादौ ब्राह्म्याद्यासु प्रसूमयोः । मूर्तिर्देहप्रतिमयोः काककाठिन्ययोरपि ॥ २८ ॥ Vaijayantī 6.2.28