भ्रातृव्य

bhrātṛvyaपुं · masc.

In 15 kośas: 13 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.256 · p. 24

दोहदं दौर्हृदं श्रद्धा लालसा सूतिमासि तु ।वैजननो विजननं प्रसवो नन्दनः पुनः ॥ ५४१ ॥उद्वहोऽङ्गात्मजः सूनुस्तनयो दारकः सुतः ।पुत्रे दुहितरि स्त्रीत्वे तोकापत्यप्रसूतयः ॥ ५४२ ॥तुक्प्रजोभयोर्भ्रात्रीयो भ्रातृव्यो भ्रातुरात्मजे ।

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 यो (wrong syllable)

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.456 · p. 53

प्रत्यर्थी पर्यवस्थाता द्वेषी वैरी च शात्रवः ।शत्रुः सपत्नो भ्रातृव्यः प्रत्यनीको द्विषन्मतः ॥ ४५६ ॥

अनुष्टुप्

प्रत्यर्थिन्पुं पर्यवस्थातृपुं द्वेषिन्पुं वैरिन्पुं शात्रवपुं शत्रुपुं सपत्नपुं भ्रातृव्यपुं प्रत्यनीकपुं द्विषत्पुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.506 · p. 58

अग्रजः पूर्वजो ज्येष्ठः कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रः स्याद् भ्रात्रीयो भ्रातृजस्तथा ॥ ५०६ ॥

अनुष्टुप्

अग्रजपुं पूर्वजपुं ज्येष्ठपुं कनिष्ठपुं अवरजपुं अनुजपुं भ्रातृव्यपुं भ्रातृपुत्रपुं भ्रात्रीयपुं भ्रातृजपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.125 · p. 34

पापार्थात्पतिपर्याय उपात्पत्यर्थ इत्यपि ।भ्रातृपर्यायपुत्रार्थो भ्रातृव्यः स्वरितोऽह्ययम् ॥ १२५ ॥

अनुष्टुप्

उपपतिपुं भ्रातृव्यपुं

genderपुंmasc.

कल्पद्रुकोशः Kalpadrukośa · केशव नरादिप्रकाण्डः Kalpadrukośa 1.4.126 · p. 34

भ्रातृव्योऽपि श्लिकुतमस्तस्य पुत्रः कुलर्द्धिकः ।न द्वयोर्युगलं युग्मं द्वन्द्वं युगलमित्यपि ॥ १२६ ॥

अनुष्टुप्

भ्रातृव्यपुं श्लिकुतमपुं कुलर्ध्दिकपुं युगलक्ली युग्मक्ली द्वन्द्वक्ली

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.82 · p. 209

प्रणप्ता तु प्रपौत्रः स्यात्तत्पुत्रोऽस्त्री परंपरः ।भ्रात्रीयः स्याद्भातृपुत्रो भ्रातृव्योऽथ स्वसुः सुतः ॥ ८२ ॥

अनुष्टुप्

प्रणप्तृपुं प्रपौत्रपुं परंपरपुंक्ली भ्रात्रीयपुं भ्रातृव्यपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ वनौषधिवर्गः Koṣakalpataru 2.3.51 · p. 248

भ्रातृव्यश्चाहितो(तः) सध्र्यङ् वयस्यः सवयाः सुहृत् ।सजूः स्निग्धः सहचरः सखा मित्रं नपुंसकम् ॥ ५१ ॥

अनुष्टुप्

भ्रातृव्यपुं अहितपुं सध्र्यञ्च्पुं वयस्यपुं सवयस्पुं सुहृद्पुं सजूस्पुं स्निग्धपुं सहचरपुं सखिपुं मित्रक्ली

genderपुंmasc.

नाममाला Nāmamālā (Dhanañjaya) · धनञ्जय Nāmamālā (Dhanañjaya) 44 · p. 22

वैर्यारातिरमित्रोऽरिर्द्विट् सपत्नो द्विषद्रिपुः ।भ्रातृव्यो दुर्जनः शत्रुर्दुष्टो द्वेषी खलोऽहितः ॥ ४४ ॥

अनुष्टुप्

वैरिन्पुं अरातिपुं अमित्रपुं अरिपुं द्विष्पुं सपत्नपुं द्विषत्पुं रिपुपुं भ्रातृव्यपुं दुर्जनपुं शत्रुपुं दुष्टपुं द्वेषिन्पुं खलपुं अहितपुं

genderपुंmasc.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.207 · p. 127

भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रे तु भ्रात्रीयोऽथ स्वसुः सुते ।जामेयभागिनेयौ तु स्वस्त्रीयकुतपौ समौ ॥ २०७ ॥

अनुष्टुप्

भ्रातृव्यपुं भ्रात्रीयपुं जामेयपुं भागिनेयपुं स्वस्त्रीयपुं कुतपपुं

genderपुंmasc.

पञ्चतत्त्वप्रकाश Pañcatattvaprakāśa · वेणीदत्त मनुष्यमरीचिः Pañcatattvaprakāśa 1.1.48 · p. 4

स्वसृजो भगिनीपुत्रः सोदर्य्यः सोदरात्मजः ।भ्रातृव्यो भ्रातृतनयः पितृव्यः पितृसोदरः ॥ ४८ ॥

अनुष्टुप्

स्वसृजपुं भगिनीपुत्रपुं सोदर्य्यपुं सोदरात्मजपुं भ्रातृव्यपुं भ्रातृतनयपुं पितृव्यपुं पितृसोदरपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.555 · p. 129

भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रस्तु भ्रात्रीयश्चापि मन्यते ।

अनुष्टुप्

भ्रातृव्यपुं भ्रातृपुत्रपुं भ्रात्रीयपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश सिंहादिवर्गप्रकाशः Śabdaratnāvalī 3.5.190 · p. 96

भ्रात्रीयो भ्रातृजो भ्रातृपुत्रो भ्रातृव्य इत्यपि ॥

भ्रात्रीयपुं भ्रातृजपुं भ्रातृपुत्रपुं भ्रातृव्यपुं

genderपुंmasc.

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वाचनाचार्यश्रीसाधुसुन्दरगणि तृतीयः काण्डः Śabdaratnākara 3.137 · p. 199

तुगपत्ये, भ्रातृपुत्रे भ्रातृव्यो भ्रात्रीयोऽपि च ।पुत्रपुत्रे पौत्रस्तस्य युवापत्ये पुनः स्मृतः ॥ १३७ ॥

metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 5 त्री (wrong syllable); pāda 3, syllable 5 पौ (wrong syllable)

तुकक्ली भ्रातृव्यपुं भ्रात्रीयपुं पौत्रपुं

genderपुंmasc.

नामलिङ्गानुशासनम् Amarakośa · अमरसिंह नानार्थवर्गः Amarakośa 3.3.146

श्वशुर्यौ देवरश्यालौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ ॥ १४६ ॥

अनुष्टुप्

meaningsभ्रातृज द्विष्

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यपादः Dharaṇikośa 25.1.13 · p. 150

आदित्यौ सुरमार्तण्डौ भ्रातृव्यौ भ्रातृजद्विषौ ।व्यवायः सुरते शुद्धौ हृदयं चित्तवक्षसोः ॥

अनुष्टुप्

meaningsभ्रातृज द्विष्

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.71 · p. 297

विद्वद्भिः कथितः श्वशुर्य इति च भ्रातृव्य उक्तो रिपौस्याद्भ्रातुस्तनयेऽथ पूतिकरजे प्रोक्तः प्रकीर्यः पुमान् ।भेद्याभो विनिकीर्यकेऽथ सुरभेर्भावे मनोज्ञस्य चसौरभ्यं गुणगौरवे निगदितं नेपथ्यमुक्तं बुधैः ॥ ७१ ॥

शार्दूलविक्रीडितम्

meaningsरिपु भ्रातृतनय

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1297 · p. 160

भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रे ना पुनः शत्रौ नपि त्वदः ।भ्रामरं भ्रमरैर्ज्ञेयं कृते मधुनि सा पुनः ॥ १२९७ ॥

अनुष्टुप्

meaningsभ्रातृपुत्र शत्रु

शब्दरत्नाकर Śabdaratnākara · वामनभट्ट-बाण अनेकार्थाधिकाराध्यायः Śabdaratnākara 4.1.2140 · p. 259

करिण्यां कुलटायां च भ्रातृव्यो भ्रातृजे रिपौ ।भवनं जन्मगृहयोः भुवनं जगदम्भसोः ॥ २१४० ॥

अनुष्टुप्

meaningsभ्रातृज रिपु

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश पुंलिङ्गाध्यायः Vaijayantī 7.1.59 · p. 243

भ्रातृव्यौ भ्रातृजामित्रौ भुरण्यू विष्णुभास्करौ ।भूमिस्पृशौ वैश्यनरौ भुवन्यौ वह्निभास्करौ ॥ ५९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsभ्रातृज अमित्र