अनुज
anujaपुं · masc.In 16 kośas: 14 synonym verses, 18 as a meaning of another word.
जघन्यजे यविष्ठः स्यात्कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।स यवीयान्कनीयांश्च पितृव्यश्यालमातुलाः ॥ ५५२ ॥पितुः पत्न्याश्च मातुश्च भ्रातरो देवृदेवरौ ।देवा चावरजे पत्युर्जामिस्तु भगिनी स्वसा ॥ ५५३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
शुक्रे भृगुः शनौ पङ्गुः श्रुतकर्मा महाग्रहः ॥ १४ ॥श्रुतश्रवोऽनुजः कालो ब्रह्मण्यश्च यमः स्थिरः ।क्रूरात्मा चाथ राहौ स्यादुपराग उपप्लवः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
अग्रजः पूर्वजो ज्येष्ठः कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।भ्रातृव्यो भ्रातृपुत्रः स्याद् भ्रात्रीयो भ्रातृजस्तथा ॥ ५०६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
ज्यायानप्यग्रजोऽग्र्यः स्यादग्रीयोऽथ जघन्यजः ।कनिष्ठश्च यविष्ठश्च कनीयाननुजो लघुः ॥ ८७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भ्राता ज्येष्ठः पूर्वजः स्यात्पित्र्यस्तत्राग्रियाग्रजौ ।जघन्यजो यविष्ठः स्याद्यवीयाननुजोऽपि सः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहकृत्वा सहकारी सहायः सामवायिकः ।सनाभिः सगोत्रो बन्धुश्च सोदर्यः अवरजोऽनुजः ॥ ४२ ॥
metre not recognised
genderपुंmasc.
कनिष्ठोऽवरजश्चैव यविष्ठोऽप्यनुजः स्मृतः ।जघन्यजः कनीयांश्च यवीयानपि कथ्यते ॥ २१६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तातो द्वितो जनुकरो भ्राता बन्धुः सहोदरः ।सहजन्मा सहजनु सहजो बान्धवोऽनुजः ॥ ५४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अवरजोऽनुजः स्याद्वै कनीयान् कन्यसस्तथा ।कनिष्ठश्च यविष्ठश्च स्याद्यवीयान् जघन्यजः ॥ ८८३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 र (wrong syllable)
genderपुंmasc.
जघन्यजः कणिष्ठः स्यात् कनीयान् अतुजोऽपि च ।स्याद्यवीयान् अवरजो जघन्योऽपि च कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.doubtful
जघन्यजकनीयांसौ कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।यवीयांश्च यविष्ठश्च वयस्थस्तरुणो युवा ॥ ११४४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सहजः स्वसरो भ्राता कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।पूर्वजस्त्वग्रजो ज्येष्ठः पितृव्याः सहजाः पितुः ॥ ३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
वर्षीयान् दशमी ज्यायान् कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः ।जघन्यजो यवीयांश्च पूर्वजे त्वग्रियोऽग्रजः ॥ ४ ॥
अनुष्टुप्
genderविadj.
अनुज as a meaning in nānārtha verses
- धरणिकोश कनिष्ठप्रकोष्ठः कूर्पराधः स्यात्प्रकोष्ठं च गृहान्तरम् । कनिष्ठोऽल्पेऽनुजे यूनि कनिष्ठा काचिदङ्गुली ॥ Dharaṇikośa 11.2.7
- धरणिकोश सूनुइनः सूर्ये प्रभौ राज्ञि योनिः स्यादाकरे भगे । हनिन्यूनौ [च?] गर्ह्यार्थौ सूनुः पुत्रेऽनुजेऽपि च ॥ Dharaṇikośa 19.1.5
- धरणिकोश कनीयस्कनीयाननुजे प्रोक्तो यूनि चाल्पे च कीर्तितः । विहायसं विदुर्व्योम पक्षिणश्च विहायसः ॥ Dharaṇikośa 31.2.18
- कोषकल्पतरु कनिष्ठवरे वरीयस्यपि तित्तिरौ च क्लीबे तु ताम्रे मरिचे तथैव । साधिष्ठ आर्येऽतिदृढे कनिष्ठ- स्त्वल्पेऽनुजे यूनि तथाङ्गुलौ स्त्री ॥ ६१ ॥ Koṣakalpataru 6.11.61
- कोषकल्पतरु सूनुविशेष्यवत्स्याद्धनुरस्ररोगे शस्त्रे च मृत्यौ च नखीषु च स्त्री । द्वयोः कपोलावयवेऽथ सूनुः पुत्रेऽनुजे भास्वति च प्रदिष्टः ॥ २ ॥ Koṣakalpataru 6.21.2
- कोषकल्पतरु कनीयस्खगे विहाया नरि खे तु[91b] न स्त्री सिंहे नगौकाः शरभे खगे च । तादृक् त्वगौका अतियूनि बाल्ये- नुजे कनीयानपि भेद्यलिङ्गः ॥ २८ ॥ Koṣakalpataru 6.31.28
- नानार्थार्णवसंक्षेप कनिष्ठपाषाणभेदे स्त्री त्रिस्तु कनिष्ठोऽल्पतमेऽनुजे । तथा युवतमे स्त्री तु कनिष्ठाल्पतमाङ्गुलौ ॥ ३९४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.394
- नानार्थार्णवसंक्षेप जघन्यजकोद्रङ्ग इति विख्याते समासादीह पूर्ववत् । जघन्यजस्तु द्वे शूद्रे त्रि तु स्यादनुजे तथा ॥ २३८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 6.238
- नानार्थार्णवसंक्षेप अग्रेदिदिषूया ज्येष्ठायामनूढायामूढा तस्यां स्त्रियां स्त्रियाम् । ना तु भ्रातुः प्रमीतस्य जायया रमतेऽनुजः ॥ २० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.20
- नानार्थार्णवसंक्षेप अग्रेदिदिषुयस्तस्मिन्नमुमेवास्मिन्नर्थे ह्रस्वान्तमप्यवक् । अग्रेदिधिषुरित्येष पठितोऽर्थान्तरे परैः ॥ २१ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 7.21
- परमानन्दीयनाममाला जघन्यजजर्जरीकं बहुच्छिद्रे जीवंजीवः खगान्तरे । जघन्यजोऽनुजे शूद्रे जलरङ्कस्तडित्वति ॥ २१० ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.13.210
- परमानन्दीयनाममाला सूनुसूनुर्द्रुमेऽनुजे पुत्रे सौम्यो धिष्ण्ये बुधेऽपि च । सूतस्तु पारदे तक्ष्णि मागधे सारथावपि ॥ ३६२ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.27.362
- शब्दरत्नावली कनिष्ठअम्बष्ठा यूथिका केशी पाठाम्ललीनिकासु च । कमठः कच्छपे वंशे क्लीबं भाण्डविशेषके ॥ कनिष्टाङ्गुलिभेदेऽतियुवात्यल्पानुजेषु ना । जरठः कठिने पाण्डौ जीर्णे तु वाच्यलिङ्गकः ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.10
- शब्दरत्नावली सूनुस्नानं स्नानीयद्रव्ये स्याद् यजने च नपुंसकम् । सूनञ्च प्रसवे पुष्पे सूनुः पुत्रेऽनुजार्कयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.23
- शब्दरत्नावली कनीयस्कलहंसश्च कादम्बे राजहंसे परात्मनि । कनीयाननुजेऽत्यल्पे तरुणेऽपि च वाच्यवत् ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.43
- त्रिकाण्डशेष जघन्यजजघन्यजोऽनुजे शूद्रे जलजं शङ्खपद्मयोः । चिह्नशेफपताकासु खट्वाङ्गेऽपि ध्वजोऽस्त्रियाम् ॥ ८४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.84
- त्रिकाण्डशेष कनीयस्उदर्च्चिरुत्प्रभे वह्नावेनः पापपराधयोः । कनीयाननुजेऽल्पे च कंसो मानेसुरान्तरे ॥ ४४४ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.444
- वैजयन्ती कनिष्ठद्वौ कनिष्ठकनीयांसौ यून्यत्यल्पेऽनुजेऽपि च । क्षुल्लका नीचनिः स्वाल्पाः कलितो ज्ञातबद्धयोः ॥ ९ ॥ Vaijayantī 7.4.9