श्रद्धा
śraddhāस्त्री · fem.In 16 kośas: 14 synonym verses, 7 as a nānārtha head word, 4 as a meaning of another word.
दोहदं दौर्हृदं श्रद्धा लालसा सूतिमासि तु ।वैजननो विजननं प्रसवो नन्दनः पुनः ॥ ५४१ ॥उद्वहोऽङ्गात्मजः सूनुस्तनयो दारकः सुतः ।पुत्रे दुहितरि स्त्रीत्वे तोकापत्यप्रसूतयः ॥ ५४२ ॥तुक्प्रजोभयोर्भ्रात्रीयो भ्रातृव्यो भ्रातुरात्मजे ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 यो (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
आपन्नसत्त्वा गुर्वी स्यादन्तर्वत्नी च गर्भिणी ।दोहदं दौहृदं श्रद्धा लालसा च समाः स्मृताः ॥ ४९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
उपजापो भवेद्भेदः साम सान्त्वमिति स्मृतम् ।तथेति प्रत्ययः श्रद्धा संस्कारो वासना स्मृता ॥ ७८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
अभिलाषश्च लिप्सा तु घना सेर्ष्या तु गन्धना ।गर्भिण्याः पुनरिच्छायां श्रद्धा दोहददौहृदम् ॥ ९८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
बुद्धिः श्रद्धा प्रतिपदपि चिच्चेतना चोपलब्धिर्-ज्ञप्तिः प्रज्ञा भवति धिषणा शेमुषी धीर्मनीषा ।प्रेक्षा दृष्टिर्मतिरपि धरा वेदना विच्च संवित्प्रज्ञानं तु स्फुरति चरमेऽथाऽव्ययं स्याद्विषा च ॥ १ ॥
मन्दाक्रान्ता
genderस्त्रीfem.
श्रद्धालुः स्यादथ श्रद्धा जोङ्गटः स्त्री न दोहदम् ।दौहृदं च प्रजाता तु विजाता च प्रसूतिका ॥ ५३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
एताः स्त्रियां विद्धि । इयं क्रोडा अङ्कः । घाटा ग्रीवा । शिरोधरा ग्रीवा । जिह्वा रसना । शष्कुली खण्डस्य भक्ष्यद्रव्यम् । स्पृहा वाञ्छा । माया जनवञ्चनेच्छा । इयं शाखा वृक्षस्य । शिखा चूडा । कला विज्ञानम् । मेखला काञ्ची । रेखाराजिर्घनस्य । पङ्क्तिर्दन्तानाम् ।स्नायुश्रद्धोल्का[त्का]श्च स्त्रियां खट्वा भवेत्त्रेता ।ताणा वाणा प्राणा विश्वाणा संक्रुणा विकोणा च ॥ ५२ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
एते शब्दा स्त्रियां भवन्ति । स्नायुः शरीरस्य । श्रद्धा आदरः । उल्का आकाशोत्पातः ज्वाला च । खट्वा शयनीयम् । त्रेता युगम् । ताणा सूत्ररचना । वाणा वाणी । प्राणा श्रद्धा । विश्वाणा लीला । सङ्क्रुणा नासिका । विकोणा नेत्रविक्षु[च्छु]ब्धिः ।भयबीजसिध्मपदबर्हशुक्रतक्रसुखदुःखशिखराणाम् ।विद्यान्नपुंसकत्वमसृगित्यस्य सदैव ॥ ५३ ॥
metre not recognised
genderस्त्रीfem.
श्रद्धया दौहृदं तुल्यं दारको नन्दनः सुतः ।तनयाङ्गजात्मजाः सूनुरुद्वहः पुत्र इत्यपि ॥ २०५ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
विशेष्यनिघ्ना व्युत्पन्नाः केचिन्नेति जपन्ति तान् ।बुद्धौ प्रज्ञा धरा ज्ञप्तिर्धीः श्रद्धा विच्चिदित्यपि ॥ १४८ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
दोहदं दौर्हृदं प्रोक्तं श्रद्धा च लालसा पुनः ॥ ८६२ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every line
genderस्त्रीfem.
दोहदं दौहृदं श्रद्धा, पुत्र्यां तु स्यात् स्तनन्धयी ।स्तनन्धना सूनुः सुतापत्ये, पुत्रेऽपि तोककम् ॥ १३६ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 6 नुः (wrong syllable)
genderस्त्रीfem.
प्रज्ञा श्रद्धा धरा ज्ञप्तिः पण्डा संवेदनं विदा ॥ ४३ ॥
genderस्त्रीfem.
अभिलाषश्च लिप्सा तु धनायेप्सा च गर्धना ।गर्भिण्याः पुनरिच्छायां श्रद्धा दोहलदौहृदे ॥ १८० ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
बाधा निषेधेऽपि च दुःख उक्तासुधा तु मूर्वाविकसास्नुहीषु ।विलेपवस्तुन्यमृतेऽथ संधास्थितौ च संवि[8b]द्यथ लालसायाम् ।श्रद्धातिभक्तौ क्रमतस्तु वृद्धौस्पर्धापि संघर्षणसाम्ययोः स्यात् ।मुग्धोऽन्यवत्सुन्दरमूढयोः स्या-द्विधुः सुधांशौ गरुडध्वजे च ॥ ६४ ॥
उपजातिःmetre not read in every linenearly उपजातिः: pāda 2, syllable 5 वि (wrong syllable)
meaningsअतिभक्ति
गर्भिण्या अपि वाञ्छायां श्वश्रूः श्वशुरयोषिति ।पितृष्वसारं त्वस्यार्थं व्याचष्टे शाकटायनः ॥ १०६ ॥
अनुष्टुप्
meaningsवाञ्छा
doubtful
स्यात्समृद्धावभ्युदये हर्षे कलेऽपि च स्त्रियाम् ।श्रद्धा स्यादरे शुद्धौ आकाङ्क्षायामपि स्त्रियाम् ।श्राद्धं हव्यकव्यविधौ क्लीबं श्रद्धान्विते त्रिषु ।शुद्धं पवित्रे निर्दोषे केवले निर्मले त्रिषु ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 1 श्र (syllables merged); pāda 3, syllable 4 व्य (wrong syllable)
श्रद्धा as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु तानयतितानयति श्रद्धत्ते चनति श्रद्धा[187a]सु चानयति । विश्वसिति विश्वासार्थे तद्वदिह श्रम्भते प्रोक्तम् ॥ ६४ ॥ Koṣakalpataru 3.5.64
- कोषकल्पतरु अवकल्पतेविवर्तने ज्ञानशक्त्योराङः कल्पनभूषयोः । उत्कण्ठायां प्रमोदे च श्रद्धायां त्ववतः परः ॥ ९० ॥ Koṣakalpataru 3.5.90
- नानार्थार्णवसंक्षेप दोहलश्रद्धासंज्ञे स्थावराणां पुष्टयर्थ यत् प्रदीयते । करीषादि भवेत् तत्र स्त्रियां तु द्योतना भवेत् ॥ ९६४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.964
- तन्त्राभिधान एए-कारो वाग्भ(स्त)वः शक्तिर्झिण्टीशोष्ठौ भगो मरुत् । सूक्ष्मभूतोर्ध्वकेश्यौ च ज्योत्स्ना श्रद्धा प्रमर्दनः ॥ ३५ ॥ Tantrābhidhāna 2.12.35