मानुष
mānuṣaपुं · masc.In 16 kośas: 16 synonym verses, 5 as a meaning of another word.
मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नराः ।स्युः पुमांसः पञ्चजनाः पुरुषाः पूरुषा नरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूपर्यायस्पृशो मर्त्त्या मानवा मनुजा विशः ।मनुष्याः पृतना मर्ताः क्षितयो मानुषा अपि ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मणिबन्धात्पुरो ब्राह्मं मानुषं करभान्तरा ।अङ्गुल्यग्रेषु दैवं स्यात्तर्जनीमध्यमान्तरा ॥ ३२ ॥
अनुष्टुप्
genderक्लीneut.
स्यान्मानवो मानुष-भूस्पृशौ विट् ।नरः पुमान्पञ्चजनोऽङ्गनेष्टःस्यात्पूरुषो ना पुरुषैधतू च ॥ १ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
हिंस्रो व्याघ्रादिको व्यालः श्वापदो मरुलः शिरिः ।मनुष्या मानवा मर्त्या मनुजा मानुषा नराः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।ना पुमान् पुरुषो गोध्मः पाञ्चजन्यजपूरुषौ? ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुजा मान्या मानुषा मानवाः स्मृताः ।द्विपादो नहुषो गोधाः प्रातः पञ्चजना नरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजो मानुषो नरः ।ना विट् पञ्चजनो भूस्पृक् पुरुषः पूरुषः पुमान् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।भूस्पृक् पञ्चजनो ना विट् पूरुषः पुरुषः पुमान् ॥ ४९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानवो मर्त्यो नरो ना मानुषः पुमान् ।मनुर्मन्तुः पञ्चजनः पूरुषः पुरुषोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंसि पूरुष-पुरुषौ पुलषो ना नरोऽपि च ।मुनुष्यो मानुषो मर्त्यो मर्तोऽपि बालिशः शिशौ ॥ १ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रु (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मानवा मनुजा मर्त्या मनुष्या मानुषा नराः ।पुरुषाः स्युः पञ्चजनाः पुमांसः पूरुषा नरः ॥ १०३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नरः ।द्विपादो नहुषा गोधा व्राताः पञ्चजना नराः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मानुष as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप वशजने स्पृहायां त्रिस्त्वेष आयत्ते द्वे तु मानुषे । करणीवैश्यसम्भूते स्यादथो वर्षमस्त्रियाम् ॥ ११६५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1165
- नानार्थार्णवसंक्षेप वसुप्रशस्तेऽथाजयः प्राह स्वादौ च द्वे तु मानुषे । स आह शण्डलङ्गं तु सलिले द्रविणे मणौ ॥ १२०५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1205
- शब्दरत्नावली मन्तुमतं ज्ञाते सम्मते च मतिबुद्धीच्छयोः स्मृता । मन्तुः पुंस्यपराधे स्याद् विद्यातरि च मानुषे ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.36
- शब्दरत्नावली ध्रुवद्यौः स्त्रियां स्वर्गनभसोर्दिवञ्चापि नपुंसकम् । ध्रुवो धूर्ते वृक्षभेदे पतिमानुषयोरपि । ध्रुवः शङ्कौ हरे विष्णौ भर्भदे वटयोगयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.29.12
- शब्दरत्नावली भूमिस्पृश्जीवितेशः प्राणनाथे यमे विधुविवस्वतोः । नागपाशः स्त्रीकरणे दुर्बुद्धौ वरुणायुधि ॥ पञ्चदशी पौर्णमास्यां अमावस्यातिथावपि । प्रतिष्कशः पुरोगे स्याद्वार्ताहरसहाययोः ॥ परिवेशः सूर्यपार्श्वमण्डले परिवेष्टने । पादपाशी खुतुक्कायां शृङ्खलायामपि स्त्रियाम् ॥ पुरोडाशो हविर्भेदे पिष्टके हुतशेषके । भूमिस्पृक्मानुषे वैश्ये चौरभेदेऽन्धखञ्जयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.30.30