मनुष्य
manuṣyaपुं · masc.In 19 kośas: 18 synonym verses, 17 as a meaning of another word.
मर्त्यः पञ्चजनो भूस्पृक्पुरुषः पूरुषो नरः ।मनुष्यो मानुषो ना विट् मनुजो मानवः पुमान् ॥ ३३७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नराः ।स्युः पुमांसः पञ्चजनाः पुरुषाः पूरुषा नरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।पुमान्पञ्चजनो ना च पुरुषः पूरुषश्च विट् ॥ ३३१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मानवा मर्त्याः पुरुषाः पूरुषा नराः ।प्रातः पञ्चजनो गोधा द्विपादो नहुषो नरः ॥ ३२७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मनुजा मर्त्या द्विपादो नहुषो नरः ।ब्रह्मक्षत्रियविट्छूद्रा इति वर्णचतुष्टये ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भूपर्यायस्पृशो मर्त्त्या मानवा मनुजा विशः ।मनुष्याः पृतना मर्ताः क्षितयो मानुषा अपि ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
genderपुंmasc.
हिंस्रो व्याघ्रादिको व्यालः श्वापदो मरुलः शिरिः ।मनुष्या मानवा मर्त्या मनुजा मानुषा नराः ॥ १०३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।ना पुमान् पुरुषो गोधा धवः स्यात्तत्पतिर्नृपः ॥ २८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजः पुरुषो नरः ।भूस्पृक्पूरुषो विट् स्यात्पुमानन्पञ्चजनो नरि ॥ २ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 षो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।ना पुमान् पुरुषो गोध्मः पाञ्चजन्यजपूरुषौ? ॥ १३ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुजा मान्या मानुषा मानवाः स्मृताः ।द्विपादो नहुषो गोधाः प्रातः पञ्चजना नरः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानवो मर्त्यो मनुजो मानुषो नरः ।ना विट् पञ्चजनो भूस्पृक् पुरुषः पूरुषः पुमान् ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानुषो मर्त्यो मनुजो मानवो नरः ।भूस्पृक् पञ्चजनो ना विट् पूरुषः पुरुषः पुमान् ॥ ४९६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्यो मानवो मर्त्यो नरो ना मानुषः पुमान् ।मनुर्मन्तुः पञ्चजनः पूरुषः पुरुषोऽपि च ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पुंसि पूरुष-पुरुषौ पुलषो ना नरोऽपि च ।मुनुष्यो मानुषो मर्त्यो मर्तोऽपि बालिशः शिशौ ॥ १ ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 4 रु (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 पि (wrong syllable)
genderपुंmasc.doubtful
मानवा मनुजा मर्त्या मनुष्या मानुषा नराः ।पुरुषाः स्युः पञ्चजनाः पुमांसः पूरुषा नरः ॥ १०३१ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 प (wrong syllable)
genderपुंmasc.
मनुष्या मानुषा मर्त्या मनुजा मानवा नरः ।द्विपादो नहुषा गोधा व्राताः पञ्चजना नराः ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
मनुष्य as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप विश्अङ्गुल्यां स्त्री समाम्नाये समाम्नाताज(ने?ये)न च । द्वयोर्मनुष्ये वैश्ये च स्वं त्वात्मात्मीययोस्त्रिषु ॥ १९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 1.5.19
- नानार्थार्णवसंक्षेप क्षितिक्षिया क्षये तथाचारातिक्रमेऽथ क्षितिर्भुवि । मनुष्ये क्षयणे गेहे वासकर्मण्यथो किखिः ॥ २४ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.24
- नानार्थार्णवसंक्षेप अरिअरिस्तु शत्रौ ना द्वे तु मनुष्येऽथ त्रिरीश्वरे । अञ्जिः शेफे पुमान्नागकेसराह्वयपादपे ॥ ५२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.52
- नानार्थार्णवसंक्षेप आयुतुरगेऽथायुशब्दो द्वे मनुष्ये शकटे तु ना । स्यात् पुरूरवउर्वश्योः पुत्रेऽथायुर्नपुंसकम् ॥ ८० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.80
- नानार्थार्णवसंक्षेप कृष्टिमनुष्ये च स्त्रियां ना तु विपश्चिति कृतिः पुनः । पुमान् कृणत्तिकृन्तत्योः स्त्री क्रियायां कृतेऽपि च ॥ २७७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.277
- नानार्थार्णवसंक्षेप गोपगोष्ठाध्यक्षे बहूनां च ग्रामाणामधिकारिणि । शारिबायां तु गोपी स्त्री द्वे मनुष्येऽथ गोप्यवाक् ॥ ३७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.370
- नानार्थार्णवसंक्षेप जगत्त्रसे चराचरे चापि मनुष्ये तु द्वयोरथ । जटावति जटी त्रि स्यात् प्लक्षवृक्षे तु पुंस्ययम् ॥ ४७० ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.470
- नानार्थार्णवसंक्षेप मर्त्तमनुष्ये मर्कशब्दस्तु देवदारुतरौ पुमान् । मनोविरिञ्चयोंर्वायौ कश्चित् त्वाहाभ्रचन्द्रयोः ॥ ९४८ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.948
- नानार्थार्णवसंक्षेप यदुआदिक्षत्त्रियभेदे तद्वंशजेषु तु स द्वयोः । मनुष्ये चाथ यन्ता ना सूते हस्तिषके त्रि तु ॥ १०५५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1055
- नानार्थार्णवसंक्षेप व्रातअव्यवस्थितवृत्ताश्च सङ्घा व्राता इतीदृशम् । मनुष्ये तु द्वयोरन्ये पुनर्व्रात्ये प्रचक्षते ॥ १२३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.1235
- नानार्थार्णवसंक्षेप अन्नादमनुष्ये तु द्वयोराह शब्दवेदी धनञ्जयः । अजितस्तु पुमान् विष्णौ दूर्वायामजिता स्त्रियाम् ॥ ४३ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.43
- नानार्थार्णवसंक्षेप चर्षणिवध्वां बुद्धौ मनुष्ये च व्यवसाये च ना पुनः । चतुष्पाद्रावणे त्रिस्तु चतुरङ्घ्रौ पुमान् पुनः ॥ ७३५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.735
- नानार्थार्णवसंक्षेप नहुषनहुषस्तु पुमान् पूर्वराजभेदे द्वयोः पुनः । मनुष्ये न्यंशुकस्तु स्याच्चन्द्रे वेणौ पुमांस्तथा ॥ १००५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1005
- नानार्थार्णवसंक्षेप पार्वतस्यात् पर्वतभवादौ स मनुष्ये स्त्री तु पार्वती । उमायामाढकीसंज्ञमृद्देदे रभसः पुनः ॥ ११४९ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1149
- नानार्थार्णवसंक्षेप मानवमानवस्तु मनुष्ये द्वे मनुसम्बन्धिनि त्रिषु । माणवस्तु पुमान् हारभेदे षोडशयष्टिके ॥ १४१६ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 4.1416
- शब्दरत्नाकर नरनगः शिलोच्चये वृक्षे नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः । नागः सर्पे गजे ग्राहे नरोऽर्जुनमनुष्ययोः ॥ १९४६ ॥ Śabdaratnākara 4.1.1946
- वैजयन्ती नरलोहेऽर्थे गैरिकस्वर्णरेतोऽस्थिषु विशेषतः । नरोऽर्जुने मनुष्ये च नाकः स्वर्गान्तरिक्षयोः ॥ २९ ॥ Vaijayantī 6.1.29