क्षिति
kṣitiस्त्री · fem.In 16 kośas: 17 synonym verses, 8 as a nānārtha head word, 22 as a meaning of another word.
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुंधरास्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणीस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वंभरास्त्रीधरास्त्रीक्षितिस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीकुस्त्रीवसुमतीस्त्रीमहीस्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीक्ष्मास्त्रीगन्धमातृस्त्रीअचलास्त्रीअवनिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीमेदिनीस्त्रीरसास्त्रीकाश्यपीस्त्रीपर्वताधारास्त्रीस्थिरास्त्रीइलास्त्रीरत्नबीजसूस्त्रीविपुलास्त्रीनेमीस्त्रीमेखलास्त्रीअम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिरचलानन्ता रसा विश्वम्भरा स्थिरा ।धरा धरित्री धरणिः क्षोणिर्ज्या काश्यपी क्षितिः ॥ २ ॥सर्वंसहा वसुमती वसुधोर्वी वसुन्धरा ।गोत्रा कुः पृथिवी पृथ्वी क्ष्मावनिर्मेदिनी मही ॥ ३ ॥विपुला गह्वरी धात्री गौरिला कुम्भिनी क्षमा ।भूतधात्री रत्नगर्भा जगती सागराम्बरा ॥
अनुष्टुप्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीअचलास्त्रीअनन्तास्त्रीरसास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीस्थिरास्त्रीधरास्त्रीधरित्रीस्त्रीधरणिस्त्रीक्षोणिस्त्रीज्यास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षितिस्त्रीसर्वंसहास्त्रीवसुमतीस्त्रीवसुधास्त्रीउर्वीस्त्रीवसुन्धरास्त्रीगोत्रास्त्रीकुस्त्रीपृथिवीस्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीअवनिस्त्रीमेदिनीस्त्रीमहीस्त्रीविपुलास्त्रीगह्वरीस्त्रीधात्रीस्त्रीगोस्त्रीइलास्त्रीकुम्भिनीस्त्रीक्षमास्त्रीभूतधात्रीस्त्रीरत्नगर्भास्त्रीजगतीस्त्रीसागराम्बरास्त्री
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीअवनिस्त्रीवसुमतीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षमास्त्रीक्ष्मास्त्रीअचलास्त्रीकुस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीस्थिरास्त्रीधरणीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीज्यास्त्रीअनन्तास्त्रीविपुलास्त्रीसमुद्रवसनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीमहीस्त्री
genderस्त्रीfem.
धारणी काश्यपीरा कुर्मेदिनी वसुधा पुनः ।रत्नपर्यायगर्भार्थाऽचलानन्तापि च क्षितिः ॥ १५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूपर्यायस्पृशो मर्त्त्या मानवा मनुजा विशः ।मनुष्याः पृतना मर्ताः क्षितयो मानुषा अपि ॥ १ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
कृमिघ्नो रक्तकुसुमो बहुपुष्पोऽथ कण्टकी ।खदिरो रक्तसारश्च खाद्यः पत्री क्षितिः स्त्रियाम् ॥ ३०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूः पृथ्वी पृथिवी रसा च पृथवी धात्री धरित्री धराभूमिर्भूर्णिरिला भुरिग्वसुमती क्षोणी क्षितिः क्ष्मा क्षमा ।गौर्गोत्रा जगती स्थिरा कुरवनिर्विश्वाथ विश्वंभरा-ऽनन्ता ज्या च वसुंधरा च वसुधा सर्वंसहा मेदिनी ॥ ३ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीपृथ्वीस्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीपृथवीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्रीभूमिस्त्रीभूर्णिस्त्रीइलास्त्रीभुरिज्स्त्रीवसुमतीस्त्रीक्षोणीस्त्रीक्षितिस्त्रीक्ष्मास्त्रीक्षमास्त्रीगोस्त्रीगोत्रास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुस्त्रीअवनिस्त्रीविश्वास्त्रीविश्वम्भरास्त्रीअनन्तास्त्रीज्यास्त्रीवसुन्धरास्त्रीवसुधास्त्रीसर्वंसहास्त्रीमेदिनीस्त्री
genderस्त्रीfem.
गुल्फ-गुच्छ-समय-प्लव-वर्ष-मन्थ-कर्दम-मृदङ्गमुखा[221b]नाम् ।वंश-वेश-मुकुर-क्षितिनिम्ब-दीप-बोल-चरणप्रमुखानाम् ॥ ६ ॥
स्वागताmetre not read in every line
genderपुंmasc.
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः ।कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा ॥ ६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
पृथ्वी क्षोणी क्षमा गन्धमाता गोत्रा वसुंधरा ।रत्नगर्भा स्थिरा भूतधात्रीला कुर्मही क्षितिः ॥ २२६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
धरित्री क्ष्मा लोकधात्री वसुधा कुर्वसुन्धरा ।सर्व्वंसहा गौर्जगती रत्नगर्भा स्थिरा क्षितिः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूर्वसुधा पृथ्वी धरित्री धरणी धरा ।मही वसुंधरा धात्री क्षोणी क्ष्मा मेदिनी क्षितिः ॥ १०५ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
स्थिरा क्ष्मा च क्षमा क्षान्ता क्षोणी क्षोणिः क्षितिर्मही ।मेदिनी पृथिवी पृथ्वी काश्यपी कुश्च केलिनी ॥ १५८६ ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूमिर्भूमी रसानन्ता धरणिर्धरणी धरा ।क्षौणिः क्षौणी क्षितिः क्षोणिः क्षोणी विश्वम्भरा ध्रुवा ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
क्षयः क्षतिः क्षितिश्चैव क्षयमात्रे भवेत् त्रयम् ।स्याद्वधो मारणं हिंसा घातनं च निहिंसनम् ।प्रमापनं संज्ञपनं क्षणनञ्च विदारणम् ॥
अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
नदी सरित् शैवलिनी वाणी गीर्गोश्च वागपि ।वीणा विपञ्ची दिक्ककुप् स्याद्भूर्भूमिरवणि क्षितिः ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्
genderस्त्रीfem.
भूर्भूमिर्वसुधा मही वसुमती विश्वंभरा मेदिनीगोत्रा गौर्धरणी समुद्ररशना सर्वंसहोर्वी क्षमा ।पृथ्वी क्ष्मा पृथिवी रसा क्षितिरिलानन्ताचला काश्यपीक्षोणी ज्या जगती स्थिरा कुरुवनी धात्री धरित्री धरा ॥ ३६६ ॥
शार्दूलविक्रीडितम्
भूस्त्रीभूमिस्त्रीवसुधास्त्रीमहीस्त्रीवसुमतीस्त्रीविश्वम्भरास्त्रीमेदिनीस्त्रीगोत्रास्त्रीगोस्त्रीधरणीस्त्रीसमुद्ररशनास्त्रीसर्वंसहास्त्रीउर्वीस्त्रीक्षमास्त्रीपृथ्वीस्त्रीक्ष्मास्त्रीपृथिवीस्त्रीरसास्त्रीक्षितिस्त्रीइलास्त्रीअनन्तास्त्रीअचलास्त्रीकाश्यपीस्त्रीक्षोणीस्त्रीज्यास्त्रीजगतीस्त्रीस्थिरास्त्रीकुरुवनीस्त्रीधात्रीस्त्रीधरित्रीस्त्रीधरास्त्री
genderस्त्रीfem.
कान्तिः शोभेच्छयोः स्त्री तु क्रतुर्यज्ञे मुनौ पुमान् ।कान्ता प्रियङ्गौ नार्यां स्त्री प्रिये ना शोभने त्रिषु ॥लोहं च चन्द्रसूर्ययोः पर्यायान्तशिलासु ना ।क्षितिः क्षये निवासे च पृथिवी कालभेदयोः ॥कीर्तिः प्रसादे यशसि शब्दे दीप्तौ च योषिति ।कुन्तो गर्वधुकायां स्यात्पुमान् प्रासायुधेऽपि च ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 7 र्य (wrong syllable)
क्षिति as a meaning in nānārtha verses
- नामलिङ्गानुशासनम् जगतीजगती जगति च्छन्दोविशेषेऽपि क्षितावपि ॥ ७१ ॥ Amarakośa 3.3.71
- नामलिङ्गानुशासनम् क्षमाक्षितिक्षान्त्योः क्षमायुक्ते क्षमं शक्ते हिते त्रिषु । Amarakośa 3.3.272
- नामलिङ्गानुशासनम् धात्रीधात्री स्यादुपमातापि क्षितिरप्यामलक्यपि । Amarakośa 3.3.335
- हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) इडात्वाष्ट्रे तमसि शत्रौ च वृत्रशब्दस्त्रिषु स्मृतः । मन्युर्दैन्ये क्रतौ कोपे नाडीस्वर्गक्षितिष्विडा ॥ ८४६ ॥ Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 5.846
- कोषकल्पतरु गौरस्यात्केसरेऽन्त्ये गिरिजारजन्योः पिङ्गाप्रियङ्गुक्षितिरोचनासु । स्त्रियामसञ्जातरजःकुमार्यां सरिद्विशेषे वरुणस्त्रियां च ॥ २२ ॥ Koṣakalpataru 6.27.22
- कोषकल्पतरु जीवाबृहस्पतौ प्राणभृति त्रिषु स्यात् स्त्रियां तु मौर्वीक्षितिजीवनीषु । तथा वचायामपि शिञ्जितेऽथ भावस्तु जन्तौ विबुधेऽथ शीले ॥ ९७ ॥ Koṣakalpataru 6.29.97
- कोषकल्पतरु क्षिक्षः क्षेत्र उक्तः क्षिपि तूदिता क्षा क्षिः स्यात्क्षितौ च क्षयवाचिका च । Koṣakalpataru 6.30.36
- नानार्थार्णवसंक्षेप इराअपीच्छायामिरा तु स्यात् सुरायां सलिले दिवि । दैत्यान्ने न क्षितौ वाचि स्यादिला तु गवि क्षितौ ॥ १२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.1.12
- नानार्थार्णवसंक्षेप महीमहः पुंम्युत्सवे स्त्री तु मही वाचि गवि क्षितौ । सज्जनस्तु नदीभेदेऽप्याह द्विवचनेन तु ॥ ९४२ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.942
- नानार्थार्णवसंक्षेप प्रतिष्ठाक्षितौ ह्रस्वेऽपि पठिता समाम्नाये मनीषिणा । प्रतिमा तु प्रतिकृतौ गजानां दन्तबन्धने ॥ ४५ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 3.1.45
- शब्दरत्नावली प्रतिष्ठाप्रतिष्ठा गौरवे स्थाने कलापद्यभिदोः क्षितौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.12.12
- शब्दरत्नावली अवनिक्लीबं रसाञ्जने चाक्तौ सौविरे कज्जलेऽपि च । अवनं रक्षणे प्रीतौ अवनिः क्षितिरक्षयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.20.27
- शब्दरत्नावली काश्यपीकाश्यपो मुनिभेदे स्यान्मृगे पुंसि क्षितौ स्त्रियाम् ॥ Śabdaratnāvalī 7.21.17
- शब्दरत्नावली क्षमाक्रमोऽनुक्रमशक्त्योर्ना कल्पाक्रमणयोरपि । क्षमा क्षान्तौ क्षितौ स्त्री तु क्षमं युक्ते नपुंसकम् ॥ वाच्यलिङ्गं हिते शक्ते क्षये क्षीणेऽबले त्रिषु । कामः स्मरेच्छयोः कामं काम्ये वीर्यनिकामयोः ॥ Śabdaratnāvalī 7.25.4
- शब्दरत्नावली ज्यायकारो वायुयशसोर्योगे याने च यातरि । ज्या मातरि क्षितौ मौर्व्यां द्यु क्लीबं गगणे दिने ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.1
- शब्दरत्नावली रोदस्रेफाः क्रूरेऽधमे दुष्टे कृपणे च पुमानयम् । रोदश्च रोदसी चोभे द्यावाभूम्योर्दिविक्षितौ ॥ Śabdaratnāvalī 7.32.30
- त्रिकाण्डशेष ज्यायुद्धे हुट्टे च जन्यं स्याज्ज्या स्यान्मौर्व्यां क्षितावपि । जटायुर्गुग्गुलुद्रौ च त्रिबेद्यां त्रितये त्रयी ॥ ३१३ ॥ Trikāṇḍaśeṣa 3.3.313
- वैजयन्ती गुप्तिकोटिस्त्वश्रौ प्रकर्षेऽग्रे दशोपायगमे गतिः । गुप्तिः क्षितिव्युदासेऽपि गुञ्जा भाण्डेऽपि वादने ॥ ११ ॥ Vaijayantī 6.2.11
- वैजयन्ती भूमिभूमिः क्षितौ स्थानमात्रे भूतिः श्रीजन्मभस्मसु । मतिः कांक्षा शेमुषी च मल्लिर्मृत्पात्रपीठयोः ॥ २७ ॥ Vaijayantī 6.2.27
- वैजयन्ती भूभूः क्षितौ स्थानमात्रे च वभ्रिकायोषितोः स्त्रियौ । उपायद्वारयोर्द्वाः स्यात् पूः स्यान्नगरदेहयोः ॥ १६ ॥ Vaijayantī 8.2.16
- वैजयन्ती अव्यथिषीसुखाब्ध्यर्का अव्यथिषा अव्यथिष्यौ निशाक्षिती । अवगीतं मुहुर्दृष्टे निर्वादे गर्हितेऽपि च ॥ १ ॥ Vaijayantī 8.5.1
- वैजयन्ती सरस्वतीश्रेयसी हस्तिपिप्पल्यामभयारास्नयोरपि । सरस्वती सरिद्भेदे सरिन्मात्रे गवि क्षितौ ॥ ३३ ॥ Vaijayantī 8.5.33