गोप्य

gopyaपुं · masc.

In 10 kośas: 8 synonym verses, 6 as a nānārtha head word.

अभिधानचिन्तामणि Abhidhānacintāmaṇi · हेमचन्द्राचार्य मर्त्यकाण्डः Abhidhānacintāmaṇi 3.26 · p. 18

दरिद्रो दुर्विधो दुःस्थो दुर्गतो निःस्वकीकटौ ।अकिंचनोऽधिपस्त्वीशो नेता परिवृढोऽधिभूः ॥ ३५८ ॥पतीन्द्रस्वामिनाथार्याः प्रभुर्भर्तेश्वरो विभुः ।ईशितेनो नायकश्च नियोज्यः परिचारकः ॥ ३५९ ॥डिङ्गरः किंकरो भृत्यश्चेटो गोप्यः पराचितः ।दासः प्रेष्यः परिस्कन्दो भुजिष्यपरिकर्मिणौ ॥ ३६० ॥परान्नः परिपिण्डादः परजातः परैधितः ।

अनुष्टुप्

दरिद्रवि दुर्विधवि दुःस्थवि दुर्गतवि निःस्ववि कीकटवि अकिंचनवि अधिपपुं ईशपुं नेतृपुं परिवृढपुं अधिभूपुं पतिपुं इन्द्रपुं स्वामिन्पुं नाथपुं आर्यपुं प्रभुपुं भर्तृपुं ईश्वरपुं विभुपुं ईशितृपुं इनपुं नायकपुं नियोज्यपुं परिचारकपुं डिङ्गरपुं किंकरपुं भृत्यपुं चेटपुं गोप्यपुं पराचितपुं दासपुं प्रेष्यपुं परिस्कन्दपुं भुजिष्यपुं परिकर्मिन्पुं परान्नपुं परिपिण्डादपुं परजातपुं परैधितपुं

genderपुंmasc.

हलायुधकोशः (अभिधानरत्नमाला) Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) · हलायुध भूमिकाण्डम् Abhidhānaratnamālā (Halāyudha) 2.501 · p. 57

कन्यापुत्रस्तु कानीनो नाटेरः स्यान्नटीसुतः ।बन्धुको बन्धुकीपुत्रो गोप्यो दासीसुतः स्मृतः ॥ ५०१ ॥

अनुष्टुप्

कानीनपुं नाटेरपुं बन्धुकपुं गोप्यपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ शूद्रवर्गः Koṣakalpataru 2.4.42 · p. 298

डिङ्गरः किंकरो गोप्य-परजात-परैधिताः ।प्रेष्यः श्लिकुश्चाथ नीचो विवर्णश्च पृथग्जनः ॥ ४२ ॥

अनुष्टुप्

डिङ्गरपुं किंकरपुं गोप्यपुं परजातपुं परैधितपुं प्रेष्यपुं श्लिकुपुं नीचपुं विवर्णपुं पृथग्जनपुं

genderपुंmasc.

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ आतङ्कवर्गः Koṣakalpataru 3.3.50 · p. 27

वृष्यं वर्ष्यं शस्यं शस्यं मृज्यं तु मार्ग्यं स्यात् ।मृग्यं गवेषणीयं गुह्यं गोह्यं च गोप्यं च ॥ ५० ॥

उपगीतिः

वृष्यवि वर्ष्यवि शस्यवि मृज्यवि मार्ग्यवि मृग्यवि गवेषणीयवि गुह्यवि गोह्यवि गोप्यवि

genderविadj.

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.370 · p. 74

गोष्ठाध्यक्षे बहूनां च ग्रामाणामधिकारिणि ।शारिबायां तु गोपी स्त्री द्वे मनुष्येऽथ गोप्यवाक् ॥ ३७० ॥

अनुष्टुप्

गोप्यवि

genderविadj.

परमानन्दीयनाममाला Paramānandīyanāmamālā · मकरन्ददास चतुर्थः परिच्छेदः Paramānandīyanāmamālā 4.26 · p. 104

भृत्यो गोप्यो नियोग्यश्च दासे डिङ्गरकिंकरौ ।चेटः प्रेष्यभुजंगौ च परिस्कन्दपरैधितौ ॥ २६ ॥

अनुष्टुप्

भृत्यपुं गोप्यपुं नियोग्यपुं डिङ्गरपुं किंकरपुं चेटपुं प्रेष्यपुं भुजंगपुं परिस्कन्दपुं परैधितपुं

genderपुंmasc.

सुशीलनाममाला Suśīlanāmamālā · विजयसुशीलसूरि मर्त्यविभागः Suśīlanāmamālā 4.533 · p. 68

गोप्यः प्रेष्यो भुजिष्यश्च परान्नः परिचारकः ।परिकर्मी परिस्कन्दः पराचितः परैधितः ॥ ५३३ ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 चि (wrong syllable)

गोप्यपुं प्रेष्यपुं भुजिष्यपुं परान्नपुं परिचारकपुं परिकर्मिन्पुं परिस्कन्दपुं पराचितपुं परैधितपुं

genderपुंmasc.

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश शूद्राध्यायः Vaijayantī 3.9.3 · p. 136

लाडीककिंकरप्रेंखपालूकपरिकर्मिणः ।संचारिते धीकरश्च गोप्याः स्युर्दाससूनवः ॥ ३ ॥

अनुष्टुप्

लाडीकपुं किंकरपुं प्रेंखपुं पालूकपुं परिकर्मिन्पुं संचारितपुं धीकरपुं गोप्यपुं

genderपुंmasc.

धरणिकोश Dharaṇikośa · धरणिदास यपादः Dharaṇikośa 25.1.3 · p. 148

मय उष्ट्रे दैत्यभेदे मन्युर्दैन्ये क्रतौ क्रुधि ।स्मयौ गर्वाद्भुतौ ज्ञेयौ गोप्यौ संरक्ष्यचेटकौ ॥

अनुष्टुप्

meaningsसंरक्ष्य चेटक

कोषकल्पतरु Koṣakalpataru · विश्वनाथ यान्ताः Koṣakalpataru 6.26.38 · p. 292

गोप्यस्तु दासीतनयेऽन्यवत्तुरक्षोचिते, सव्यमुशन्ति वामे ।तथा प्रतीपेऽथ फले गुणे चसस्यं च रूप्यं रजतेऽन्त्यलिङ्गे ॥ ३८ ॥

उपजातिः

meaningsदासीतनय रक्षोचित

नानार्थार्णवसंक्षेप Nānārthārṇavasaṃkṣepa · केशवस्वामिन् नानालिङ्गाध्यायः Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.371 · p. 74

त्रिषु रक्ष्ये गूहनीये द्वे तु स्याद्दाससूनुषु ।गोला तु गोदावर्याख्यनदीभेदे स्त्रियामियम् ॥ ३७१ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरक्ष्य गूहनीय दाससूनु

doubtful

शब्दरत्नावली Śabdaratnāvalī · मथुरेश यान्ताः Śabdaratnāvalī 7.26.13 · p. 257

गृहासक्तमृगादौ ना चास्वैरिपक्षयोस्त्रिषु ।गेयं गानेन गेयो ना? गातव्ये गायने त्रिषु ॥गोप्यो ना चेटिकापुत्रे रक्षणीये तु वाच्यवत् ।चव्या स्त्री तु वचायां स्याच्चविकेतु नपुंसकम् ॥चयः समाहृतौ वृन्दे प्राकारमूलबन्धने ।चित्या स्मृता चितौ स्त्री तु चित्यं नृतकचित्यके ॥

अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 रि (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 र (wrong syllable)

meaningsचेटिकापुत्र रक्षणीय

त्रिकाण्डशेष Trikāṇḍaśeṣa · पुरुषोत्तमदेव नानार्थवर्गः Trikāṇḍaśeṣa 3.3.311 · p. 199

भीष्मे ना हेम्नि गाङ्गेयं गोप्यौ गोप्तव्यचेटकौ ।गातव्यगायनौ गेयौ गृह्यमस्वैरिपक्षयोः ॥ ३११ ॥

अनुष्टुप्

meaningsगोप्तव्य चेटक

वैजयन्ती Vaijayantī · यादवप्रकाश नानालिङ्गाध्यायः Vaijayantī 6.5.29 · p. 232

गडुः पृष्ठगुडे कुब्जे गदो रोगो गदायुधम् ।गोप्यो रक्ष्ये दाससुते घ्राणमाघ्रातनासयोः ॥ २९ ॥

अनुष्टुप्

meaningsरक्ष्य दाससुत