भुजंग
bhujaṃgaपुं · masc.In 9 kośas: 10 synonym verses, 2 as a nānārtha head word, 12 as a meaning of another word.
जाहको गात्रसंकोची मण्डली नकुलः पुनः ।पिङ्गलः सर्पहा बभ्रुः सर्पोऽहिः पवनाशनः ॥ १३०२ ॥भोगी भुजंगभुजगावुरगो द्विजिह्वव्यालौ भुजंगमसरीसृपदीर्घजिह्वाः ।काकोदरो विषधरः फणभृत्पृदाकुर्दृक्कर्णकुण्डलिबिलेशयदन्दशूकाः ॥ १३०३ ॥दर्वीकरः कञ्चुकिचक्रिगूढपात्पन्नगा जिह्मगलेलिहानौ ।कुम्भीनसाशीविषदीर्घपृष्ठाः स्याद्राजसर्पस्तु भुजंगभोजी ॥ १३०४ ॥
अनुष्टुप्
जाहकपुंगात्रसंकोचिन्पुंमण्डलिन्पुंनकुलपुंपिङ्गलपुंसर्पहन्पुंबभ्रुपुंसर्पपुंअहिपुंपवनाशनपुंभोगिन्पुंभुजंगपुंभुजगपुंउरगपुंद्विजिह्वपुंव्यालपुंभुजंगमपुंसरीसृपपुंदीर्घजिह्वपुंकाकोदरपुंविषधरपुंफणभृत्पुंपृदाकुपुंदृक्कर्णपुंकुण्डलिन्पुंबिलेशयपुंदन्दशूकपुंदर्वीकरपुंकञ्चुकिन्पुंचक्रिन्पुंगूढपाद्पुंपन्नगपुंजिह्मगपुंलेलिहानपुंकुम्भीनसपुंआशीविषपुंदीर्घपृष्ठपुंराजसर्पपुंभुजंगभोजिन्पुं
genderपुंmasc.
काकोदरो दन्दशूको विषार्थाद्ध्रो धरोऽपि च ।भुजं भुजो रोरंजिह्मपत्रेभ्यो गो गमः फणी ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुर्भुजगो भुजंगोभुजंगमाशीविष-गूढपादाः ।दर्वीकरः स्यादुरगश्च भोगीचक्षुःश्रवश्चक्रि-सरीसृपाश्च ॥ २५ ॥
उपजातिः
genderपुंmasc.
दर्वीकरो गूढपदो लेलिहानोऽपि कथ्यते ।भुजंगो भुजगो भोगो दीर्घपृष्ठोऽपि कञ्चुकी ॥ २०७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भृत्यो गोप्यो नियोग्यश्च दासे डिङ्गरकिंकरौ ।चेटः प्रेष्यभुजंगौ च परिस्कन्दपरैधितौ ॥ २६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
जारे तूपपतिः पुंसि भुजंगो गणिकापतिः ।सुदायो यौतकं तत्तु हरणं च विभाव्यताम् ॥ १८६ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
तैलपर्णिकमेवेदं गोशीर्षं हरिचन्दनम् ।सर्पो भुजंगो भुजगः पन्नगोऽहिर्भुजंगमः ॥ १४५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
सर्पः पृदाकुभुजगाहिभुजंगभोगि-कुम्भीनसोरगभुजंगमगूढपादाः ।व्यालद्विजिह्वफणिजिह्मगदन्तशूक-काकोदराण्डजसरीसृपकाद्रवेयाः ॥ २९८ ॥
वसन्ततिलका
genderपुंmasc.
आशीःस्वस्त्ययनाभिज्ञा वृद्धवेश्या महत्तरी ।भुजंगः पल्लवो धूर्तो विटः षिद्गः समा इमे ॥ १०४७ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
उरगो भुजगो जिह्मो भुजंगोऽहिर्भुजंगमः ।फुल्लरीको लेलिहानः कुण्डल्याशीविषः फणी ॥ ५ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
भुजंग as a meaning in nānārtha verses
- कोषकल्पतरु अण्डजअण्डजाः सरटमीनभुजंग- पक्षिणो मृगमदे तु भवेत्स्त्री । तैलयन्त्रकरवालकफेन- खड्गधेनुफलकेषु परञ्जम् ॥ ४० ॥ Koṣakalpataru 6.7.40
- कोषकल्पतरु श्रुतिकटप्रायश्चित्ते भुजंगे श्रुतिकट उदितः प्राच्यलोहे च दासी- कम्रे स्यात्कुण्डकीटः क्षितिसुररमणीनन्दने जारजाते । वेश्यायाः कामकूटो रमणललितयोश्चक्रवाटस्तु कर्मा- रोहे तद्वच्छिखास्थे विटपिनि गदितः किंच पर्यन्तदेशे ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.10.45
- कोषकल्पतरु व्याडिजडोऽन्यवन्मूर्खहिमातुरेषु शूकस्य शिम्बी गदिता जडेति । ग्रन्थौ तु पृष्ठस्य गडुश्च कुब्जे व्याडिस्तु हिंस्रेऽपि पशौ भुजंगे ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.12.69
- कोषकल्पतरु जलरुण्डआवर्ते वारिकणे जलरुण्डः स्याद्भुजंगेऽपि । विकलाङ्गे त्वतिभीरौ शिशावपि स्यादपोगण्डः ॥ ९२ ॥ Koṣakalpataru 6.12.92
- कोषकल्पतरु लाङ्गलिन्स्त्रियां तु मांसी कटुरोहिणीषु शूरे तरस्वी त्रिषु वेगभाजि । प्रलम्बशत्रावपि नालिकेरे स्याल्लाङ्गली केकिभुजंगयोस्तु ॥ ४३ ॥ Koṣakalpataru 6.21.43
- कोषकल्पतरु कञ्चुकिन्स्यात्कञ्चुकी वर्मिभुजंगषिङ्गे ऽपाङ्गद्रुमे स्यादपि सौविदल्ले । स्यात्सामयोनिर्द्विरदे विधौ च [23b] सामोद्भवे तु त्रिषु संप्रदिष्टः ॥ ४५ ॥ Koṣakalpataru 6.21.45
- कोषकल्पतरु प्रचलाकिन्प्रचलाकी तु भुजंगे कथितो ज्ञैश्चित्रमेखले तद्वत् । कम्रे तु संप्रयोगी मदने स्यात्संप्रयोजके तद्वत् ॥ ६९ ॥ Koṣakalpataru 6.21.69
- कोषकल्पतरु स्थिरदंष्ट्रसुराजनि क्षत्रियभेदके च तथा विहंगे धृ[64a]तराष्ट्र उक्तः । स्त्री हंसपद्यामथ पोत्रिरूपे विष्णौ भुजंगे स्थिरदंष्ट्र उक्तः ॥ ३४ ॥ Koṣakalpataru 6.27.34
- परमानन्दीयनाममाला कुमुदकण्टको नरके शाखिकण्टके दोषवैरिणोः । कुमुदो दिग्गजे दैत्ये भुजंगे कैरवे कपौ ॥ १२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.7.121
- परमानन्दीयनाममाला दन्दशूकदुरोदरः पणे द्यूते पाशके द्यूतकारके । दन्दशूको भुजंगे स्याद्राक्षसेऽपि मतः सताम् ॥ २४७ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.16.247
- परमानन्दीयनाममाला प्रचलाकप्रचलाको भुजंगेऽपि शराघातशिखण्डयोः । चुचुके सेवने सूत्रे स्मृतं पिप्पलकं बुधैः ॥ ३२१ ॥ Paramānandīyanāmamālā 5.19.321
- शब्दरत्नावली शयशून्यानल्यौषधौ स्त्री तु निर्जनेऽपि च वाच्यवत् । शयः पाणौ भुजङ्गे च शयनीये च पुंस्यपि ॥ Śabdaratnāvalī 7.26.33