धमन
dhamanaपुं · masc.In 11 kośas: 11 synonym verses, 4 as a nānārtha head word, 2 as a meaning of another word.
दर्भः कुशः कुथो बर्हिः पवित्रमथ तेजनः ।गुन्द्रो मुञ्जः शरो दूर्वा त्वनन्ता शतपर्विका ॥ ११९२ ॥हरिताली रुहा पोटगलस्तु धमनो नडः ।
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नडस्तु धमनः पोटगलोऽथो काशमस्त्रियाम् ॥ १६२ ॥इक्षुगन्धा पोटगलः पुंसि भूम्नि तु बल्वजाः ।
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नलो नालो नडः कुक्षिरन्ध्रकः कीचकः पुनः ।वंशान्तरोपि धमनः शून्यमध्यो विभीषणः ॥ ३४८ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
स्याद्भुवन्युश्च धमनश्छिदिरः सुशिरोऽपि च ।रीपिङ्गलश्चक्रवाडोऽदेवताडो वृषाकपिः ॥ १२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पर्फरीकः पोटगलो नलोऽस्त्री मृत्युपुष्पकः ।धमनः शून्यमध्यश्च नड-नर्तक-रन्ध्रिणः ॥ ३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 5 पो (wrong syllable)
genderपुंmasc.
तस्यैकादश भेदाः स्युः पुण्ड्रकान्तारकादयः ।नले नडः शून्यमध्यो धमनो नर्तको नटः ॥ ३७४ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
अथ क्ली धर्षणं धार्ष्ट्येऽभिभवे सुरतेऽप्यथ ।धर्षणी कुलटायां स्त्री धमनस्तु पुमानयम् ॥ ९७२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
धमनः कुरुविन्दोऽपि मुद्रा गुद्रा तथोच्यते ।असिपत्रस्तथेक्षुः स्याद्रसालस्तद्भिदा यथा ॥ ११२ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
पोटगलस्तु प्रख्यातो धमनश्च नडो नलः ।मेघनामास्तु वै मुस्ता कुरुविन्दश्च मुस्तकः ॥ २१५३ ॥
अनुष्टुप्metre not read in every linenearly अनुष्टुप्: pāda 1, syllable 2 ट (wrong syllable)
genderपुंmasc.
नलो नटः पोटगलो नडो धमन इत्यपि ।आरण्यके तु वा पुंसि नलमित्यपि कुत्रचित् ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नडस्तु धमनः पोटगलो नड्या तु तद्गणे ।सौगन्धिकं देवजग्धं कत्तृणं धा(ध्या?)मकं पुरम् ॥ ६७१ ॥
अनुष्टुप्
genderपुंmasc.
नडसंज्ञे स्थावरे स्यात् तथा स्यान्नासिकापुटे ।रभसस्तु त्रिषु क्रूरे भस्त्राध्मापक एव च ॥ ९७३ ॥
अनुष्टुप्
doubtful
तोदनं व्यथने तोत्रे दंशनं वर्मदंशयोः ।दर्शनं दर्पणे शास्त्रे नयनस्वप्नबुद्धिषु ॥दमनः कुसुमे वीरे उपशान्तेऽपि कुत्रचित् ।दशनः शिखरे दन्ते कवचे तु नपुंसकम् ॥दहनो दुष्टचेष्टाग्निभल्लाते चित्रकेऽपि च ।दृशानं तेजसि क्लीबं स्यात्पुमांस्तु विरोचने ॥देवनन्तु जिगीषायां स्यात्क्रीडाव्यवहारयोः ।अक्षेषु देवनः पुंसि सेवायामपि देवना ॥ध्वजी रथे च भूदेवे भये सर्पे धराधरे ।धन्वी ककुभवृक्षे स्यादर्जुने च धनुर्धरे ॥धन्व क्लीबे स्थले चापे धन्वा ना मरुदेशके ।धमनो नालभेदे भस्त्राध्मापकक्रूरयोस्त्रिषु ॥धमनी च शिराहट्टविलासिन्योरपि स्त्रियाम् ।धावनन्तु गतौ शुद्धै पृश्नीपर्ण्यान्तु धावनी ॥धाम गेहे तनौ रश्मौ स्थाने प्रभावजन्मनोः ।नन्दनं वासवोद्यानं पुमानात्यजहर्षयोः ॥नन्दी हरद्वारपाले कन्दवाले वटद्रुमे ।नन्दिन्युमाधेनुभेदगङ्गाननान्दृषु स्त्रियाम् ॥नलिन्याकाशगङ्गायां पद्मिन्यां कमलाकरे ।अम्भोरुहे तु न पुमान् नीलिकायां नपुंसकम् ॥निदानं वत्सदामादिकारणे क्षयकारणे ।निधनं नाशकुलयोः प्रधनं युधि दारुणे ॥पवनं स्यात्कुम्भकारपाकस्थाने नपुंसकम् ।स्यात्पुमांस्तु जगत्प्राणे निष्पावे प्रयतेऽपि च ॥प्रधानं प्रकृतिप्रज्ञामहामात्यपरात्मसु ।एकत्वे चोत्तमे क्लीबं वाच्यलिङ्गन्तु कुत्रचित् ॥पद्मिनी स्त्रीविशेषे स्यात्पद्मसङ्घे सरोऽम्बुजे ।प्रसन्ना स्त्री सुरायां स्यात्सन्तुष्टामलयोस्त्रिषु ॥प्रसूनं पुष्पफलयोः क्लीबं जाते तु वाच्यवत् ।पत्री पत्ररथे श्येनेऽत्रिकाण्डे रथिके त्रिषु ॥पर्व स्यादुत्सवे ग्रन्थौ प्रस्तावचिह्नभेदयोः ।स्याद्दर्शप्रतिपत्सन्धौ विषुवत्प्रभृतिष्वपि ॥पक्ष्मसूत्रांशमुद्रादिकिञ्जल्कनेत्ररोमसु ।पाठीनः पाठके मीनभेदे च गुग्गुलुद्रुमे ॥
metre not recognisednearly अनुष्टुप्nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 प्र (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 4, syllable 3 न (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 व (wrong syllable)nearly अनुष्टुप्: pāda 2, syllable 3 ल्क (wrong syllable); pāda 4, syllable 3 च (wrong syllable)
धमन as a meaning in nānārtha verses
- नानार्थार्णवसंक्षेप नडतृतीयवर्गोपान्त्यत्वात् तस्येत्याहुर्नडी हि सा । नडः पुंस्यृषिभेदेऽथ नृशण्डो धमनाह्वये ॥ ६५७ ॥ Nānārthārṇavasaṃkṣepa 2.5.657
- शब्दरत्नावली गर्मुत्गर्म्मुत् धमनहेम्नोः स्त्री गीष्पतिर्गुरुसूरिणोः । गोपतिर्नृपतौ सूर्ये षण्डे स्मरहरे पुमान् ॥ Śabdaratnāvalī 7.16.100